حکم ادرار روی فرش و روش تطهیر آن
ادرار در فقه اسلامی از نجاسات شمرده میشود. بر اساس نظر مشهور، ادرار انسان و هر حیوان حرامگوشتی که خون جهنده دارد، نجس است. دلیل اصلی این حکم، تعبّد شرعی است؛ یعنی شارع مقدس آن را نجس قرار داده و عقل انسان بهتنهایی نمیتواند علت دقیق آن را درک کند.
البته برخی منابع اشاره کردهاند که وجود مواد سمی مانند اسید هیپوریک و غلظت بالای اوره در ادرار، از حکمتهای احتمالی این حکم است. در ادامه حکم ادرار روی فرش را بررسی می کنیم، توجه داشته باشید این جکم برای انواع فرش چه فرش سجاده ای و چه فرشی که در منزل استفاده میکنید یکسان است.
فتاوای مراجع تقلید درباره حکم ادرار روی فرش
آیتالله سیستانی
اگر فرش نجس شود، با آب کر یا آب جاری یک بار شستن کافی است و فشار دادن لازم نیست. اما اگر با آب قلیل تطهیر شود، باید فشار داده شود تا آب جدا شود. اگر فرش با ادرار نجس شده باشد، بنا بر احتیاط واجب باید دو بار شسته شود؛ اما این حکم «دو بار شستن» برای بدن و لباس است و شامل فرش و موکت و امثال آن نمیشود، فرش با یک بار شستن پاک میشود. در پاسخ عربی دفتر ایشان آمده است: فرش یا سجادهای که با ادرار نجس شده، با آب قلیل باید دو بار شسته شود و بار دوم بنا بر احتیاط واجب است.
آیتالله خامنهای
اگر نجاست به داخل فرش نفوذ نکرده و فقط سطح آن نجس شده باشد، ریختن آب روی آن به روش مذکور باعث پاک شدن میشود؛ اگر نجاست به داخل فرش نفوذ کرده باشد، در صورتی که اطمینان حاصل شود آب به محل نجاست نفوذ کرده و جریان یافته، پاک میشود. درباره ادرار نوزاد پسر شیرخواری که غذاخور نشده، اگر یک بار آب روی آن ریخته شود بهطوری که به تمام موضع نجس برسد، پاک میشود و احتیاط مستحب آن است که یک بار دیگر نیز آب ریخته شود.
آیتالله مکارم شیرازیدرباره ادرار نوزاد شیرخوار: اگر یک بار آب قلیل روی آن ریخته شود پاک میشود و برای لباس و فرش فشار دادن لازم نیست، احتیاط مستحب آن است که دو بار آب ریخته شود. در نتایج جستجو فتوا یا احتیاط صریح ایشان درباره ادرار بزرگسالان روی فرش یافت نشد.
آیتالله وحید خراسانی
درباره ادرار نوزاد پسر و بچه شیرخواری که غذاخور نشده: اگر یک بار آب روی آن ریخته شود بهطوری که به تمام موضع نجس برسد پاک میشود، احتیاط مستحب آن است که یک بار دیگر نیز آب ریخته شود و برای لباس و فرش و امثال آن فشار لازم نیست. در نتایج جستجو فتوا یا احتیاط صریح ایشان درباره ادرار بزرگسالان روی فرش یافت نشد.
![]()
روش تطهیر فرش نجسشده با ادرار
1. با آب کر یا آب لولهکشی
یک بار شستن و رسیدن آب به تمام محل نجس کافی است و فشار دادن لازم نیست. خامنهای نیز جدا شدن آب غساله را شرط نمیداند و به صرف رسیدن آب به مکان نجس، پس از برطرف شدن عین نجاست، طهارت حاصل میشود.
2. با آب قلیل (پارچ، آبپاش)
اول عین نجاست برطرف شود، سپس آب روی محل نجس ریخته شود. چون فرش آب را در خود نگه میدارد، باید فشار یا تکان داده شود تا آب خارج شود. آبی که خارج میشود نجس است.
-
ادرار بزرگسال: یک بار شستن کافی است (سیستانی)؛ خامنهای دو بار را احتیاط واجب میداند. مکارم شیرازی میگوید یک بار کافی است ولی دو بار بهتر است.
-
ادرار نوزاد شیرخوار: یک بار کافی است و فشار لازم نیست؛ این حکم بین شیر مادر و شیر خشک فرقی ندارد.

3. نکات تکمیلی
-
آبی که خارج میشود نجس است و باید دور ریخته شود؛ اگر با پارچه جمع میکنید، از پارچه پاک استفاده کنید.
-
باقی ماندن رنگ یا بو پس از شستن و برطرف شدن عین نجاست اشکالی ندارد.
-
راه رفتن روی فرش نجس، کف پا را پاک نمیکند؛ فقط زمین (خاک، سنگ) چنین اثری دارد.
نکته: دقت کنید اگر فرش سجاده ای ضخیم است حتما پشت فرش را نگاه کنید ببینید که به پشت فرش سرایت کرده است یا خیر، اگر سرایت کرده حتما پشت فرش را هم بشویید. همچنین حتما مشخصات فنی فرش از جمله جنس نخ، شانه و تراکم را هم بررسی کنید چرا که در کارخانه فرش کاشان این فرشها با تنوع زیادی بافت میشوند و معمولا تطهیر کردن و پاک کردن لکه فرش اکریلیک نسبت به فرش پلی استر راحت تر است.
تفاوت حکم ادرار انسان و حیوانات روی فرش
ادرار انسان قطعاً نجس است و فرش را نجس میکند. اما ادرار حیوانات بر اساس دو معیار «حلالگوشت بودن» و «داشتن خون جهنده» تعیین میشود:
-
نجس: ادرار حیوانات حرامگوشت که خون جهنده دارند (مانند گربه و سگ) و حیوانات نجاستخوار.
-
پاک: ادرار حیوانات حلالگوشت (مانند گاو و گوسفند) و ادرار پرندگان (هرچند احتیاط مستحب اجتناب است).
-
احتیاط واجب: ادرار حیوانات حرامگوشتی که خون جهنده ندارند (مانند ماهی).
نتیجه برای فرش: اگر ادرار حیوان حلالگوشت یا پرنده روی فرش بریزد، شرعاً نجس نمیشود و تطهیر لازم نیست؛ اما ادرار حیوان حرامگوشتِ خون جهنده مانند ادرار انسان، فرش را نجس میکند و باید تطهیر شود.
جمعبندی:
ادرار بزرگسالان و بچه ای که غذای کامل می خورد نجس است و فرش را نجس میکند؛ تطهیرش با آب قلیل یک بار شستن همراه با فشار دادن است و با آب کر یا لولهکشی یک بار شستن کافی است. ادرار نوزاد شیرخوار نیز نجس است، اما با یک بار ریختن آب و بدون فشار دادن پاک میشود. ادرار حیوانات یکسان نیست: ادرار حیوانات حلالگوشت و پرندگان پاک است، ادرار حیوانات حرامگوشتِ خون جهنده (مثل گربه و سگ) نجس است و ادرار حیوانات حرامگوشتِ بدون خون جهنده (مثل ماهی) بنابر احتیاط واجب باید اجتناب شود.
سوالات رایج
آیا ادرار نوزاد شیرخوار روی فرش هم نجس است؟
بله نجس است، اما تفاوت دارد: اگر با ادرار پسر شیرخواری که هنوز غذاخور نشده نجس شود، یک بار ریختن آب که به همه جای نجس برسد آن را پاک میکند (احتیاط مستحب یک بار دیگر) و فشار دادن فرش لازم نیست.
آیا با خشک شدن ادرار، عین نجاست از بین میرود؟
خیر. خشک شدن فقط رطوبت را از بین میبرد، اما خود نجاست باقی است. تا زمانی که با آب تطهیر نشود، فرش همچنان نجس است.
اگر ادرار به عمق فرش نفوذ کرده باشد، چگونه تطهیر میشود؟
باید اطمینان حاصل شود که آب به محل نفوذ ادرار رسیده و در آن جریان یافته است. اگر فقط سطح فرش نجس شده باشد، ریختن آب روی همان قسمت کافی است.
آیا فشار دادن فرش هنگام تطهیر با آب قلیل لازم است؟
بله، در تطهیر فرش با آب قلیل باید فشار داده شود تا آب خارج شود. اما اگر با آب کر یا جاری تطهیر شود، فشار لازم نیست.
آیا با راه رفتن روی فرش نجس، کف پا پاک میشود؟
خیر. زمین، فرش و قالیچه نمیتوانند کف پا یا کفش را پاک کنند؛ فقط زمین (خاک، سنگ و مانند آن) چنین اثری دارد.
نکته: در نتایج جستجو، برای آیات عظام جوادی آملی، نوری همدانی و شبیری زنجانی پاسخ مستقیمی درباره این سوالات یافت نشد. پاسخهای بالا عمدتاً بر اساس فتاوای سیستانی، خامنهای و مکارم شیرازی است.
-
فیلم/ ساخت بمب اتم از سوی ایران در تفاهمنامه چه تغییراتی داشته است؟
ارسال نظر