اوتیسم شدید هم قابل آموزش است؟ متخصصان چه می‌گویند؟ + فیلم

راضیه فنایی، کاندیدای دکتری تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی رکنا، با اشاره به اهمیت مداخلات تخصصی برای کودکان طیف اوتیسم اظهار کرد: کاردرمانی و گفتاردرمانی از جمله نخستین خدماتی هستند که در مسیر توانبخشی این کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرند و پس از کاهش آشفتگی‌های حسی، می‌توان برنامه آموزشی را به سمت فعالیت‌های متنوع‌تر هدایت کرد.

وی افزود: بازی‌درمانی، هنر‌درمانی، آموزش‌های شناختی و فعالیت‌های مرتبط با مهارت‌های حرکتی و دست‌ورزی از جمله برنامه‌هایی هستند که می‌توانند در فرآیند آموزش و توانبخشی کودکان طیف اوتیسم مورد استفاده قرار گیرند.

فنایی ادامه داد: در این مسیر، کاردرمانی حسی و حرکتی به صورت تخصصی دنبال می‌شود و فعالیت‌های دست‌ورزی نیز می‌تواند به عنوان یک برنامه مستقل مورد توجه قرار گیرد. این فعالیت‌ها به‌ویژه برای تقویت توجه دیداری و مهارت تعقیب دیداری کودکان طیف اوتیسم اهمیت دارند.

این کاندیدای دکتری تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی با اشاره به استفاده از رویکردهای نوین آموزشی و رفتاری گفت: یکی از رویکردهایی که در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرد، رویکرد «لواس» است که به عنوان رویکردی پیشرفته در حوزه ABA شناخته می‌شود و تلاش می‌کند نیازهای مختلف کودکان طیف اوتیسم را در فرآیند آموزش و مداخله پوشش دهد.

وی تأکید کرد: در آموزش کودکان اوتیسم نمی‌توان یک نسخه واحد برای همه کودکان در نظر گرفت؛ چراکه توانایی‌ها، میزان آشفتگی‌های حسی، مهارت‌های ارتباطی و ظرفیت یادگیری هر کودک با دیگری متفاوت است. بنابراین برنامه آموزشی باید بر اساس ویژگی‌ها و نیازهای فردی کودک طراحی شود.

فنایی با اشاره به وضعیت کودکانی که با اوتیسم شدید مواجه هستند، گفت: ممکن است برخی کودکان فاقد کلام باشند، آشفتگی‌های حسی شدیدی داشته باشند یا در برقراری ارتباط با دیگران با مشکل مواجه شوند. در این شرایط، در ابتدای فرآیند ممکن است زمان قابل توجهی صرف آشنایی کودک با محیط، ایجاد دستورپذیری و آماده‌سازی او برای ورود به فرآیند آموزش و یادگیری شود.

وی افزود: هدف از این فرآیند آن است که کودک به تدریج آمادگی لازم برای یادگیری مهارت‌های مختلف را پیدا کند و بتواند در ادامه مسیر به سمت استقلال بیشتر حرکت کند. از این رو، موفقیت آموزشی را نباید صرفاً با سرعت یادگیری یک مهارت سنجید، بلکه باید روند پیشرفت کودک نسبت به توانمندی‌های خودش مورد توجه قرار گیرد.

این کاندیدای دکتری تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی همچنین به چالش تغییر محیط برای برخی کودکان اشاره کرد و گفت: کودکانی که مدت زیادی را در خانه سپری کرده‌اند، ممکن است در مواجهه با یک محیط جدید و چارچوب‌هایی مانند نشستن روی صندلی، پیروی از دستور یا حضور در یک برنامه مشخص، مقاومت نشان دهند. در چنین شرایطی استفاده از تکنیک‌های مناسب می‌تواند به کاهش مقاومت و فراهم شدن زمینه برای اجرای برنامه آموزشی کمک کند.

فنایی با بیان اینکه خدمات آموزشی و توانبخشی باید برای کودکان با سطوح مختلف اوتیسم قابل دسترس باشد، خاطرنشان کرد: نمی‌توان صرفاً کودکانی را که در طیف خفیف یا سطح یک قرار دارند پذیرش کرد؛ بلکه با توجه به توانمندی‌های تیم تخصصی و امکانات موجود، کودکان از طیف خفیف تا شدید نیز می‌توانند وارد فرآیند آموزش و توانبخشی شوند.

وی درباره انتخاب عنوان «دوم آوریل» برای این مجموعه نیز گفت: هدف از این نامگذاری، علاوه بر انتخاب یک نام مناسب، ایجاد آگاهی درباره اوتیسم بود؛ چراکه دوم آوریل در تقویم جهانی به عنوان روز جهانی آگاهی از اوتیسم شناخته می‌شود و انتخاب این نام می‌تواند به طرح پرسش و افزایش توجه جامعه نسبت به این اختلال کمک کند.