تهدید بزرگ زنبورداران؛ کنه نابودگر به ایران رسید+ عکس

به گزارش رکنا، بهزاد بانکی‌پور، کارشناس و مدیرعامل سابق صندوق حمایت از توسعه صنعت زنبورداری کشور، در هشدار جدی اعلام کرد که آفت جدیدی با نام کنه تروپیلا اِلاپس (Tropilaelaps) در حال ورود به ایران است و این آفت به‌دلیل سرعت تکثیر بالا و تغذیه از لارو و شفیره، می‌تواند کل زنبورداری کشور را با خطر نابودی کامل مواجه کند.

وی  افزود: این کنه که به‌عنوان انگلی خطرناک‌تر از کنه واروا شناخته می‌شود، علاوه بر آسیب مستقیم به زنبورها، ناقل بیماری‌های ویروسی کشنده نیز بوده و در صورت گسترش، خسارات جبران‌ناپذیری به تولید عسل وارد می‌کند.
بنابراین گزارش این هشدار در حالی مطرح می‌شود که سازمان دامپزشکی کشور نیز طی ماه‌های اخیر نسبت به احتمال ورود این انگل از کشورهای همسایه هشدار داده و بر ممنوعیت واردات کلنی، ملکه و تجهیزات مستعمل زنبورداری تأکید کرده است.

بانکی‌پور با اشاره به اینکه این آفت می‌تواند در کمتر از چند ماه کندوها را به‌طور کامل از بین ببرد، خواستار اقدام فوری مسئولان برای تشدید اقدامات قرنطینه‌ای و پایش مستمر زنبورستان‌ها شد.

بنابراین گزارش، فدراسیون جهانی انجمن‌های زنبورداری درباره گسترش کنه انگلی تروپیلا‌الاپس در نزدیکی مرزهای ایران هشدار داد و بر ضرورت پایش و شناسایی سریع این آفت تأکید کرد.

 کنه «تروپیلا‌الاپس» (Tropilaelaps mercedesae) که از انگل‌های تهدیدکننده سلامت زنبورعسل به شمار می‌رود، با گزارش شناسایی در ترکیه و گرجستان، نگرانی‌ها درباره گسترش این آفت در منطقه و خطر ورود آن به کشورهای همسایه را افزایش داده است.

بر اساس بیانیه فدراسیون جهانی انجمن‌های زنبورداری (آپیموندیا) در 16 اکتبر 2026، شناسایی‌های اخیر این کنه در ترکیه و گرجستان، ضرورت افزایش آمادگی و همکاری میان انجمن‌های زنبورداری و مراجع دامپزشکی را دوچندان کرده است.

این فدراسیون خواستار تقویت نظام پایش و ظرفیت‌های تشخیصی، افزایش آگاهی زنبورداران و دامپزشکان، تقویت کنترل‌های مرزی، به‌روزرسانی برنامه‌های مقابله با آفت و توسعه همکاری میان کشورهای منطقه شده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، حضور این کنه پیش‌تر در بخش‌هایی از گرجستان در سال 2024 و روسیه در سال 2025 گزارش شده بود. همچنین، در اطلاعیه آپیموندیا در اوت 2026، درباره احتمال حضور این آفت در کشورهایی از جمله ایران، ارمنستان و جمهوری آذربایجان ابراز نگرانی شده بود.

تکثیر سریع و دشواری شناسایی آفت

کنه تروپیلا‌الاپس به دلیل سرعت حرکت بالا، مرحله انتقال پنهان و چرخه تولیدمثل سریع درون سلول‌های سربسته نوزادان زنبورعسل، شناسایی و کنترل دشواری دارد. این کنه می‌تواند به نوزادان زنبور آسیب برساند و با ایجاد اختلال در رشد آن‌ها، سلامت کلنی‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

برخلاف برخی آفات شناخته‌شده زنبورعسل، تروپیلا‌الاپس عمدتاً در مرحله نوزادی زنبور فعالیت می‌کند و نشانه‌های آلودگی آن ممکن است با آلودگی ناشی از کنه واروآ اشتباه گرفته شود؛ موضوعی که اهمیت آموزش زنبورداران و تشخیص تخصصی موارد مشکوک را افزایش می‌دهد.

در بیانیه آپیموندیا همچنین تأکید شده است که در اتحادیه اروپا در حال حاضر داروی دامپزشکی دارای مجوز اختصاصی برای مقابله با این کنه وجود ندارد. هرچند برخی روش‌های درمانی مورد استفاده علیه کنه واروآ ممکن است اثربخشی نسبی داشته باشند، نگرانی‌هایی درباره باقی‌مانده دارویی، ایجاد مقاومت و پایداری اثرگذاری این روش‌ها وجود دارد.

بر همین اساس، پیشگیری، شناسایی زودهنگام و واکنش سریع، از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با گسترش این آفت عنوان شده است.

با توجه به گزارش‌های منطقه‌ای، افزایش آگاهی زنبورداران، پایش مستمر زنبورستان‌ها و گزارش سریع موارد مشکوک به مراجع دامپزشکی می‌تواند در شناسایی زودهنگام و جلوگیری از گسترش احتمالی این آفت اهمیت داشته باشد.