از سلول قصاص تا کمک به جنگ زدگان / نذر آزادی پسر زندانی برای شادی روح دوستش

به گزارش رکنا، پسر زندانی وقتی نامش را از پشت بلندگوی زندان شنید، دلش ناگهان فروریخت. به سختی از جا بلند شد و با پاهای لرزان به سمت در رفت. او می دانست قرار است همین روزها اسمش برای اجرای حکم قصاص خوانده شود.

زمانی که قدم در دفتر مدیر زندان گذاشت، زیر لب نام خدا را بر زبان آورد و خودش را به او سپرد. هشت سال بود که با کابوس مرگ دست و پنجه نرم می کرد. حتی یک بار هم پای چوبه دار رفته بود اما اولیای دم و وکیل شان در محل حاضر نشده بودند و همین مساله باعث شده بود تا وحید مهلتی برای زندگی اش بگیرد و دوباره روانه سلولش شود. اما این بار حس دیگری داشت. می دانست اولیای دم اصرار بر قصاص دارند. وقتی وارد اتاق شد، علاوه بر مسئولان زندان، خانواده مقتول هم حضور داشتند.

نگاهی از روی خجالت به آنها انداخت و یاد هشت سال قبل افتاد. وحید با سهیل دوستان قدیمی بودند. آن شب هم در خانه یکی از دوستانشان دعوت شده بودند و برای اینکه حوصله شان سر نرود، رفتند سراغ صفحه شطرنج و شروع به بازی کردند. بازی که ابتدا با شوخی و خنده شروع شد اما بعد از مدتی کری خوانی و جر و بحث بالا گرفت. شوخی های آنها به فحاشی تبدیل شد و وحید ناگهان از روی عصبانیت چاقویی که کنار دستش بود را به سمت سهیل پرتاب کرد. چاقو به قفسه سینه سهیل اصابت کرد. سهیل در کمال ناباوری کشته شد و وحید پا به فرار گذاشت.

بعد از اینکه فهمید مرتکب قتل شده است، تصمیم گرفت از کشور خارج شود. به همین خاطر به مرز ترکیه رفت. اما او که ورزشکار بود و سال ها در رشته والیبال بازی کرده بود، فرار را دور از جوانمردی دید. از آنجا با مادرش تماس گرفت و وقتی مادرش از او خواست برگردد و خودش را معرفی کند، یک لحظه هم تردید نکرد و از نقطه صفر مرزی راهی زادگاهش شد. او با حضور در اداره آگاهی خود را تسلیم کرد.

اولیای دم از همان روز اول درخواست قصاص داشتند و دادگاه هم حکم قصاص را صادر کرده بود. با اینکه در تمام این سال ها وحید در انتظار اجرای حکم بود، اما دست از کارهای خداپسندانه اش برنداشت. حتی زمانی که یکی از زندانیان به شرط دریافت دیه موفق شده بود از خانواده مقتول رضایت بگیرد، وحید زمینی که متعلق به خودش بود را فروخت تا بتواند دیه آن زندانی را بپردازد و او را به زندگی برگرداند.

بخشش بدون شرط

وقتی پسر زندانی خود را مقابل خانواده مقتول دید، نفس هایش به شماره افتاد. به درخواست رئیس زندان روی اولین صندلی که دید نشست. منتظر بود تا بشنود که این هفته حکم قصاص اش اجرا می شود و آخرین خواسته هایت را بگو. اما صدای رئیس زندان در گوشش پیچید که گفت: «خانواده سهیل وقتی با خبر شدند در زندان کارهای خداپسندانه می کنی و به خاطر آزادی یک زندانی زمینت را فروخته ای، با توجه به شرایط جنگ تصمیم گرفته اند به خاطر رضای خدا و بدون هیچ چشمداشتی از قصاص تو گذشت کنند.»

وحید با شنیدن این جملات نفسش به شماره افتاد. باورش نمی شد او را بخشیده باشند. فکر می کرد خواب است. با لکنت پرسید: «بخشیده...؟» اما نتوانست مابقی جمله را تمام کند. حس می کرد اگر این سوال را بپرسد، آنها از تصمیم شان منصرف می شوند یا از خواب بیدار می شود.

اما پدر مقتول که تا آن زمان ساکت بود، گفت: «ما تصور می کردیم با بخشیدن تو روح پسرمان در عذاب باشد. اما حالا که متوجه شده ایم واقعاً پشیمانی و کارهای خیرخواهانه انجام می دهی، از اجرای حکم گذشت کردیم.»

بدین ترتیب با توجه به اینکه پسر جوان 8 سال در زندان بود، با بخشش اولیای دم و حکم قضات، چند روز قبل از زندان آزاد شد. گرچه خانواده سهیل درخواستی از او نداشتند، اما او خودش را مدیون آنها می دانست. از طرفی در تمام این سال ها نذر کرده بود اگر آزاد شود، برای شادی روح دوستش سهیل کارهای خیرخواهانه انجام دهد. به همین دلیل تصمیم گرفت به سراغ افرادی برود که در جنگ دچار خسارت شده بودند تا به آنها کمک کند. او با سرمایه ای که داشت به کمک 5 خانواده جنگ زده رفت و به بازسازی خانه های آسیب دیده کمک کرد و برای آنها وسایل خانه تهیه نمود.

سوالات متداول درباره این پرونده قضایی:

1: آیا در پرونده های قتل غیرعمد نیز امکان قصاص وجود دارد؟ خیر. بر اساس قانون مجازات اسلامی ایران، قصاص تنها در جرایم عمدی قابل اعمال است. در این پرونده، عمل وحید (پرتاب چاقو به سمت سهیل) به عنوان قتل عمدی تلقی شده است زیرا او با انجام عمل عمدی (پرتاب چاقو) باعث مرگ سهیل شده است. اگر دادگاه تشخیص می داد که قصد کشتن نداشته، حکم به دیه (پرداخت خونبها) صادر می کرد نه قصاص.

2: شرعاً چه شرایطی برای گذشت اولیای دم از قصاص وجود دارد؟ بر اساس قوانین اسلامی، اولیای دم در هر مرحله ای از اجرای حکم (حتی لحظات قبل از اجرا) می توانند از حق قصاص خود بگذرند. این گذشت می تواند با شرط (مانند دریافت دیه) یا بدون شرط (بخشش محض) باشد. در این پرونده، خانواده مقتول بدون هیچ شرط و چشمداشتی و صرفاً به خاطر رضای خدا و با توجه به پشیمانی واقعی متهم و کارهای خیرخواهانه او، از قصاص گذشت کرده اند که از نظر شرعی کاملاً معتبر و محترم است.

3: تسلیم داوطلبانه متهم به پلیس چه تأثیری در رأی دادگاه دارد؟ تسلیم داوطلبانه متهم به پلیس می تواند به عنوان یک عامل تخفیف دهنده مجازات در نظر گرفته شود. بر اساس ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی، دادگاه می تواند با در نظر گرفتن عواملی از جمله پشیمانی واقعی متهم، اقدام به موقع برای جبران خسارت، و تسلیم داوطلبانه به مراجع قضایی، مجازات را تخفیف دهد. در این پرونده، وحید پس از فرار اولیه، با آگاهی کامل بازگشت و خود را تسلیم کرد که این رفتار در رأی دادگاه می تواند مؤثر واقع شود.

4: آیا یک محکوم به قصاص می تواند در زندان برای آزادی دیگر زندانیان اقدام کند؟ بله. محکومان به قصاص مانند سایر زندانیان می توانند از حقوق قانونی خود برای کمک به دیگران استفاده کنند. در این پرونده، وحید با فروش زمین شخصی خود، دیه یک زندانی دیگر را پرداخت کرده و موجب آزادی او شده است. این اقدام هرچند تأثیری در اصل حکم قصاص او ندارد، اما نشان دهنده پشیمانی واقعی و اصلاح نفس اوست و می تواند عاملی برای جلب رضایت اولیای دم و نیز تخفیف مجازات از سوی دادگاه باشد.

5: نقش پشیمانی متهم و رفتار پس از جرم در جلب رضایت اولیای دم چیست؟ پشیمانی واقعی و رفتار پس از وقوع جرم یکی از عوامل بسیار مهم در جلب رضایت اولیای دم محسوب می شود. در این پرونده، چند عامل کلیدی باعث جلب رضایت خانواده مقتول شد: اول، بازگشت داوطلبانه متهم به کشور و تسلیم شدن به پلیس. دوم، انجام کارهای خداپسندانه در زندان و فروش زمین برای آزادی یک زندانی دیگر. سوم، پشیمانی عمیق و واقعی وحید که در طول ۸ سال حبس نشان داده است. این عوامل باعث شد که خانواده مقتول باور کنند که او واقعاً متحول شده و به همین دلیل بدون هیچ شرطی از قصاص گذشت کردند.