پکن تا کجا پای ایران می ماند؟ بررسی آینده روابط ایران و چین

پکن تا کجا پای ایران می ماند؟!

مسئله هسته ای ایران در وضعیت کنونی، بیش از هر چیز از حملات نظامی و تحریم های یکجانبه آمریکا

سه محور اصلی موضع چین

موضع اخیر چین را می توان در سه محور اصلی بررسی کرد. نخست آنکه پکن، ریشه بحران فعلی را در عملکرد ایالات متحده می داند. از نگاه چین، خروج یکجانبه واشنگتن از توافق هسته ای، انجام دو حمله نظامی علیه ایران در جریان مذاکرات و پیگیری سیاست فشار حداکثری، عوامل مهم شکل گیری شرایط پیچیده کنونی هستند. چین بر همین اساس از آمریکا خواسته است متعهد شود دیگر از زور استفاده نکند و گفت و گویی صادقانه با ایران داشته باشد.

دومین محور به نقش شورای امنیت مربوط می شود. چین معتقد است این شورا نباید در روند اعمال فشار، از حدود اختیارات خود فراتر برود. پکن تاکید دارد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که توافق هسته ای ایران را تایید کرده بود، در اکتبر ۲۰۲۵ پایان یافته و موضوع هسته ای ایران دیگر نباید در دستور کار این نهاد قرار داشته باشد. از دیدگاه چین، تلاش برخی کشورها برای برگزاری نشست درباره موضوعی که مختومه شده و همچنین فشار برای بازگرداندن تحریم ها، نوعی دستکاری سیاسی

سومین نکته، به حقوق مشروع ایران

احتمال وتوی دوباره چین

در صورت اصرار کشورهای غربی بر پیگیری این موضوع در شورای امنیت، احتمال استفاده دوباره چین از حق وتو بالاست. این ارزیابی صرفا یک گمانه زنی نیست و بر سابقه عملکرد اخیر پکن، مواضع رسمی آن و خطوط قرمز چین در نهادهای بین المللی استوار است. با این حال، اگر تهران رویکرد خود را تغییر دهد یا اقداماتی مانند خروج از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای انجام دهد، ممکن است این محاسبات تغییر کند.

در نشست شورای امنیت در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، برخی کشورها تلاش کردند بندی مرتبط با ایران را در دستور کار قرار دهند، اما چین و روسیه در رای گیری رویه ای با آن مخالفت کردند. پیش از آن نیز در ماه آوریل، دو کشور به صورت مشترک پیش نویس قطعنامه ای درباره تنگه هرمز را وتو کردند؛ پیش نویسی که چین آن را متضمن متهم کردن ناعادلانه ایران می دانست. در همان زمان، نماینده ایران از چین و روسیه به دلیل جلوگیری از استفاده ابزاری از شورای امنیت قدردانی کرد.

محاسبه پکن در برابر فشارهای شورای امنیت

منطق چین در این زمینه روشن است. پکن، فشار شورای امنیت برای بازگرداندن تحریم ها را اقدامی سیاسی و به بن بست رسیده می داند و معتقد است قطعنامه ۲۲۳۱ نیز پایان یافته است. بنابراین، اگر شورای امنیت به قطعنامه ای علیه ایران رای دهد، چین احتمالا آن را اقدامی در جهت تضعیف تلاش های دیپلماتیک و افزایش تنش های منطقه ای ارزیابی خواهد کرد و برای جلوگیری از تصویب آن، از حق وتوی خود