حمله نظامی و خاموش کردن چراغ یک ملت؛ تهدیدی که نه استراتژی است و نه پیروزی

نتیجه نسخه جنگ در نهایت با روایت وضعیت زندگی مردم سنجیده می‌شود، نه با ادعاهای سیاسی. حمله به شبکه برق، حمله به ساختمان‌ها یا تجهیزات نیست؛ حمله به «تاب‌آوری ملی» یک کشور است. برق، محور هم‌پیوندکننده تمام سیستم‌های حیاتی است، بیمارستان‌ها، بانک خون، سیستم آب شرب، پالایشگاه‌ها، ارتباطات اضطراری، حمل‌ونقل، زنجیره تأمین دارو، پشتیبانی امدادی و حتی امنیت غذایی. هدف قرار دادن چنین ساختاری، عملاً ایجاد بحران انسانی سازمان‌یافته است؛ بحرانی که نه به انتخاب نظامیان، بلکه بر سر جان غیرنظامیانی فرود می‌آید که کوچک‌ترین نقشی در تصمیم‌گیری‌های جنگی ندارند.

بر اساس پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های ژنو (مواد 52، 54 و 56)، هرگونه حمله‌ای که علیه «اشیاء ضروری برای بقای جمعیت غیرنظامی» صورت بگیرد، ممنوع است؛ حتی اگر آن زیرساخت نقشی دوگانه (نظامی–غیرنظامی) داشته باشد. شبکه برق به‌طور دقیق در همین دسته تعریف می‌شود. در حقوق جنگ، به این اقدام «مجازات جمعی» گفته می‌شود و مجازات جمعی از روشن‌ترین مصادیق نقض فاحش حقوق بشری و قابل پیگرد در دادگاه‌های بین‌المللی است.

پیشینه جنگ‌های سه دهه گذشته نیز ثابت کرده است که حمله به زیرساخت‌های حیاتی نه تنها نتیجه مطلوب نظامی ندارد، بلکه پیامدهای فاجعه‌بار انسانی آن برای سال‌ها باقی می‌ماند. 

اما شاید تلخ‌ترین بخش ماجرا، نه خود تهدید رئیس جمهور آمریکا به حمله به زیرساخت های برق ایران است، بلکه استقبال برخی جریان‌ها از چنین حملاتی است؛ گویی خاموشی یک ملت، «پیروزی» است و رنج غیرنظامیان، «نتیجه طبیعی جنگ».

کسانی که برای حمله به برق یک کشور کف می‌زنند، عملاً برای خاموش شدن دستگاه دیالیز یک بیمار، توقف دستگاه‌های ICU، قطع آب آشامیدنی کودکان، و سقوط معیشت خانواده‌ها کف می‌زنند. این نگاه، نه از جنس تحلیل است و نه از جنس سیاست؛ این نگاه، حذف انسانیت و انسان از معادله جنگ است.

جنگ قانون دارد. مرز دارد. بازدارنده دارد. این درست همان چیزی است که حقوق بین‌الملل بشردوستانه طی یک قرن ساخته تا خشونت مطلق کنترل شود. تهدید به نابودی زیرساخت‌های حیاتی، عبور از همین مرزهاست؛ مرزی که اگر فرو بریزد، هیچ جامعه‌ای در جهان از تکرار آن در آینده مصون نیست.

امروز مسئله تنها ایران نیست؛ مسئله این است که جامعه جهانی تا چه اندازه حاضر است اجازه دهد «حمله به شریان زندگی» به یک گزینه مشروع در جنگ‌های آینده تبدیل شود. اگر این خط قرمز شکسته شود، فردا هر کشوری می‌تواند با یک فشار کلید، تاریکی را به عنوان ابزار جنگ انتخاب کند.

خاموشی برق، خاموشی زندگی است و خاموش کردن زندگی مردم، هر اسمی که بر آن بگذارند، «استراتژی» نیست؛ فقط نقض انسانیت است.