بررسی عجیب ترین پرونده پزشکی / زندگی بدون مغز ممکن است؟

به گزارش رکنا، این پرونده پزشکی که نخستین بار در مجله علمی The Lancet گزارش شد، یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های انعطاف‌پذیری مغز انسان را نشان می‌دهد. مردی ۴۴ ساله در فرانسه با وجود آنکه بخش بزرگی از فضای جمجمه‌اش بر اثر هیدروسفالی مزمن با مایع مغزی-نخاعی پر شده بود، زندگی روزمره نسبتاً طبیعی داشت؛ او متأهل بود، دو فرزند داشت و شاغل بود.

هیدروسفالی زمانی رخ می‌دهد که مایع مغزی-نخاعی به‌طور غیرطبیعی در بطن‌های مغز تجمع پیدا کند. در این بیمار، این وضعیت از دوران کودکی وجود داشت و به‌تدریج باعث فشرده شدن بافت مغز شده بود. تصاویر MRI نشان دادند که تنها لایه نازکی از بافت مغزی در اطراف جمجمه باقی مانده است.

نکته شگفت‌انگیز این است که مغز انسان تا حد زیادی توانسته بود خود را با این شرایط سازگار کند. این پدیده که به «انعطاف‌پذیری عصبی» یا نوراپلاستیسیته (Neuroplasticity) معروف است، به مغز اجازه می‌دهد برخی عملکردها را میان شبکه‌های مختلف بازتوزیع کند. البته این به آن معنا نیست که انسان می‌تواند بدون ۹۰ درصد مغز زندگی کند؛ بلکه در این مورد خاص، کاهش حجم بافت مغزی طی سال‌ها و به‌صورت بسیار تدریجی رخ داده بود و مغز فرصت سازگاری پیدا کرده بود.

پزشکان تأکید کرده‌اند که این پرونده استثنایی است و نباید به‌عنوان یک وضعیت عادی تلقی شود. این مورد بیش از هر چیز نشان می‌دهد که مغز انسان ظرفیت شگفت‌انگیزی برای سازگاری و حفظ عملکردهای حیاتی دارد؛ ظرفیتی که هنوز بسیاری از جنبه‌های آن برای دانشمندان ناشناخته است.