رکنا گزارش می دهد
قطع ۱۲۷۲ ساعتی اینترنت بین الملل/ اینترنت همچنان تعطیل، اما اینترنت فروشی برقرار؛ تناقضی که پاسخ میخواهد
رکنا،در نخستین ساعات آغاز جنگ، اینترنت بینالملل با عنوان «اقدام امنیتی» در سراسر کشور خاموش شد؛ تصمیمی که ستون فقرات اقتصاد دیجیتال را لرزاند و هزاران کسبوکار را در مسیر فروپاشی قرار داد. اما در اوج همین خاموشی، پیامکهایی با عنوان «اینترنت پرو» به گوشی مردم رسید؛ وعده دسترسی به اینترنت آزاد در ازای پرداخت هزینه. تصمیمی که پرسشهای سنگینی ایجاد کرد که اگر اینترنت جهانی تهدید امنیتی است، چگونه تهدید با پول رفع میشود و اگر تهدیدی در میان نیست، چرا ۹۰ میلیون ایرانی همچنان پشت دیوار محدودیت نگه داشته شدهاند؟
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، نهم اسفند ۱۴۰۴، هنوز دقایق نخست آغاز درگیریها سپری نشده بود که یکی از اولین تصمیمهای حاکمیتی، قطع کامل اینترنت بینالملل در ایران بود؛ تصمیمی که با عنوان «مدیریت شرایط امنیتی کشور» توضیح داده شد. در همان ساعات ابتدایی، دسترسی کاربران ایرانی به جهان خارج تقریباً به صفر رسید. ارتباطات بینالمللی، سرویسهای خارجی، بسترهای ابری، ابزارهای کاری و بخش عظیمی از اقتصاد دیجیتال کشور ناگهان از دسترس خارج شدند.
قطع اینترنت بینالملل در ایران اتفاق تازهای نبود، اما این بار تفاوتی جدی وجود داشت، کشور در شرایط جنگی قرار داشت و اقتصاد دیجیتال، که طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین ستونهای اشتغال شهری تبدیل شده، عملاً فلج شد.
در عرض چند روز، هزاران کسبوکار آنلاین که به پلتفرمهای خارجی، بازارهای جهانی، یا حتی ابزارهای ساده کاری وابسته بودند با بحران بقا روبهرو شدند. فریلنسرها، برنامهنویسان، شرکتهای صادرات خدمات دیجیتال، فعالان تجارت الکترونیک، تولیدکنندگان محتوا و حتی بسیاری از شرکتهای فناوری که سرور یا ابزارهایشان در خارج از کشور قرار داشت، عملاً از چرخه کار خارج شدند.
هر روز قطع اینترنت، نه یک اختلال ساده، بلکه ضربهای مستقیم به حیات اقتصادی این بخش بود.
پیامکهایی که وسط جنگ رسید
اما در میانه همین شرایط، پدیدهای عجیب شروع شد.برخی کاربران ایرانی پیامکهایی دریافت کردند که از عرضه سرویسی به نام «اینترنت پرو» خبر میداد. در متن این پیامها گفته میشد با پرداخت هزینهای مشخص، امکان دسترسی به اینترنت بینالملل فراهم میشود؛ دسترسیای که برای عموم مردم همچنان مسدود بود.
به بیان سادهتر، در حالی که اینترنت بینالملل با استدلال «ضرورتهای امنیتی» برای کل کشور قطع شده بود، همان اینترنت در قالب بستههای گرانقیمت برای برخی کاربران قابل خریداری بود، کاربرانی که شاید بخشی از آنها حتی کار و شغلشان به اینترنت وابسته نبود و فقط تفریحی وارد اینترنت می شدند.
کاربران گزارش دادند که قیمت این دسترسیها به شکل قابل توجهی بالا است و در برخی موارد هزینه هر گیگابایت آن چندین برابر تعرفههای معمول اینترنت محسوب میشود.
همین جا پرسشی بنیادین شکل گرفت. تناقضی که پاسخ میخواهد.اگر قطع اینترنت بینالملل تصمیمی امنیتی است، چگونه همان اینترنت میتواند در قالب بستههای پولی فروخته شود؟و اگر دسترسی به اینترنت بینالملل تهدید امنیتی محسوب میشود، آیا این تهدید با پرداخت پول از بین میرود؟
این پرسش تنها یک چالش رسانهای نیست، بلکه مسئلهای جدی در حوزه سیاستگذاری عمومی و امنیت سایبری محسوب میشود. امنیت ملی مفهومی نیست که بتوان آن را به سطح یک خدمت قابل خرید تقلیل داد.
به عبارت دیگر، یا اینترنت بینالملل تهدید امنیتی محسوب میشود و باید برای همه مسدود باشد، یا تهدید محسوب نمیشود و باید برای همه در دسترس باشد. تبدیل این مسئله به یک بازار اقتصادی، پرسشی جدی درباره منطق تصمیمگیری ایجاد میکند.
اقتصاد خاموشی اینترنت
بر اساس برآوردهای غیررسمی فعالان صنعت فناوری، قطع اینترنت بینالملل در ایران میتواند روزانه هزاران میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال کشور خسارت وارد کند. بخش بزرگی از استارتاپها، شرکتهای نرمافزاری و فعالان حوزه صادرات خدمات دیجیتال بدون دسترسی به اینترنت جهانی عملاً قادر به ادامه فعالیت نیستند.
در سالهای اخیر ایران یکی از قطبهای منطقهای فریلنسری و صادرات خدمات برنامهنویسی و طراحی شده بود. هزاران جوان ایرانی از طریق پلتفرمهای جهانی درآمد ارزی کسب میکردند. با قطع اینترنت، این جریان درآمدی تقریباً متوقف شد.
در چنین شرایطی، فروش اینترنت بینالملل به صورت محدود و گرانقیمت نه تنها مسئله دسترسی را حل نمیکند، بلکه شکاف تازهای در اقتصاد دیجیتال ایجاد میکند؛ شکافی میان کسانی که توان پرداخت دارند و کسانی که ندارند. در واقع دسترسی به اینترنت جهانی از یک حق عمومی به یک کالای لوکس تبدیل میشود.
اینترنت؛ زیرساخت حیاتی یا کالای فروشی!
در جهان امروز، اینترنت دیگر یک ابزار ساده ارتباطی نیست. سازمان ملل در سالهای گذشته دسترسی به اینترنت را به عنوان بخشی از حقوق بنیادین انسان در عصر دیجیتال معرفی کرده است. اقتصاد، آموزش، سلامت، تجارت و حتی خدمات دولتی به این زیرساخت وابستهاند.
در چنین شرایطی، سیاستهای محدودسازی اینترنت نه تنها پیامدهای امنیتی بلکه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گستردهای دارند.قطع کامل اینترنت بینالملل، آن هم در شرایطی که میلیونها شغل به آن وابسته است، تصمیمی است که نیازمند شفافیت، زمانبندی مشخص و پاسخگویی دقیق است.
اما عرضه همزمان «اینترنت فروشی» در میانه این محدودیتها، پرسشهای بسیار جدیتری را مطرح میکند.
وزارت ارتباطات باید پاسخ دهد
اکنون افکار عمومی و فعالان اقتصاد دیجیتال چند پرسش مشخص از وزارت ارتباطات و نهادهای تصمیمگیر دارند:
آیا سرویس موسوم به «اینترنت پرو» با مجوز رسمی ارائه شده است یا خیر؟
چه نهادی تصمیم گرفته در شرایطی که اینترنت بینالملل برای عموم مردم قطع است، امکان فروش آن فراهم شود؟
اگر اینترنت بینالملل تهدید امنیتی محسوب میشود، چگونه همان اینترنت برای کاربران خاص قابل دسترسی است؟
و مهمتر از همه، چه برنامهای برای جلوگیری از نابودی هزاران کسبوکار وابسته به اینترنت جهانی وجود دارد؟
اینترنتی که میان امنیت و اقتصاد معلق مانده است
آنچه امروز در فضای ارتباطی ایران دیده میشود، نوعی وضعیت معلق میان امنیت، اقتصاد و سیاستگذاری است. اینترنتی که از یک سو با استدلالهای امنیتی قطع میشود و از سوی دیگر در قالب بستههای ویژه فروخته میشود.
این وضعیت نه تنها اقتصاد دیجیتال را دچار بحران کرده، بلکه اعتماد عمومی به سیاستهای ارتباطی کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.در میانه جنگ، بسیاری از کسبوکارهای آنلاین در ایران با یک پرسش ساده روبهرو هستند: آیا اینترنت یک زیرساخت عمومی برای همه شهروندان است، یا خدمتی است که تنها در صورت پرداخت هزینههای سنگین میتوان به آن دسترسی داشت؟ پرسشی که پاسخ آن، آینده اقتصاد دیجیتال ایران را تعیین خواهد کرد.
ارسال نظر