جنگ، تورم و اضطراب؛ فشار مضاعف بر ۸۰ هزار کودک مبتلا به اوتیسم در ایران / بهزیستی وارد میدان شود

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در شرایطی که تنش‌های نظامی و فضای امنیتی کشور باعث شده بسیاری از خانواده‌ها بخش زیادی از زمان خود را در خانه یا پناهگاه‌های موقت بگذرانند، فشار روانی و اقتصادی بر خانواده‌های دارای کودک مبتلا به اوتیسم بیش از سایر گروه‌ها احساس می‌شود.

کودکان طیف اوتیسم به‌طور معمول حساسیت بالایی نسبت به تغییرات محیطی، صداهای ناگهانی، نور شدید و اختلال در برنامه روزانه دارند؛ عواملی که در فضای جنگی با صدای مداوم جنگنده‌ها، پدافند، پهپادها و انفجارها تشدید می‌شود.

در چنین شرایطی حتی جابه‌جایی ساده از یک شهر به شهر دیگر برای امنیت بیشتر می‌تواند برای این کودکان به تجربه‌ای اضطراب‌آور تبدیل شود و نیازهای حسی و حمایتی ویژه‌ای مانند هدفون‌های کاهش‌دهنده صدا، پتوهای سنگین یا وسایل آرام‌بخش حسی را ضروری کند.

در ایران برآورد می‌شود حدود ۸۰ هزار کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم زندگی می‌کنند؛ جمعیتی که بخش قابل توجهی از آنها برای حفظ ثبات رفتاری به خدمات توانبخشی مستمر، گفتاردرمانی، کاردرمانی و آموزش‌های تخصصی نیاز دارند. با این حال هزینه‌های این خدمات در سال‌های اخیر به‌دلیل تورم و افزایش هزینه‌های درمانی به شکل چشمگیری افزایش یافته و بر اساس برآورد خانواده‌ها و فعالان این حوزه، هزینه ماهانه نگهداری و توانبخشی هر کودک می‌تواند به حدود ۳۰ میلیون تومان برسد. این رقم در شرایطی مطرح می‌شود که بسیاری از خانوارهای ایرانی درگیر فشار اقتصادی و کاهش قدرت خرید هستند و در فضای جنگی نیز بی‌ثباتی اقتصادی، کاهش فعالیت‌های شغلی و افزایش هزینه‌های روزمره فشار مضاعفی بر این خانواده‌ها وارد می‌کند.

پیامد این فشار دوگانه ـ، هم اقتصادی و هم روانی ـ، تنها به خود کودک محدود نمی‌شود و به‌تدریج بر ساختار خانواده نیز اثر می‌گذارد. اختلال در روند درمان و توانبخشی، افزایش اضطراب کودک به دلیل صداها و تغییرات محیطی و در عین حال نگرانی والدین از تامین هزینه‌ها، می‌تواند به افزایش تنش در خانواده‌ها منجر شود.

در چنین شرایطی کارشناسان حوزه اوتیسم بر ضرورت حمایت‌های هدفمند اجتماعی و اقتصادی تأکید می‌کنند؛ از جمله تامین یارانه خدمات توانبخشی، ایجاد فضاهای امن و آرام برای کودکان دارای حساسیت حسی در شرایط بحران، و آموزش خانواده‌ها برای مدیریت اضطراب کودکان در محیط‌های ناپایدار. در غیر این صورت، ادامه فشارهای اقتصادی و روانی می‌تواند روند رشد و توانبخشی هزاران کودک مبتلا به اوتیسم را با اختلال جدی مواجه کند و هزینه‌های اجتماعی بلندمدتی برای جامعه به همراه داشته باشد.

در چنین شرایط بحرانی، دولت به‌ویژه از طریق سازمان بهزیستی باید حمایت‌های فوری و عملی برای خانواده‌های دارای کودک مبتلا به اوتیسم فراهم کند. افزایش و پرداخت منظم کمک‌هزینه‌های معیشتی و درمانی متناسب با تورم، پوشش بیمه‌ای گسترده‌تر برای خدمات توانبخشی مانند گفتاردرمانی و کاردرمانی، و توزیع بسته‌های حمایتی شامل ابزارهای کاهش تحریک حسی مانند هدفون‌های ضدصدا یا وسایل آرام‌بخش برای کودکان اوتیسم از جمله اقداماتی است که می‌تواند فشار موجود را کاهش دهد. همچنین راه‌اندازی خطوط مشاوره تخصصی و خدمات مشاوره آنلاین برای والدین، تا بتوانند در شرایط پرتنش ناشی از صداهای انفجار و تغییرات محیطی نحوه مدیریت اضطراب و رفتار کودک را بیاموزند، از راهکارهای اجرایی و کم‌هزینه‌ای است که بهزیستی می‌تواند به سرعت در سطح کشور فعال کند.