خانه‌ تان بوی تمیزی می‌دهد؟ شاید هوای آن آلوده‌ تر شده باشد!

به گزارش رکنا، وقتی خانه را تمیز می‌کنیم، بوی خوش شوینده‌ها معمولاً این تصور را ایجاد می‌کند که محیط کاملاً پاک و تازه شده است؛ اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد ماجرا می‌تواند پیچیده‌تر باشد. پژوهشگران دانشگاه پردو بررسی کرده‌اند که ترکیبات معطر موجود در محصولات شوینده چگونه با ازون موجود در هوای داخل ساختمان واکنش نشان می‌دهند. نتیجه این بررسی نشان می‌دهد این واکنش می‌تواند به تشکیل ذرات فوق‌ریز منجر شود؛ ذراتی که بسیار کوچک‌اند و با چشم قابل مشاهده نیستند.

تمیزکاری چگونه آلودگی نامرئی تولید می‌کند؟

کارهایی مانند تی کشیدن، اسپری کردن مواد شوینده روی سطوح و پاک کردن آنها می‌تواند ترکیبات شیمیایی معطر را وارد هوای خانه کند.

این ترکیبات در برخی شرایط با ازون واکنش می‌دهند و محصولات شیمیایی جدیدی ایجاد می‌کنند که بخشی از آنها می‌تواند به شکل ذرات فوق‌ریز در هوا ظاهر شود.

بر اساس یافته‌های پژوهشگران، این ذرات آن‌قدر کوچک هستند که بسیاری از دستگاه‌های معمول پایش کیفیت هوای خانگی نیز ممکن است آنها را به‌خوبی شناسایی نکنند.

حتی شوینده‌های گیاهی هم لزوماً بی‌خطر نیستند

یکی از نکات قابل توجه این پژوهش آن است که واکنش مورد بررسی فقط به شوینده‌های معمولی محدود نمی‌شود.

برخی محصولات موسوم به طبیعی یا گیاهی نیز حاوی اسانس‌ها و ترکیبات معطر هستند. این مواد می‌توانند حاوی ترپن‌ها باشند؛ ترکیباتی معطر که در بسیاری از گیاهان و اسانس‌ها وجود دارند و در شرایط مناسب می‌توانند با ازون واکنش دهند. بنابراین عبارت «طبیعی» به‌تنهایی به معنای حذف احتمال این واکنش شیمیایی نیست.

لامپ‌های UV-C چه نقشی دارند؟

پژوهشگران همچنین شرایطی را بررسی کردند که در آن از لامپ‌های فرابنفش UV-C برای ضدعفونی استفاده می‌شود.

برخی از این تجهیزات می‌توانند در اثر واکنش‌های مرتبط با اکسیژن، ازون ایجاد کنند. در آزمایش انجام‌شده، غلظت ازون به حدود ۲۰ تا ۴۰ قسمت در میلیارد رسید و هنگامی که این ازون با ترکیبات معطر موجود در شوینده‌ها تماس پیدا کرد، تشکیل ذرات فوق‌ریز افزایش یافت.

چرا این ذرات نگران‌کننده هستند؟

ذرات فوق‌ریز برخلاف گردوغبار معمولی یا دود ممکن است اصلاً قابل مشاهده نباشند. به همین دلیل، فرد ممکن است تصور کند هوای خانه کاملاً پاک است، در حالی که هم‌زمان در معرض ذرات بسیار ریزی قرار دارد.

پژوهشگران گزارش کرده‌اند که میزان مواجهه با این ذرات در برخی شرایط آزمایشگاهی می‌تواند با میزان مواجهه‌ای که در محیط‌های پرترافیک تجربه می‌شود قابل مقایسه باشد. البته ترکیب شیمیایی این ذرات با آلاینده‌های ناشی از ترافیک یکسان نیست.

آیا باید استفاده از شوینده‌ها را کنار بگذاریم؟

این پژوهش به معنای کنار گذاشتن نظافت خانه یا حذف کامل مواد شوینده نیست. ضدعفونی و تمیز کردن سطوح همچنان برای کاهش آلودگی‌های میکروبی اهمیت دارد.

مسئله اصلی، توجه به کیفیت هوای داخل خانه در کنار تمیزی سطوح است. انتخاب روش مناسب برای نظافت و توجه به تهویه می‌تواند به کاهش مواجهه با برخی آلاینده‌های داخلی کمک کند.

هنگام استفاده از شوینده‌های معطر چه نکاتی را رعایت کنیم؟

برای کاهش احتمال تجمع آلاینده‌ها در هوای خانه می‌توان چند نکته ساده را در نظر گرفت:

هنگام نظافت، تهویه مناسب محیط را تا حد امکان فراهم کنید.

از مصرف بیش از اندازه شوینده‌های معطر خودداری کنید.

شوینده‌های مختلف را بدون اطلاع از سازگاری آنها با یکدیگر مخلوط نکنید.

هنگام استفاده از تجهیزات UV-C یا دستگاه‌های مرتبط با تولید ازون، توصیه‌های ایمنی سازنده را رعایت کنید.

طبق توصیه مطرح‌شده در این پژوهش، از استفاده هم‌زمان شوینده‌های معطر با تجهیزات تولیدکننده ازون خودداری کنید.

تمیزی خانه فقط به ظاهر آن مربوط نیست

این یافته‌ها یادآوری می‌کنند که تمیزی خانه فقط به براق بودن سطوح و بوی خوش محیط محدود نمی‌شود. کیفیت هوای داخل ساختمان نیز بخشی از سلامت محیط زندگی است.

به همین دلیل، بهتر است هنگام نظافت علاوه بر از بین بردن آلودگی‌های روی سطوح، به موادی که وارد هوای خانه می‌شوند و همچنین تهویه محیط توجه داشته باشیم.

پژوهشگران این نتایج را در نشست مرتبط با فضاهای سالم داخل ساختمان در گردهمایی پاییزی انجمن شیمی آمریکا ارائه کرده‌اند.