چگونه ماه شکل گرفت؟ / پرسشی که هنوز دانشمندان را سردرگم کرده است

 به گزارش رکنا، با وجود دهه‌ها تحقیق، بررسی نمونه‌های سنگی ماه و توسعه شبیه‌سازی‌های پیشرفته رایانه‌ای، منشأ دقیق ماه همچنان یکی از بزرگ‌ترین رازهای علوم سیاره‌ای به شمار می‌رود.

رایج‌ترین نظریه علمی که امروزه بیشترین طرفدار را دارد، «فرضیه برخورد غول‌آسا» است. بر اساس این نظریه، در دوران آغازین شکل‌گیری منظومه شمسی، جرمی عظیم به اندازه سیاره مریخ که «تیا» نامیده می‌شود، با زمین جوان برخورد کرد. این برخورد مهیب مقدار زیادی از مواد زمین و جسم برخوردکننده را به فضا پرتاب کرد و این مواد به‌تدریج گرد هم آمدند تا ماه شکل بگیرد.

اما این توضیح یک مشکل مهم دارد. نمونه‌های سنگی که فضانوردان مأموریت‌های آپولو از ماه به زمین آوردند، نشان می‌دهد ترکیب شیمیایی و ایزوتوپی ماه شباهت بسیار زیادی به سنگ‌های زمین دارد. اگر بخش بزرگی از ماه از بقایای جرم برخوردکننده تشکیل شده باشد، انتظار می‌رود تفاوت‌های بیشتری میان ترکیب ماه و زمین مشاهده شود.

همین موضوع باعث شده است دانشمندان در سال‌های اخیر نظریه‌های تازه‌ای را مطرح کنند. برخی پژوهشگران معتقدند برخورد اولیه بسیار شدیدتر از تصور قبلی بوده و در نتیجه مواد زمین و تیا کاملاً با یکدیگر مخلوط شده‌اند؛ اتفاقی که می‌تواند شباهت شیمیایی میان ماه و زمین را توضیح دهد.

گروهی دیگر نیز فرضیه متفاوتی ارائه کرده‌اند. به باور آن‌ها، زمین اولیه ممکن است با سرعتی بسیار بیشتر از امروز به دور خود می‌چرخیده و بخشی از مواد آن بر اثر این چرخش شدید جدا شده و در مدار زمین قرار گرفته باشد؛ موادی که بعدها ماه را تشکیل داده‌اند.

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در فناوری و تحقیقات فضایی، هنوز هیچ‌یک از این نظریه‌ها نتوانسته‌اند همه شواهد موجود را به‌طور کامل توضیح دهند. به همین دلیل، منشأ ماه همچنان یکی از جذاب‌ترین معماهای علمی باقی مانده؛ معمایی که پاسخ نهایی آن می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره شکل‌گیری زمین و تاریخچه اولیه منظومه شمسی در اختیار بشر قرار دهد.