آیا ترامپ باز هم مهره خودش را قربانی خواهد کرد؟

در شرایطی که گزارش‌های متعدد از منابع غربی و آمریکایی، از کاهش ذخایر تسلیحاتی و مهمات نظامی آمریکا خبر می‌دهند و بسیاری بر شکست واشنگتن در برابر ایران و محور مقاومت تأکید دارند، شواهدی از تلاش آمریکا برای کاهش فشار مستقیم بر خود و انتقال درگیری‌ها به کشورهای دیگر دیده می‌شود. از صحبت‌ها درباره احتمال درگیر کردن سوریه با حزب‌الله گرفته تا حملات اوکراین به کشتی ایرانی در آب‌های بین‌المللی و اکنون بهره‌گیری از توان نظامی سعودی، مجموعه‌ای از اقدامات به‌نظر می‌رسد که به دنبال کاهش بار مسئولیت روی واشنگتن طراحی شده‌اند.

در همین راستا، صبحگاه چهارشنبه جنگنده‌های آمریکایی و عربستانی به‌صورت مشترک، به مواضع حشدالشعبی در چندین استان عراق حمله کردند. عملیاتی که یکی از بی‌سابقه‌ترین اقدامات نظامی علیه یک نهاد امنیتی رسمی عراق در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. این حمله پس از مطرح شدن ادعاهای ریاض درباره حملات پهپادی به تأسیسات نفتی شرقی عربستان صورت گرفت و واکنش‌های گسترده سیاسی و منطقه‌ای را به‌دنبال داشت.

ریاض و واشنگتن حملات خود را با استفاده از ادعایی مبنی بر حمله پهپادی از خاک عراق توجیه کردند. اما مقامات بغداد، حشدالشعبی، ایران، انصارالله یمن و جریان‌های سیاسی عراق این اقدام را تجاوزی آشکار به حاکمیت ملی عراق و نقض آشکار حقوق بین‌الملل دانستند.

چگونگی آغاز ادعاها

ماجرا زمانی آغاز شد که وزارت دفاع و امور خارجه عربستان سعودی اعلام کردند پهپادهایی که تأسیسات نفتی منطقه شرقی این کشور را هدف قرار داده بودند، از خاک عراق برخاسته‌اند. این ادعا که بدون ارائه مدارک مطرح شد، گروه‌های مقاومت اسلامی عراق و همسو با ایران را مسئول این حملات معرفی کرد. در واکنش، مقاومت اسلامی عراق این ادعاها را رد کرده و آن را «اقدامی احمقانه» دانست. همزمان علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دستور بررسی فوری این ادعاها را صادر کرد. شایان ذکر است که یمن مسئولیت حملات را پذیرفته بود و عربستان برای فرار از مسئولیت خود، انگشت اتهام را به سوی عراق نشانه رفت.

عملیات مشترک و قربانی کردن سعودی

تنها چند ساعت پس از تکرار ادعاهای عربستان، عملیات مشترکی میان جنگنده‌های آمریکا و عربستان علیه مواضع حشدالشعبی در عراق آغاز شد. وزارت دفاع عربستان و ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا با پذیرش مسئولیت این حمله‌ها، ادعا کردند این حملات پاسخی به حملات پهپادی علیه تأسیسات انرژی عربستان و ادعاهای حملات به نیروهای آمریکایی بوده است. این ادعاها با وجود تکذیب از سوی مقاومت اسلامی عراق و نبود مدارک کافی، با شبهات بسیاری مواجه شد.

مناطق مورد هدف حملات

حملات هوایی مناطق گسترده‌ای در عراق را تحت تأثیر قرار داد. مقرهای حشدالشعبی در استان‌های بغداد، واسط، نینوا، بصره، کرکوک، کربلا و دیالی بمباران شدند. اردوگاه‌های مهمی نظیر «الفتح المبین» در واسط، مقر فرماندهی در بصره، تیپ ۴۰ در کرکوک و تعدادی دیگر از مقرها مورد هدف قرار گرفتند. در پی این حملات خسارات زیادی به ساختمان‌ها، زیرساخت‌های نظامی، و حتی برخی موکب‌های زوار وارد شد.

آمار قربانیان و مجروحان

در بیانیه‌ای رسمی، حشدالشعبی اعلام کرد در جریان این حملات، دست‌کم ۲۰ نفر از نیروهای این سازمان به شهادت رسیده و ۳۲ نفر دیگر زخمی شده‌اند. همچنین گزارش‌هایی از شهادت پنج غیرنظامی در بصره، نینوا و کرکوک منتشر شد. شمار قربانیان و خسارات به تجهیزات همچنان در حال افزایش است.

واکنش حشدالشعبی

حشدالشعبی این حملات را اقدامی تروریستی مشترک میان آمریکا و عربستان دانست و آن را نقض آشکار حاکمیت ملی عراق معرفی کرد. این سازمان تأکید کرد که این تجاوز در راستای تلاش برای بی‌ثبات‌سازی بیشتر عراق و تشدید بحران امنیتی بوده است. مسئولان این سازمان همچنین خبر از تشکیل کمیته‌های ویژه برای بررسی ابعاد خسارت‌ها دادند.

برگزاری نشست اضطراری در عراق

پس از این اقدامات، نخست‌وزیر عراق دستور تشکیل جلسه‌ای اضطراری شورای امنیت ملی را صادر کرد. موج محکومیت‌ها در فضای سیاسی عراق، از نخست‌وزیر سابق تا نمایندگان پارلمان، شدت گرفت و خواسته‌هایی نظیر واکنش نظامی، حقوقی و دیپلماتیک یا لغو سفر برنامه‌ریزی‌شده نخست‌وزیر به عربستان مطرح شد.

واکنش ایران

ایران در بیانیه‌ای رسمی، این حملات را تحت شدیدترین شرایط محکوم کرده و آن را تجاوزی آشکار به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی عراق دانست. تهران ضمن اعلام همبستگی با عراق، پیامدهای این رخداد را متوجه آمریکا و هم‌پیمانانش دانست.

هشدار آمریکا درباره سفر به عراق

در هنگام عملیات، سفارت آمریکا در عراق به اتباع خود هشدار داد از سفر به این کشور خودداری کنند. این هشدار با اشاره به احتمال بسته‌شدن حریم هوایی و اختلالات امنیتی همراه بود و نشانه‌ای از نگرانی عمیق واشنگتن از پیامدهای این اقدامات نظامی به حساب می‌آید.