رکود گردشگری به رکود روانی منجر می شود / بدون گردشگری، جامعه به سمت انفعال می رود

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، محمد فرزاد میرزایی قلعه، رئیس اندیشکده گردشگری هویت محور گردشگری، پژوهشگر و سیاستگذار حوزه گردشگری و میراث فرهنگی را یکی از مهم ترین ابزارهای تثبیت اجتماعی در شرایط ملتهب کنونی دانست و تاکید کرد: در وضعیت عادی، مدیریت گردشگری فرآیندی مبتنی بر تنظیم عرضه و تقاضاست؛ اما در روزهای التهاب اجتماعی، این حوزه به ابزاری برای مدیریت امید و کاهش تنش تبدیل می شود.

او با اشاره به شرایط فعلی جامعه اظهار کرد: در حالت عادی، بازار گردشگری بر اساس منطق طبیعی خود حرکت می کند؛ عرضه وجود دارد، تقاضا شکل می گیرد و چرخه اقتصادی فعال می ماند؛ اما امروز جامعه نیازمند نشانه های عینی از پویایی، ثبات و استمرار زندگی است. در چنین شرایطی، رونق گردشگری نه یک شعار، بلکه راهبردی اجتماعی برای کاهش تنش و بازگرداندن امید عمومی است.

او  با بیان اینکه گردشگری صرفا صنعت هتل و بلیت نیست، افزود: این حوزه شبکه‌ای درهم‌تنیده از معیشت، فرهنگ، هویت و سرمایه اجتماعی را در بر می گیرد. تصمیم یک خانواده برای سفر، در واقع نوعی رأی اعتماد به آینده است؛ فعال ماندن یک اقامتگاه بومگردی به معنای تداوم اقتصاد محلی است و برگزاری یک جشنواره فرهنگی نشان می‌دهد که روایت زندگی بر روایت بحران غلبه کرده است.

میرزایی معتقد است در مقاطع حساس، گردشگری می‌تواند نقش «ضربه‌گیر اجتماعی» را ایفا کند. به گفته او، در حالی که بسیاری از صنایع بزرگ به سرمایه‌های کلان وابسته‌اند، گردشگری بیش از هر چیز متکی بر سرمایه اجتماعی است؛ سرمایه‌ای که در روزهای التهاب باید از آن صیانت شود.

این پژوهشگر و سیاست‌گذار حوزه گردشگری و میراث فرهنگی تاکید کرد: در شرایط عادی، سیاستگذاری گردشگری مدیریت عرضه و تقاضاست؛ اما در روزهای التهاب، سیاستگذاری گردشگری مدیریت امید است.

وی همچنین تصریح کرد که مسئولیت دستگاه های متولی، از جمله وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در شرایط کنونی فراتر از صدور مجوز و تنظیم مقررات است. به باور او، گردشگری باید در اولویت سیاست های تثبیت اجتماعی و اقتصادی قرار گیرد، زیرا رکود در این بخش تنها به کاهش درآمد منجر نمی شود، بلکه مستقیما بر روحیه عمومی، نشاط اجتماعی و اعتماد عمومی اثر می گذارد.

میرزایی قلعه هشدار داد که در صورت اتخاذ نشدن تصمیم های جسورانه برای تحرک بخشی به این صنعت، رکود گردشگری می تواند به رکود روانی و در نهایت انفعال اجتماعی منجر شود. در مقابل، رونق گردشگری این پیام روشن را مخابره می‌کند که زندگی در جریان است، جامعه ایستاده است و آینده قابل ساختن است.

چارچوب پیشنهادی سیاستی برای حمایت از گردشگری

وی در ادامه، پنج محور سیاستی را برای حمایت از بخش خصوصی گردشگری پیشنهاد کرد و گفت: نخست، بسته تثبیت فوری برای جلوگیری از تعطیلی کسب‌وکارها است؛ از جمله تعویق و تقسیط مالیات و حق بیمه فعالان گردشگری، تمدید خودکار مجوزها بدون دریافت هزینه، اعطای خط اعتباری سرمایه در گردش با نرخ ترجیحی و ضمانت دولتی، تنفس شش‌ماهه برای بازپرداخت تسهیلات پیشین. مرحله دوم، تحریک هدفمند تقاضای داخلی به‌عنوان سیاست اجتماعی است. با اجرای «کارت سفر ایرانی» با یارانه محدود و هوشمند برای دهک‌های متوسط، هدایت سفرهای سازمانی، دانش آموزی و کارمندی به استان‌های کمتر برخوردار و طراحی کمپین ملی سفرهای کوتاه و کم هزینه با مشارکت رسانه‌ها و بخش خصوصی می توان به این اهداف دست یافت.

میرزایی تاکید کرد: سومین بخش، مربوط به کاهش نااطمینانی و مدیریت ریسک است. ایجاد صندوق جبران خسارت لغو سفر در شرایط بحرانی، توسعه بیمه‌های حمایتی ویژه کسب و کارهای خرد گردشگری و تضمین حداقل اشغال مراکز اقامتی در قالب قراردادهای همکاری استانی را در این بخش باید مورد توجه قرار داد. چهارمین محور، اصلاحات نهادی و تسهیل محیط کسب‌وکار است که از طریق راه اندازی پنجره واحد سرمایه‌گذاری گردشگری در استان ها، کاهش زمان صدور مجوز برای پروژه های کوچک مقیاس و بوم گردی و تفویض اختیار بیشتر به مدیران استانی برای واکنش سریع به شرایط متغیر به دست می آید. پنجمین محور نیز، روایت‌سازی فعال در رسانه‌هاست. پوشش گسترده رویدادهای بومی و فرهنگی به‌عنوان نشانه های حیات اجتماعی، معرفی کارآفرینان گردشگری به‌عنوان نماد تاب‌آوری ملی و تقویت دیپلماسی گردشگری منطقه‌ای برای ارسال پیام ثبات و امنیت می تواند کمک کننده باشد.

به باور محمد فرزاد میرزایی قلعه، گردشگری در شرایط کنونی یک انتخاب تجملی نیست، بلکه ضرورتی در حکمرانی اقتصادی و اجتماعی کشور است. این صنعت می تواند هم زمان سه کارکرد حیاتی ایفا کند: حفظ معیشت صدها هزار فعال بخش خصوصی، بازسازی امید اجتماعی و تقویت انسجام ملی از مسیر تجربه های مشترک فرهنگی.

وی در پایان تاکید کرد: در روزهایی که جامعه خسته است، سفرهای کوتاه، طبیعت گردی، میراث فرهنگی و تجربه های جمعی می تواند پیوندهای اجتماعی را ترمیم کند. رونق گردشگری می تواند تنش‌ها را کاهش دهد و افق آینده را روشن‌تر سازد؛ از این رو، تصمیم‌گیری و اقدام به موقع در این حوزه ضرورتی فوری است.