راه‌ های محافظت از چشم در افراد مبتلا به دیابت

به گزارش رکنا، دیابت کنترل‌نشده می‌تواند به مرور زمان به رگ‌های خونی شبکیه آسیب برساند و باعث بروز عارضه‌ای به نام «رتینوپاتی دیابتی» شود؛ مشکلی که در صورت بی‌توجهی حتی می‌تواند به کاهش شدید بینایی یا نابینایی منجر شود. خوشبختانه با رعایت چند نکته مهم می‌توان تا حد زیادی از این عوارض پیشگیری کرد.

مهم‌ترین راه‌های محافظت از چشم در افراد مبتلا به دیابت:

• قند خون را در محدوده مناسب نگه دارید. کنترل منظم قند خون مهم‌ترین عامل پیشگیری از آسیب‌های چشمی است.
• فشار خون و چربی خون را کنترل کنید. بالا بودن فشار خون و کلسترول روند آسیب به رگ‌های چشم را تسریع می‌کند.
• معاینات دوره‌ای چشم را جدی بگیرید. حتی اگر هیچ علامتی ندارید، حداقل سالی یک بار توسط چشم‌پزشک معاینه شوید.
• سیگار را ترک کنید. مصرف دخانیات خطر بروز عوارض چشمی و عروقی دیابت را افزایش می‌دهد.
• فعالیت بدنی منظم داشته باشید. ورزش به کنترل قند خون و سلامت عروق کمک می‌کند.
• رژیم غذایی سالم را رعایت کنید. مصرف سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و کاهش مصرف قندهای ساده برای سلامت چشم مفید است.
• به علائم هشداردهنده توجه کنید. تاری دید، دیدن لکه‌های شناور، کاهش ناگهانی بینایی یا دشواری در دید شبانه نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.

علائم آسیب چشمی ناشی از دیابت

تاری دید
مشاهده نقاط سیاه یا شناور در میدان دید
دید موج‌دار یا تحریف‌شده
کاهش دید در شب
از دست دادن بخشی از میدان بینایی

متخصصان تأکید می‌کنند که بسیاری از آسیب‌های چشمی دیابت در مراحل اولیه بدون علامت هستند؛ به همین دلیل معاینه منظم چشم، حتی در صورت داشتن دید طبیعی، بهترین راه برای حفظ بینایی در بلندمدت است.

 یک جراح و متخصص چشم گفت: دیابت از شایع‌ترین علت‌های قابل پیشگیری کوری است، اگر بتوانیم در مراحل اولیه بیماری را تشخیص و آن را کنترل کنیم، بیمار دچار عارضه دائمی و ناتوانی نمی‌شود.

دکتر مهرداد معتمدالشریعتی با اشاره بر تاثیر قندخون بالا، اظهار کرد: قند خون بالا یا دیابت، بر روی عروق خونی کوچک و بافت‌های عصبی تاثیر می‌گذارد که این تاثیر در سرتاسر بدن قابل مشاهده است. به عنوان مثال قندخون بالا، عروق کوچکی که در قلب، مغز و اندام‌های بدن هستند را گرفتار می‌کند. چشم نیز از این قائده مستثنی نیست، قند خون بالا می‌تواند باعث اختلال عملکرد جریان خون در بافت چشم شود و خون رسانی بافت را مختل کند. همچنین مهمترین بافتی که در چشم بر اثر قندخون بالا صدمه می‌بیند، شبکیه است که باعث ایجاد بیماری به نام رتینوپاتی دیابتی می‌شود که عروق شبکیه را دچار خونریزی می‌کند و عامل کاهش بینایی می‌شود.

وی با بیان اینکه هر چه افراد در سن پایین‌تری دیابت گرفته باشند اوضاع بدتر می‌شود، ادامه داد: وقتی افراد نوجوان گرفتار بیماری دیابت می‌شوند، دیابت تیپ یک را می‌گیرند که به آن دیابت وابسته به انسولین می‌گویند؛ آن‌ها معمولا قندخون بالایی دارند و عوارض شبکیه در آن‌ها به صورت شدیدتر بروز می‌کند، در مقابل افرادی که در سنین بالاتر هستند و اضافه وزن دارند، گرفتار دیابت تیپ دو می‌شوند. صرفا افزایش قندخون بالا علامت حاد بینایی ایجاد نمی‌کند بلکه‌ فقط امکان دارد تاری دید گذرایی به علت تغییر وضعیت لنز بیمار رخ دهد. بنابراین، بیماری‌های شبکیه بر اثر دیابت مزمن ایجاد می‌شوند، هنگامی که بدن در مدت طولانی در معرض قند خون بالا قرار گرفته باشد.

این جراح فلوشیپ شبکیه با بیان اینکه یک بیمار دیابتی در صورت مشاهده این علائم باید به درگیری چشم مشکوک شود، گفت: اولین علامت کاهش بینایی و تاری دید و دومین علامت بیماری مگس‌پران است که فرد احساس ‌کند یک سری ذراتی در میدان بینایی خود به صورت متحرک می‌بیند که نشان از خونریزی چشم دارد. نکته مهم این است که در بیماران دیابتی، درد شایع نیست و علائمی که باید بیشتر به آن توجه کنند علامت‌های بینایی مانند کاهش دید، کج و معوج دیدن اجسام و لکه‌های خونریزی است.

معتمدالشریعتی با تاکید بر اینکه بیماران دیابتی باید معاینه‌های مکرر و منظم چشمی داشته باشند، خاطرنشان کرد: در مراحل ابتدایی که چشم درگیر می‌شود، ممکن است به کاهش بینایی و درد منجر نشود و بیمار کاملا بدون علامت باشد. در حالی که وقتی بیمار را معاینه می‌کنیم، مقادیر زیادی خونریزی در شبکیه دارد و حتی نیازمند اقدام درمانی است. بنابراین مهمترین قدم غربالگری است یعنی بیماری که مبتلا به دیابت است باید حداقل سالی یک بار معاینه چشم شود، حتی زمانی که هیچ علامتی ندارد. اگر بیمار درگیر اختلال شبکیه ناشی از دیابت شده باشد، فواصل معاینات کوتاه‌تر می‌شود و بر اساس شدت و میزان آسیب در شبکیه به ماهی یک بار یا سه ماه یک بار ، با نظر پزشک تغییر می‌کند.

وی با تاکید بر کنترل قند خون بالا، اظهار کرد: بیماران باید به پزشک عمومی یا متخصص داخلی مراجعه کنند، در مواردی نیز نیاز به مشورت با فوق تخصصان حوزه غدد است که داروهای کاهنده قندخون را بدهند و فشارخون، وزن و چربی بیمار را کنترل کنند. اما نکته قابل توجه این است که چون بیماران دیابتی در مراحل اولیه علائم خاصی ندارند ممکن است داروی خود را به درستی مصرف نکنند یا کنار بگذارند، زیرا احساس می‌کنند حالشان خوب است. در نتیجه بیمار آسیب می‌بیند و دیابت به طور خاموش شروع به آسیب می‌کند.

این جراح فلوشیپ شبکیه تصریح کرد: اگر از یک میزانی خونریزی چشم بیشتر شود، ما بیمار را تحت اقداماتی مانند لیزر شبکیه یا تزریق‌های داخل چشم قرار می‌دهیم تا از عوارض بعدی جلوگیری کنیم، اما در مرحله نهایی که بیمار دچار جداشدگی شبکیه شده است و عوارضی دیررس دیابت اتفاق افتاده، فرد را تحت عمل شبکیه قرار می‌دهیم. دیابت از شایع‌ترین علت‌های قابل پیشگیری کوری است، اگر بتوانیم در مراحل اولیه بیماری را تشخیص و آن را کنترل کنیم، بیمار دچار عارضه دائمی و ناتوانی نمی‌شود. اما اگر بیمار معاینات درمانی مکرر خود را انجام ندهد، داروهای خود را به درستی مصرف نکند و در مرحله ابتدایی تحت غربالگری قرار نگیرد، بیماری مستقر می‌شود.