طرح «مراقب همراه» در سازمان بهزیستی؛ حمایتی ویژه از خانواده‌های دارای فرزند چندقلو

به گزارش رکنا ،مدیرکل دفتر امور خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور از اجرای پایلوت طرح «مراقب همراه خانواده‌های دارای فرزند چندقلو» خبر داد و گفت: این طرح با هدف کاهش فشارهای جسمی، روانی و اقتصادی خانواده‌های دارای فرزند چندقلو، ارتقای سلامت روان والدین، افزایش کیفیت مراقبت از کودکان و تقویت تاب‌آوری خانواده‌ها طراحی و تدوین شده است.

دکتر مریم خاک‌رنگین  با اشاره به اینکه تولد چندقلوها اگرچه نعمتی بزرگ برای خانواده‌هاست، اما مسئولیت‌های مراقبتی سنگینی را نیز به همراه دارد، افزود: مراقبت هم‌زمان از چند کودک خردسال، به‌ویژه در سال‌های نخست زندگی، فشار زیادی را بر والدین وارد می‌کند و در بسیاری از موارد، مادران با خستگی مزمن، فرسودگی جسمی و روانی و محدود شدن فرصت استراحت و فعالیت‌های اجتماعی مواجه می‌شوند.وی ادامه داد: از سوی دیگر، پدران نیز علاوه بر مسئولیت تأمین معیشت خانواده، بخش قابل توجهی از مسئولیت مراقبت از فرزندان را بر عهده دارند که این موضوع می‌تواند فشار مضاعفی را بر خانواده تحمیل کند. بر همین اساس، سازمان بهزیستی برای نخستین بار مدل تخصصی «مراقب همراه» را طراحی کرده تا با حضور نیروهای آموزش‌دیده در کنار خانواده، بخشی از این بار مراقبتی کاهش یابد.

مدیرکل دفتر امور خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه این طرح در سال ۱۴۰۵ به صورت پایلوت اجرا می‌شود، اظهار کرد: در مرحله نخست، برنامه در استان‌های تهران، فارس، خوزستان، خراسان رضوی، اصفهان و گلستان به اجرا درمی‌آید و پس از ارزیابی نتایج، رفع چالش‌های احتمالی و تأمین منابع لازم، زمینه توسعه آن در سایر استان‌های کشور فراهم خواهد شد.

خاک‌رنگین در پاسخ به این سوال که چه خانواده‌هایی مشمول این طرح می‌شوند، گفت: در اولویت نخست، خانواده‌های دارای فرزند سه‌قلو و بیشتر تحت پوشش سازمان بهزیستی، سپس خانواده‌های دارای فرزند دوقلو با خانوار پنج نفره و بیشتر و سایر خانواده‌های دارای فرزند چندقلوی زیر ۶ سال مشمول دریافت خدمات خواهند بود. همچنین در صورت وجود ظرفیت، خانواده‌های دارای فرزند چندقلوی غیر تحت پوشش نیز می‌توانند از خدمات این طرح بهره‌مند شوند.

وی افزود: پس از شناسایی خانواده‌های واجد شرایط، مراقبان همراه از میان بانوان واجد شرایط و آموزش‌دیده انتخاب می‌شوند. در این میان از ظرفیت زنان سرپرست خانوار واجد شرایط نیز استفاده خواهد شد که پس از طی فرآیند ارزیابی، آموزش تخصصی، کارورزی و تأیید صلاحیت، برای ارائه خدمات به خانواده‌ها معرفی می‌شوند.

طبق اظهارات مدیرکل دفتر امور خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور،‌ این مراقبان در ساعات توافق‌شده در منزل خانواده حضور یافته و خدماتی از جمله کمک در تغذیه و مراقبت از کودکان، رعایت اصول بهداشتی، ایجاد نظم در برنامه خواب، آموزش مهارت‌های مراقبتی، حمایت عاطفی از مادر، همراهی در مراجعات درمانی و انجام امور سبک مرتبط با نگهداری کودکان را ارائه می‌کنند.

وی تأکید کرد که مراقب همراه به هیچ عنوان جایگزین مادر نیست، بلکه در کنار مادر قرار می‌گیرد تا ضمن افزایش کیفیت مراقبت از کودکان، فرصت استراحت، بازیابی توان جسمی و روانی و کاهش فشارهای ناشی از مراقبت هم‌زمان از چند کودک را برای خانواده فراهم کند.

خاک‌رنگین درباره ساعات حضور مراقبان نیز گفت: مدت حضور مراقب همراه بر اساس نیاز هر خانواده و با توافق طرفین تعیین می‌شود و حداقل زمان حضور در هر نوبت ۳ ساعت است. تعداد دفعات حضور نیز متناسب با شرایط خانواده و سقف اعتبارات سالانه برنامه‌ریزی خواهد شد.

وی درباره منابع مالی اجرای طرح اظهار کرد: هزینه خدمات برای خانواده‌های تحت پوشش از محل اعتبارات حمایتی سازمان بهزیستی تأمین می‌شود. همچنین برای خانواده‌های غیر تحت پوشش نیز یارانه‌ای از سوی سازمان در نظر گرفته شده تا این خانواده‌ها بتوانند با هزینه کمتر، از خدمات بهره‌مند شوند.

مدیرکل دفتر امور خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور درباره حق‌الزحمه مراقبان همراه نیز گفت: پرداخت‌ها بر اساس ساعات حضور انجام می‌شود. تعرفه خدمات برای خانواده‌های تحت پوشش برای دوقلوها ۲۰۰ هزار تومان، سه‌قلوها ۲۵۰ هزار تومان و چهارقلو و بیشتر ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر ساعت است و برای خانواده‌های غیر تحت پوشش نیز تعرفه‌ها به ترتیب ۳۰۰، ۴۵۰ و ۷۰۰ هزار تومان در هر ساعت تعیین شده است.

خاک‌رنگین با تأکید بر اینکه امنیت و آرامش خانواده‌ها از مهم‌ترین اصول اجرای این طرح است، اظهار کرد: از آنجا که مراقبان وارد محیط خصوصی خانواده‌ها می‌شوند، فرآیند انتخاب آنان با حساسیت بسیار بالا انجام می‌شود. تمامی مراقبان باید فاقد سوءپیشینه مؤثر کیفری باشند، سلامت جسم و روان آنان توسط پزشک معتمد سازمان تأیید شود، حسن شهرت داشته باشند و بیش از ۹۰ ساعت آموزش تخصصی شامل آموزش‌های نظری، عملی و کارورزی را با موفقیت طی کنند. همچنین فعالیت آنان تنها پس از قبولی در آزمون، تأیید کمیته‌های تخصصی و امضای تعهدنامه‌های حرفه‌ای آغاز می‌شود و عملکرد آنان به صورت مستمر توسط مددکاران اجتماعی، مؤسسات مجری و کمیته‌های تخصصی سازمان بهزیستی مورد نظارت و ارزیابی قرار خواهد گرفت.

وی درباره تاثیر گسترده اجرای این طرح بر خانواده افزود: هرچند مخاطب مستقیم این خدمت، مادران دارای فرزند چندقلو هستند، اما همه اعضای خانواده از اجرای آن منتفع می‌شوند. کاهش فشار مراقبتی، ایجاد فرصت استراحت برای مادر، افزایش آرامش روانی خانواده و کاهش نگرانی‌های روزمره، موجب می‌شود پدران نیز با تمرکز و آرامش بیشتری به فعالیت‌های شغلی و نقش پدری خود بپردازند و روابط خانوادگی در فضایی آرام‌تر و باکیفیت‌تر شکل گیرد؛ اجرای این طرح علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی خانواده‌های دارای فرزند چندقلو، زمینه رشد بهتر کودکان را نیز فراهم می‌کند؛ چراکه کودکان در محیطی آرام‌تر، ایمن‌تر و با مراقبت تخصصی‌تر پرورش می‌یابند و والدین نیز فرصت بیشتری برای ایفای نقش تربیتی و عاطفی خود خواهند داشت.

دکتر مریم خاک‌رنگین با تأکید بر اینکه طرح «مراقب همراه خانواده‌های دارای فرزند چندقلو» تنها یک خدمت مراقبتی نیست، بلکه الگویی نوین از حمایت اجتماعی مبتنی بر خانواده است که با تکیه بر خدمات تخصصی در منزل، به دنبال کاهش فشارهای ناشی از چندقلوزایی، ارتقای سلامت روان والدین، افزایش کیفیت مراقبت از کودکان و تقویت بنیان خانواده است، افزود: این طرح در عین حال یکی از اقدامات عملی سازمان بهزیستی کشور در راستای تحقق اهداف قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به شمار می‌رود؛ چرا که هر اندازه خانواده‌ها احساس کنند در مسیر فرزندآوری و تربیت فرزندان از حمایت‌های مؤثر اجتماعی برخوردار هستند، با اطمینان و آرامش بیشتری این مسئولیت را می‌پذیرند؛ از این رو، توسعه خدماتی از جنس مراقب همراه می‌تواند نقش مؤثری در ایجاد محیطی حمایتگر برای خانواده‌ها و تقویت سیاست‌های جمعیتی کشور ایفا کند.