از فست‌فود تا استرس؛ چرا سکته قلبی به دهه ۳۰ زندگی رسید؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، محمدرضا افتخاری، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و معاون آموزشی مجتمع بیمارستانی امام خمینی، با اشاره به آمار نگران‌کننده بیماری‌های قلبی در میان ایرانیان گفت: سن ابتلا به سکته قلبی در کشور حتی به محدوده ۳۰ تا ۴۰ سال رسیده است. به بیان دیگر، در سنین بالای ۳۰ سال، به‌ویژه در آقایان، موارد سکته قلبی مشاهده می‌شود.

وی افزود: به نظر می‌رسد عوامل متعددی در این زمینه مؤثر باشند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، استرس‌های گوناگون است. برخی از این استرس‌ها اجتناب‌ناپذیر هستند، اما برخی دیگر قابل پیشگیری‌اند؛ با این حال، متأسفانه بسیاری از افراد از پرهیز از شرایط استرس‌زای قابل اجتناب غفلت می‌کنند.

این متخصص قلب و عروق، بی‌تحرکی را عامل مهم دیگری در افزایش بیماری‌های قلبی دانست و اظهار کرد: جامعه به‌شدت بی‌تحرک شده است. این بی‌تحرکی تا حدی ناشی از استفاده گسترده از وسایل نقلیه و تا حدی به دلیل مشغله‌های کاری است که فرصت فعالیت بدنی را کاهش داده است. نوع مشاغل نیز تغییر کرده و دست‌کم در شهرها، بخش قابل توجهی از مشاغل به صورت اداری درآمده‌اند. بسیاری از امور نیز به شکل آنلاین انجام می‌شود و در نتیجه حتی مراجعه به بازار و خرید حضوری نیز کاهش یافته است.

افتخاری ادامه داد: شاید مهم‌تر از همه این باشد که فرهنگ فعالیت بدنی و ورزش در جامعه ما به‌خوبی نهادینه نشده است. در گذشته، مشاغل یدی و فعالیت‌های بدنی فراوان بود و افراد به‌صورت ناخودآگاه تحرک بیشتری داشتند، اما اکنون با توجه به سبک زندگی جدید که در آن بسیاری از کارها به شکل نشسته انجام می‌شود و فرهنگ ورزش نیز به اندازه کافی جا نیفتاده است، کم‌تحرکی به یکی از عوامل مهم تشدید بیماری‌های قلبی تبدیل شده است.

وی رژیم غذایی را از دیگر عوامل مؤثر بر افزایش بیماری‌های قلبی دانست و گفت: الگوی غذایی جامعه نیز به سمت الگوهای رایج در کشورهای غربی در حال تغییر است. در گذشته، مصرف سبزیجات و غذاهای سالم در فرهنگ غذایی ما بسیار رایج بود، اما اکنون، به‌ویژه در میان جوانان، گرایش به مصرف مواد غذایی فرآوری‌شده افزایش یافته است. این موضوع با توجه به کاهش سن ابتلا به سکته قلبی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران توضیح داد: برای مثال، فست‌فودها و موادی مانند سوسیس و کالباس که حاوی مقادیر زیادی روغن و نمک هستند و همچنین برخی مواد افزودنی که برای افزایش ماندگاری به آنها اضافه می‌شود، می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و برخی بیماری‌های دیگر را افزایش دهند. شاید بتوان گفت مجموعه این عوامل، نقش مهمی در افزایش بیماری‌های قلبی داشته‌اند.

وی درباره نقش ژنتیک نیز اظهار کرد: عامل ژنتیک همواره وجود داشته است؛ به این معنا که در گذشته نیز ژن‌هایی که می‌توانند زمینه‌ساز بیماری قلبی باشند، از والدین به فرزندان منتقل می‌شدند. اکنون به دلیل تغییر سبک زندگی و عواملی که به آنها اشاره شد، زمینه برای بروز این استعدادهای ژنتیکی بیشتر فراهم شده است.

افتخاری افزود: برخی از عوامل محیطی و سبک زندگی نیز می‌توانند با ایجاد تغییرات ژنتیکی و سلولی، خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف را افزایش دهند. هنگامی که به‌وضوح مشاهده می‌شود سال‌به‌سال سن ابتلا به سکته قلبی کاهش می‌یابد، باید این موضوع را به‌عنوان یک هشدار جدی در نظر گرفت.

وی با بیان اینکه این روند تنها مختص ایران نیست، گفت: این مسئله در کشورهای غربی نیز وجود دارد. در این کشورها نیز زندگی کم‌تحرک و مصرف فست‌فودها، به دلیل سرعت تهیه و سازگاری با برنامه‌های کاری شلوغ، رواج یافته است. فشار اقتصادی و کاری نیز افراد را وادار می‌کند زمان کمتری را به تهیه غذای سالم اختصاص دهند.

این متخصص قلب و عروق ادامه داد: در کشور ما نیز به دلیل کاهش ارزش پول و افزایش فشارهای اقتصادی، بسیاری از افراد مجبورند ساعات بیشتری کار کنند و مانند گذشته فرصت بازگشت به منزل و صرف غذای مناسب را ندارند. در نتیجه، به غذاهای آماده و سریع روی می‌آورند. علاوه بر این، تغییر الگوهای فرهنگی و غذایی نیز می‌تواند در این روند مؤثر باشد.

درمان سکته قلبی در ایران هم‌پای استانداردهای جهانی

 افتخاری در ادامه درباره وضعیت درمان سکته قلبی در ایران گفت: درمان سکته قلبی در ایران هم‌پای سایر نقاط جهان است و آنچه در منابع علمی به‌عنوان روش‌های استاندارد درمانی مطرح شده، در کشور ما نیز انجام می‌شود.

وی توضیح داد: پیش از این، درمان سکته حاد قلبی عمدتاً به صورت دارویی انجام می‌شد؛ به این معنا که دارویی تزریق می‌شد تا لخته خون را حل کند و بیمار از شرایط حاد خارج شود. با این حال، این روش لزوماً باز شدن کامل رگ را تضمین نمی‌کرد و ممکن بود در برخی موارد مؤثر واقع نشود.

معاون آموزشی مجتمع بیمارستانی امام خمینی افزود: اکنون خوشبختانه روش درمانی مؤثرتری وجود دارد که سال‌هاست در منابع علمی کشورهای مختلف به‌عنوان روش استاندارد معرفی شده است. با پیشرفت فناوری، تجهیزات و روش‌هایی توسعه یافته‌اند که به محض بروز سکته قلبی، بیمار می‌تواند به‌سرعت به اتاق آنژیوگرافی منتقل شود و با استفاده از ابزارهای موجود، رگ مسدودشده باز شود.

وی ادامه داد: پیش از این، مراکز بسیار محدودی امکان انجام این اقدامات را داشتند، اما اکنون، هرچند نمی‌توان گفت همه بیمارستان‌های کشور دارای بخش آنژیوگرافی هستند، تقریباً اغلب مراکزی که این بخش را دارند، حتی در بسیاری از شهرستان‌ها، امکان درمان فوری بیماران را فراهم کرده‌اند.

افتخاری گفت: به محض بروز سکته قلبی یا درد قفسه سینه، اورژانس در بسیاری از موارد در محل حاضر می‌شود و نوار قلب نیز همان‌جا گرفته می‌شود. در صورت تشخیص سکته قلبی، برای جلوگیری از اتلاف وقت، بلافاصله به مرکز دارای امکانات آنژیوگرافی اطلاع داده می‌شود. بیمارستان نیز پیش از انتقال بیمار، پزشک مربوطه را برای انجام آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی در جریان قرار می‌دهد.

وی افزود: هم‌زمان با انتقال بیمار، پزشک نیز خود را به بیمارستان می‌رساند. در صورت حضور پزشک مقیم، اتاق آنژیوگرافی از پیش آماده است و بیمار می‌تواند مستقیماً از اورژانس به اتاق آنژیوگرافی منتقل شود تا رگ مسدودشده هرچه سریع‌تر باز شود.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: در نتیجه، اکنون در زمینه درمان سکته قلبی، تقریباً هم‌پای کشورهای پیشرفته حرکت می‌کنیم و برای انجام این درمان، نیازی به مراجعه به خارج از کشور وجود ندارد.

توصیه‌هایی   برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی

 افتخاری در پایان به مردم توصیه کرد تا حد امکان عوامل خطر قابل پیشگیری را کنترل کنند و گفت: افراد باید مواردی را که به آنها اشاره شد، تا حد توان رعایت کنند و از استرس‌های قابل پیشگیری دوری کنند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین توصیه‌ها، پرهیز از پیگیری لحظه‌به‌لحظه اخبار ناگوار در شبکه‌های اجتماعی است. نشستن مداوم پای این شبکه‌ها و پرسیدن اینکه الان چه شد، نه‌تنها هیچ اقدام مؤثری برای حفظ جان یا سلامت ایجاد نمی‌کند، بلکه روحیه را تضعیف کرده و سطح استرس را به‌شدت افزایش می‌دهد. علاوه بر این، چنین رفتاری سبک زندگی کم‌تحرک را نیز تشدید می‌کند.

این متخصص قلب و عروق، ورزش منظم را دومین توصیه مهم خود عنوان کرد و گفت: ورزش باید در برنامه روزانه افراد گنجانده شود. حداقل پنج روز در هفته و هر بار به مدت ۳۰ دقیقه فعالیت ورزشی منظم داشته باشید.

وی ادامه داد: ساده‌ترین و در دسترس‌ترین نوع ورزش، پیاده‌روی تند است؛ به‌گونه‌ای که فرد هنگام راه رفتن تا حدی نفس‌نفس بزند. این پیاده‌روی باید به‌صورت پیوسته و بدون وقفه انجام شود تا اثر مطلوب خود را بر سلامت قلب و عروق داشته باشد./ ایلنا