ورم پا و مچ پا نشانه چیست؟ علائمی که نباید نادیده بگیرید

به گزارش رکنا، ورم پا و مچ پا یکی از مشکلاتی است که ممکن است در سنین مختلف دیده شود. این وضعیت گاهی موقتی است و پس از چند ساعت نشستن یا ایستادن طولانی ایجاد می‌شود؛ اما در برخی موارد می‌تواند نشانه تجمع غیرطبیعی مایعات در بافت‌ها یا وجود یک مشکل زمینه‌ای باشد.

شدت ورم، مدت ماندگاری آن، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن و وجود علائمی مانند درد، قرمزی یا تنگی نفس، در تشخیص علت احتمالی اهمیت دارند.

ورم پا و مچ پا چیست؟

ورم پا که در اصطلاح پزشکی اغلب با تجمع مایعات در بافت‌ها ارتباط دارد، ممکن است در مچ پا، روی پا، ساق یا حتی بخش‌های دیگر اندام تحتانی دیده شود. این وضعیت گاهی با احساس سنگینی، کشیدگی پوست و تنگ‌شدن کفش همراه است.

در بعضی موارد، با فشار ملایم انگشت روی پوست متورم، فرورفتگی کوتاهی باقی می‌ماند. البته وجود یا نبود این علامت به‌تنهایی برای تشخیص علت کافی نیست.

مهم‌ترین علت‌های ورم پا و مچ پا

۱. نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت

بی‌حرکتی برای مدت طولانی می‌تواند بازگشت خون از پاها به سمت قلب را دشوارتر کند و به تجمع مایعات در بخش‌های پایینی بدن منجر شود. این حالت ممکن است پس از سفرهای طولانی یا ساعات کاری ممتد پشت میز مشاهده شود.

۲. احتباس مایعات در بدن

مصرف زیاد نمک، تغییرات هورمونی و بعضی شرایط پزشکی می‌توانند در احتباس مایعات نقش داشته باشند. اگر ورم به‌طور مکرر اتفاق می‌افتد یا بدون علت مشخص ادامه پیدا می‌کند، بررسی پزشکی ضروری است.

۳. مشکلات گردش خون و نارسایی وریدی

در نارسایی وریدی، بازگشت خون از پاها به قلب به‌خوبی انجام نمی‌شود. در نتیجه ممکن است مچ پا و ساق، به‌خصوص در پایان روز، متورم شوند. احساس سنگینی پا و تغییرات پوستی نیز می‌توانند همراه این وضعیت باشند.

۴. بیماری‌های قلبی، کلیوی یا کبدی

برخی بیماری‌های قلبی، کلیوی و کبدی ممکن است باعث تجمع مایعات در بدن شوند. ورم دوطرفه پاها، به‌ویژه اگر همراه با افزایش سریع وزن، کاهش ادرار یا تنگی نفس باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

۵. عوارض بعضی داروها

برخی داروهای فشار خون، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و بعضی داروهای دیگر ممکن است موجب ورم پا شوند. در صورت مشاهده این عارضه، دارو را خودسرانه قطع نکنید و با پزشک درباره آن مشورت کنید.

۶. آسیب‌دیدگی یا التهاب

پیچ‌خوردگی مچ پا، ضربه، آسیب بافتی و برخی مشکلات مفصلی می‌توانند باعث تورم، درد و محدودیت حرکت شوند. ورم ناگهانی و دردناک، به‌ویژه بدون سابقه آسیب مشخص، نباید نادیده گرفته شود.

برای کاهش ورم پا چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

روش مناسب به علت ورم بستگی دارد؛ بااین‌حال، در موارد خفیفی که علت بی‌خطر آن مشخص است، اقدامات زیر ممکن است کمک‌کننده باشند:

• بالا نگه‌داشتن پاها: هنگام استراحت، پاها را روی بالش قرار دهید تا در صورت امکان بالاتر از سطح قلب باشند.

• پرهیز از بی‌حرکتی طولانی: در طول روز، مرتب وضعیت بدن را تغییر دهید و در صورت نداشتن منع پزشکی، کمی راه بروید.

• کاهش مصرف نمک: مصرف بیش از حد نمک می‌تواند احتباس مایعات را تشدید کند.

• استفاده از کفش مناسب: کفش راحت و غیرتنگ انتخاب کنید تا فشار اضافی به پا وارد نشود.

• بررسی داروها با پزشک: اگر ورم پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، موضوع را با پزشک یا داروساز مطرح کنید.

توجه داشته باشید که مصرف خودسرانه داروهای ادرارآور یا استفاده از جوراب فشاری بدون مشخص‌شدن علت ورم، برای همه افراد مناسب نیست.

چه زمانی ورم پا خطرناک است؟

در برخی شرایط، ورم پا نیاز به رسیدگی فوری دارد.

• ورم ناگهانی یک پا همراه با درد، گرمی یا قرمزی: ممکن است نشانه لخته خون در وریدهای عمقی باشد و باید سریع بررسی شود.

• ورم پا همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه: می‌تواند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

• ورم شدید یا رو به افزایش: به‌خصوص اگر بدون علت مشخص ایجاد شده باشد، نیازمند ارزیابی پزشکی است.

• ورم مداوم یا عودکننده: اگر تورم از بین نمی‌رود یا مرتب تکرار می‌شود، برای یافتن علت به پزشک مراجعه کنید.

پزشک چگونه علت ورم مچ پا را تشخیص می‌دهد؟

پزشک معمولاً درباره زمان شروع ورم، سابقه بیماری‌ها، داروهای مصرفی و علائم همراه سؤال می‌کند و پاها را معاینه می‌کند. بر اساس شرایط بیمار، ممکن است آزمایش خون و ادرار، بررسی عملکرد قلب و کلیه یا سونوگرافی عروق پا درخواست شود.

همه افراد به آزمایش‌های یکسان نیاز ندارند و انتخاب بررسی‌ها به علائم و یافته‌های معاینه بستگی دارد.

جمع‌بندی

ورم مچ پا و پا همیشه نشانه بیماری جدی نیست؛ اما نباید آن را در تمام موارد به خستگی یا ایستادن طولانی نسبت داد. توجه به زمان شروع تورم، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن آن و علائم همراه می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی کمک کند. در صورت بروز ورم ناگهانی، دردناک یا همراه با تنگی نفس، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت ویژه‌ای دارد.