ایران در هفتمین هفته خاموشی دیجیتال / هشدار کارشناسان: ادامه قطع اینترنت، اقتصاد دیجیتال را به مرز فروپاشی می‌ برد

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، پنجاه‌ روز از قطع گسترده دسترسی به اینترنت بین‌ الملل در ایران می‌ گذرد؛ وضعیتی که بنا بر داده‌ های نهادهای پایش اینترنت، به یکی از طولانی‌ ترین دوره‌ های اختلال سراسری در یک جامعه متصل تبدیل شده و اکنون از 1200 ساعت گذشته و وارد هفتمین هفته خود شده است. این محدودیت‌ ها که از نهم اسفند ماه اعمال شد، همچنان برای بخش عمده کاربران پابرجاست و دسترسی آنان را به اینترنت جهانی به‌ طور کامل مسدود کرده است. 

شوک چندلایه قطع اینترنت به اقتصاد ایران

کارشناسان و فعالان اقتصادی هشدار می‌ دهند که تداوم این وضعیت، پیامدهایی فراتر از اختلال در ارتباطات دارد و عملا به یک شوک چندلایه در اقتصاد کشور تبدیل شده است.

رئیس اتحادیه کشوری کسب‌ و کارهای مجازی با اشاره به نقش حیاتی اینترنت در اقتصاد امروز تأکید کرده است که اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت اصلی اقتصاد محسوب می‌ شود و هرگونه اختلال در آن، کل زنجیره تولید تا فروش را تحت تأثیر قرار می‌ دهد.

رضا الفت‌ نسب اشاره کرد: در کوتاه‌ مدت بیشترین آسیب متوجه کسب‌ و کارهای آنلاین است اما این آسیب به‌ تدریج به تولید، تجارت خارجی و حتی کسب‌ و کارهای سنتی سرایت می‌ کند.

وی توضیح داد: اختلال اینترنت در شرایط فشار جنگی، یک ضربه مضاعف به رشد اقتصادی است و سرعت گردش اقتصاد را کاهش می‌ دهد. بسیاری از خسارت‌ ها پنهان است؛ از دست رفتن مشتری، کاهش اعتماد و از بین رفتن فرصت‌ ها در آمار رسمی دیده نمی‌ شود.

الفت نسب خاطر نشان کرد: ادامه این وضعیت ریسک سرمایه‌ گذاری را بالا می‌ برد و اقتصاد دیجیتال را به سمت رکود فرسایشی می‌ برد؛ مسئولان باید پیش از دیر شدن، اقدام کنند.

بحران در اشتغال و کسب‌ و کارها

برآوردها نشان می‌ دهد خسارت مستقیم ناشی از قطع اینترنت روزانه بین 30 تا 40 میلیون دلار است و با احتساب آثار غیرمستقیم، این رقم می‌ تواند تا حدود 80 میلیون دلار در روز افزایش یابد. همچنین پیش‌ تر اعلام شده بود که تنها در بخش اقتصاد دیجیتال، زیان روزانه به هزاران میلیارد تومان می‌ رسد.

این اختلال گسترده، معیشت میلیون‌ ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس آمارهای رسمی، دست‌ کم 10 میلیون نفر به‌ طور مستقیم به اقتصاد دیجیتال وابسته اند؛ رقمی که برخی کارشناسان آن را حتی بیشتر می‌ دانند.

در هفته‌ های اخیر گزارش‌ های متعددی از تعطیلی شرکت‌ ها و تعدیل نیرو و آسیب به کسب‌ و کارهای کوچک و متوسط منتشر شده است. به گفته مسئولان، تاب‌ آوری کسب‌ و کارهای آنلاین در شرایط قطع اینترنت به‌ طور متوسط حدود 20 روز است و ادامه این وضعیت می‌ تواند موجی از ورشکستگی‌ های غیرقابل بازگشت ایجاد کند.

از سوی دیگر طبق گفته کارشناسان، میلیون‌ها دستگاه از جمله تلفن‌ های همراه، رایانه‌ ها و تجهیزات هوشمند در این مدت هیچ‌ گونه آپدیت امنیتی دریافت نکرده اند. این در حالی است که به‌ روزرسانی‌ ها نقش حیاتی در رفع آسیب‌ پذیری‌ های امنیتی دارند و نبود آن‌ ها می‌ تواند کاربران را در معرض حملات سایبری، سرقت اطلاعات و بدافزارها قرار دهد. کارشناسان فناوری معتقدند که این وضعیت می‌ تواند در میان‌ مدت به یک بحران امنیت دیجیتال تبدیل شود، چرا که دستگاه‌ های به‌ روز نشده، اهداف آسان‌ تری برای نفوذ خواهند بود.

همچنین محدود شدن ارتباطات، کاهش دسترسی به خدمات آنلاین و اختلال در آموزش و خدمات درمانی از دیگر پیامدهای این وضعیت است.

چه گروه‌ هایی بیشترین آسیب را می‌ بینند؟

کسب‌ و کارهای آنلاین و استارتاپ‌ ها: اولین و شدیدترین ضربه را متحمل شده اند و بسیاری در آستانه تعطیلی قرار دارند.

فریلنسرها و نیروی کار دیجیتال: افرادی که درآمدشان وابسته به پلتفرم‌ های بین‌ المللی است، عملا منبع درآمد خود را از دست داده اند.

دانشجویان و پژوهشگران: محدودیت دسترسی به منابع علمی، پایگاه‌ های داده و ابزارهای آموزشی بین‌ المللی، روند آموزش و تحقیق را مختل کرده است.

شرکت‌ های صادراتی و تجاری: ارتباط با بازارهای خارجی و مشتریان بین‌ المللی با اختلال جدی مواجه شده است.

کسب‌ و کارهای سنتی وابسته به خدمات آنلاین: مانند حمل‌ و نقل، فروشگاه‌ ها و خدمات شهری که به زیرساخت دیجیتال وابسته‌ اند.

عموم شهروندان: از خدمات روزمره مانند بانکداری آنلاین، ارتباطات، خرید اینترنتی و دسترسی به اطلاعات محروم شده‌ اند.

از آنجا که مقام‌ های رسمی، اعمال این محدودیت‌ ها را ناشی از ملاحظات امنیتی و ضرورت کنترل جریان اطلاعات در شرایط جنگی عنوان می‌ کنند و آن را اقدامی برای مقابله با تهدیدهای سایبری و انتشار اطلاعات نادرست می‌ دانند اما در مقابل، منتقدان معتقدند گستره و تداوم این محدودیت‌ ها فراتر از ضرورت‌ های امنیتی بوده و هزینه‌ های اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی بلندمدتی را به کشور تحمیل کرده است.

گفتنی است، با ورود به روز پنجاه‌ و یکم قطع اینترنت، نگرانی‌ ها درباره پیامدهای بلندمدت این وضعیت افزایش یافته است. کارشناسان هشدار می‌ دهند که ادامه این روند می‌ تواند اقتصاد دیجیتال را وارد رکودی فرسایشی کرده و اعتماد عمومی و سرمایه‌ گذاری را به‌ شدت تحت تأثیر قرار دهد.

در چنین شرایطی، بسیاری از فعالان اقتصادی و فناوری خواستار بازنگری فوری در سیاست‌ های محدودسازی اینترنت و اتخاذ راهکارهایی برای کاهش آسیب‌ ها پیش از رسیدن به نقطه غیرقابل بازگشت هستند.