حمله جدید آمریکا به ایران میتواند خطر تلافی گسترده را در پی داشته باشد
رکنا سیاسی: به گفته مقامهای پیشین آمریکایی، دیپلماتهای خارجی و کارشناسان، اگر رهبران ایران به این نتیجه برسند که حملات آمریکا بقای آنها در قدرت را تهدید میکند، ممکن است به تلافی گستردهای روی آورند که با هدف وارد کردن تلفات به آمریکاییها یا مختل کردن صنعت نفت در خلیج فارس انجام شود.
به گزارش گروه ترجمه رکنا، به نقل از ان بی سی نیوز، به گفته مقامهای پیشین آمریکا، دیپلماتهای خارجی و تحلیلگران منطقهای، اگرچه رژیم ایران تضعیف شده و با بحران داخلی مواجه است، اما همچنان از توان آتش قابل توجهی برخوردار است که میتواند به منافع و متحدان آمریکا در منطقه آسیب وارد کند، اقتصاد جهانی را مختل سازد و در واکنش به حمله نظامی آمریکا، یک درگیری طولانیمدت را رقم بزند.
به گفته مقامهای کنونی آمریکا، چشمانداز تلافی ایران در محاسبات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره صدور دستور حمله نظامی به ایران پس از حملات ژوئن به برنامه هستهای این کشور، و نیز در گفتوگوهای میان آمریکا و متحدانش در خاورمیانه نقش داشته است.
در حالی که ایران در ماه ژوئن علیه اسرائیل و یک پایگاه آمریکا در قطر اقدام تلافیجویانه انجام داد، اما از اقدامات شدیدتری که میتوانست به نیروهای آمریکایی تلفات وارد کند یا اقتصادهای خلیج فارس را بیثبات سازد، خودداری کرد. با این حال، اگر ترامپ چنین تصمیمی بگیرد، واکنش ایران به اقدام نظامی آمریکا این بار میتواند بسیار متفاوت باشد؛ بهویژه اگر رهبران ایران بقای خود را در خطر ببینند.
جوزف ووتل، ژنرال بازنشسته چهارستاره ارتش آمریکا که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ فرماندهی نیروهای آمریکا در خاورمیانه را بر عهده داشت، گفت: «آنچه ممکن است این بار متفاوت باشد این است که آنها تلاش کنند دامنه درگیری را منطقهای کنند، به جای اینکه صرفاً اسرائیل یا پایگاههای آمریکا را هدف بگیرند.»
ووتل، که اکنون پژوهشگر ارشد در مؤسسه خاورمیانه است، گفت یکی از احتمالات این است که ایران تلاش کند پالایشگاههای نفت در کشورهای خلیج فارس را هدف قرار دهد تا «همه را به این ماجرا بکشاند و آن را به درگیری بسیار طولانیتری تبدیل کند.»
به گفته مقامهای دولت آمریکا، انتظار میرود آمریکا و ایران بهزودی، شاید از روز پنجشنبه، دور دیگری از گفتوگوهای دیپلماتیک برگزار کنند. مقامهای دولت اعلام کردهاند ایران باید امتیازات عمدهای در برنامه هستهای خود، از جمله کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم، ارائه دهد تا از اقدام نظامی احتمالی آمریکا جلوگیری شود.
استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ در امور خاورمیانه که همراه با جرد کوشنر، داماد ترامپ، هدایت مذاکرات با ایران را بر عهده دارد، در پایان هفته گذشته گفت: «خطوط قرمز وجود دارد: صفر غنیسازی؛ ما باید مواد را پس بگیریم.»
ویتکاف در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز، در پاسخ به این پرسش که چرا ایران تحت چنین فشار شدید نظامی و اقتصادی با آمریکا توافق نمیکند، گفت ترامپ نیز همین سؤال را از او پرسیده است. او افزود: «او کنجکاو است که چرا آنها ـ نمیخواهم از واژه “تسلیم” استفاده کنم ـ اما چرا تسلیم نشدهاند.»
بر اساس گزارش NBC News، ترامپ در صورت شکست تلاشهای دیپلماتیک، مجموعهای از گزینههای نظامی را بررسی میکند؛ از حملات محدود علیه تأسیسات هستهای و موشکی گرفته تا تهاجمی گستردهتر با هدف تضعیف یا حتی سرنگونی رژیم.
اما آنچه ترامپ «محدود» میداند، ممکن است از سوی ایران چنین تلقی نشود؛ بهویژه اگر رهبران ایران بقای نظام را در خطر ببینند.
یک دیپلمات خاورمیانهای درباره رهبران ایران گفت: «اگر آنها این را تهدیدی وجودی ببینند… واکنششان قطعاً نامتناسب خواهد بود.»
ایران در سال گذشته با عقبنشینیهای سنگینی روبهرو شده است؛ از سقوط رژیم اسد در سوریه همسایه گرفته تا تضعیف نیروهای نیابتی حزبالله در لبنان و بمباران برنامههای هستهای و موشکیاش توسط آمریکا و اسرائیل در ماه ژوئن.
با این حال، تهران همچنان ذخیره قابل توجهی از موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها در اختیار دارد و میتواند در تلاشی برای ایجاد بیثباتی اقتصادی و ایجاد نگرانی در میان متحدان آمریکا مانند عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، حملاتی در سراسر خلیج فارس انجام دهد.
جوزف کوستا از شورای آتلانتیک گفت ایران ممکن است واکنش خود را متناسب با مقیاس حمله آمریکا تنظیم کند و اگر رهبران آن تلاش آمریکا برای سرنگونی رژیم را احساس کنند، اقدامات خود را تشدید نماید. او افزود: «ایران ممکن است محاسبه کند که باید هزینههای جنگ را افزایش دهد.»
ماه گذشته، برخی رهبران کشورهای عربی بهطور خصوصی به مقامهای دولت آمریکا درباره حمله ترامپ به ایران ابراز نگرانی کردند، زیرا اطمینان نداشتند کشورهایشان برای پاسخ به تلافی احتمالی ایران آماده باشند. با این حال، در روزهای اخیر به آنها اطمینان داده شده است که آمریکا حفاظت از آنها در برابر هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران را تضمین خواهد کرد.
ترامپ روز دوشنبه گزارشهایی را که نشان میداد دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، درباره کمبود مهمات کافی پدافند هوایی در منطقه برای مقابله با حمله تلافیجویانه ایران ابراز نگرانی کرده، مورد انتقاد قرار داد.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ژنرال کین، مانند همه ما، ترجیح میدهد جنگی رخ ندهد، اما اگر تصمیمی برای اقدام نظامی علیه ایران گرفته شود، به نظر او این اقدامی است که بهراحتی پیروز خواهد شد. من کسی هستم که تصمیم میگیرم. ترجیح میدهم توافقی حاصل شود، اما اگر توافق نکنیم، آن روز برای آن کشور و متأسفانه برای مردمش بسیار بد خواهد بود، زیرا مردم آن کشور بزرگ و شگفتانگیزند و چنین چیزی هرگز نباید برایشان رخ میداد.»
به گفته دو منبع آگاه، آمریکا سامانههای پدافند هوایی خود را در منطقه، از جمله در قطر و عربستان سعودی، تقویت کرده است تا اثر هرگونه حمله تلافیجویانه ایران را کاهش دهد. آنها افزودند حضور گسترده نیروهای دریایی آمریکا در منطقه، از جمله ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و ناو هواپیمابر فورد که انتظار میرود بهزودی وارد شود، نهتنها توان تهاجمی بلکه توان دفاعی آمریکا را نیز در صورت حمله و واکنش ایران تقویت میکند.
آمریکا همچنین چندین اسکادران جنگنده و تجهیزات نظامی دیگر را در منطقه مستقر کرده است.
به گفته مقامهای پیشین آمریکا، دیپلماتهای خارجی و تحلیلگران منطقهای، احتمال حملات آمریکا ـ که میتواند عملیاتی مشترک با نیروهای اسرائیلی باشد ـ میتواند خطری جدی برای بیش از ۳۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در منطقه ایجاد کند. دفاع از این نیروها نیز ممکن است برای هفتهها یا ماهها به چالشی پایدار تبدیل شود.
بیش از ۳۵ هزار نیرو در پایگاههای بزرگ در قطر، عربستان سعودی، اردن، کویت و دیگر نقاط منطقه مستقر هستند. بسیاری از این نظامیان همراه خانوادههای خود در این پایگاهها زندگی میکنند، از جمله ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین.
با این حال، مارک کانسیان از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشنگتن گفت انباشت گسترده تجهیزات نظامی در منطقه میتواند هرگونه تلافی ایران را تا حد زیادی خنثی کند.
حسین کنعانی، افسر پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، به NBC News گفت در صورت حمله آمریکا، ایران پایگاههای تحت فرماندهی سنتکام در قطر، کویت، امارات متحده عربی و بحرین را هدف قرار خواهد داد. او افزود تهران ممکن است تأسیسات نظامی اروپایی در سایر نقاط را نیز هدف قرار دهد، اگر آن کشورها در کارزار علیه ایران مشارکت کنند.
او گفت: «همانطور که میدانید، ما دوست نداریم هیچ درگیری میان کشورهای عربی و ایران رخ دهد. ما فقط مستقیماً پایگاههای آمریکا و اسرائیل و شاید کشورهای اروپایی یا ناتو را هدف قرار میدهیم.»
هیأت نمایندگی ایران در سازمان ملل در نیویورک به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.
کارشناسان میگویند ایران سه راه برای پاسخ به آمریکا و احتمالاً متحدانش دارد: حملات موشکی؛ حملات نیابتی از طریق فعالسازی گروههایی مانند حماس، حزبالله یا حوثیها؛ یا حملات تروریستی در سراسر جهان.
کانسیان گفت: «نیروهای آمریکا در منطقه حفاظت قابل توجهی در برابر حملات موشکی و نیابتی فراهم میکنند، هرچند هیچ سامانه دفاعی کامل نیست.» او افزود اگر ایران حمله تروریستی خارج از منطقه انجام دهد، به احتمال زیاد غیرنظامیان را هدف خواهد گرفت و خشم گسترده بینالمللی را برخواهد انگیخت.
پس از حملات هوایی ژوئن در ایران، مقامات آلمان و دانمارک طرحی مرتبط با ایران برای هدف قرار دادن مراکز و افراد یهودی در آلمان را کشف کردند. اسرائیل درباره احتمال حملات ایران در امارات متحده عربی هشدار داد و مقامهای آمریکایی نیز درباره احتمال طرحهای تروریستی ایران در خاک آمریکا هشدار دادند.
ووتل گفت: «در همه اینها خطر وجود دارد. هیچکدام بدون ریسک نیست..»
ارسال نظر