بازتاب جهانی ثبت «الموت»؛ از دژ اسماعیلیان تا مقصد تازه گردشگری

به گزارش رکنا، ثبت جهانی «الموت و استحکامات وابسته» باعث شد رسانه‌های معتبر جهان از تاریخ، معماری و جایگاه علمی این مجموعه تاریخی ایران بنویسند؛ از معرفی الموت به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید دانش در جهان اسلام تا قرار گرفتن نام آن در فهرست مقاصد گردشگری فرهنگی جهان.

 

رسانه‌های خارجی در گزارش‌های خود، از الموت به عنوان مجموعه‌ای کم‌نظیر با ارزش‌های تاریخی، علمی و معماری یاد کرده‌اند؛ مجموعه‌ای که فراتر از یک قلعه تاریخی، روایتگر بخشی مهم از تاریخ سیاسی و فرهنگی ایران و جهان اسلام است. روزنامه بین‌المللی The Art Newspaper که از معتبرترین رسانه‌های تخصصی حوزه هنر، موزه‌ها و میراث‌فرهنگی به شمار می‌رود، در گزارشی درباره مهم‌ترین تصمیمات چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، به ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته» پرداخت و فضای حاکم بر لحظه تصویب این پرونده را روایت کرد. این رسانه نوشت که با اعلام رأی مثبت کمیته میراث جهانی یونسکو، تصاویر ویدئویی منتشرشده از سالن اجلاس نشان می‌دهد اعضای هیئت عالی‌رتبه ایران به سختی توانستند هیجان و خوشحالی خود را از ثبت جهانی الموت پنهان کنند.

رسانه The Art Newspaperدر ادامه گزارش خود، الموت را مرکز سیاسی، نظامی و فکری دولت نزاری اسماعیلی در فاصله سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی معرفی کرده و نوشته است این مجموعه تاریخی افزون بر ارزش‌های معماری و دفاعی، یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید و تبادل دانش در جهان اسلام بوده است. این رسانه همچنین به حضور خواجه نصیرالدین طوسی و دانشمندانی از سرزمین‌های مختلف از جمله چین، مصر، ارمنستان و شام در الموت اشاره کرده و آن را نشانه‌ای از جایگاه علمی و فرهنگی این مجموعه تاریخی دانسته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد الموت تنها یک دژ نظامی نبوده، بلکه در دوره‌ای از تاریخ به مرکزی برای تعاملات علمی و فرهنگی جهان اسلام تبدیل شده بود.

 

در این گزارش همچنین به نقل از حمیده چوبک، مدیر پایگاه جهانی الموت، آمده است که پس از ثبت جهانی این اثر، مهم‌ترین اولویت ایران حفاظت از اصالت، تمامیت و مدیریت پایدار این میراث ارزشمند خواهد بود.

 

بازتاب جهانی ثبت الموت به رسانه‌های حوزه میراث‌فرهنگی محدود نماند. مجله بین‌المللی Condé Nast Traveler نیز در گزارشی درباره آثار تازه ثبت‌شده یونسکو، دژ الموت را در کنار میراث‌هایی از کشورهای هند، آمریکا، یونان، فنلاند و فرانسه معرفی کرد.این رسانه تأکید کرده است که آثار ثبت‌شده امسال به دلیل برخورداری از «ارزش برجسته جهانی» شایسته حضور در فهرست میراث جهانی شناخته شده‌اند. Condé Nast Traveler همچنین ثبت جهانی این آثار را فرصتی برای معرفی مقاصد جدید گردشگری فرهنگی در جهان دانسته است؛ موضوعی که می‌تواند نگاه گردشگران بین‌المللی را بیش از گذشته به منطقه الموت و تاریخ کمتر شناخته‌شده آن جلب کند. نگاه رسانه‌های خارجی به پرونده الموت تنها به ثبت یک قلعه تاریخی محدود نبود. آن‌ها از یک شبکه دفاعی کم‌نظیر سخن گفته‌اند؛ مجموعه‌ای متشکل از هفت دژ تاریخی که در دل رشته‌کوه البرز شکل گرفته‌اند و بخشی مهم از تاریخ سیاسی، نظامی و معماری ایران را روایت می‌کنند.

 

در همین راستا، رسانه بین‌المللی خامه پرس نیز در گزارشی به اهمیت تاریخی این پرونده پرداخت و نوشت که پرونده «الموت و استحکامات وابسته» شامل قلعه تاریخی الموت و شش استحکام وابسته در استان قزوین است که با تصویب کمیته میراث جهانی یونسکو، به عنوان سی‌امین اثر فرهنگی ملموس ایران در فهرست میراث جهانی ثبت شده است.این رسانه همچنین تأکید کرده است که این مجموعه بخشی از یک شبکه دفاعی گسترده بوده که برای حفاظت از مسیرهای ارتباطی، دیده‌بانی و کنترل مناطق پیرامونی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. یونسکو نیز ارتباط این دژها با چشم‌انداز طبیعی کوهستانی البرز و حفظ ویژگی‌های تاریخی آن‌ها را از ارزش‌های برجسته این پرونده دانسته است.بازتاب گسترده ثبت جهانی الموت در رسانه‌های معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد که جهان، این مجموعه تاریخی را تنها یک قلعه باستانی نمی‌داند؛ بلکه آن را میراثی با ارزش‌های جهانی در حوزه تاریخ، دانش، معماری و گردشگری فرهنگی می‌شناسد. نام الموت امروز نه تنها در فهرست میراث جهانی یونسکو، بلکه در گزارش رسانه‌های بین‌المللی نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین آثار فرهنگی ثبت‌شده سال مطرح شده است.

 

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند ثبت جهانی یک اثر، نقطه پایان نیست؛ بلکه آغاز یک مسئولیت بزرگ است. حفاظت از اصالت تاریخی، مدیریت گردشگری و توسعه زیرساخت‌ها، مهم‌ترین اقداماتی است که باید پس از ثبت جهانی انجام شود.به گفته کارشناسان، تجربه بسیاری از آثار ثبت‌شده جهان نشان می‌دهد که افزایش تعداد گردشگران، بدون برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند به تهدیدی برای خود اثر تبدیل شود. از همین رو، ثبت جهانی الموت باید هم‌زمان با تدوین برنامه‌های حفاظتی و گردشگری پایدار دنبال شود./ فارس