باور مرغ هورمونی؛ واقعیت یا شایعه؟ / جدول
رکنا: «مرغ هورمونی» یک باور اشتباه و رایج است که پایه علمی ندارد. رشد سریع مرغهای امروزی حاصل دههها کار علمی در زمینه اصلاح نژاد، تغذیه دقیق و مدیریت بهینه پرورش است - نه تزریق هورمون.
به گزارش رکنا، حتماً بارها این جمله را شنیدهاید که «مرغهای امروزی را با هورمون بزرگ میکنند» یا این باور که مصرف قسمتهایی مانند گردن یا بال مرغ به دلیل محل تزریق هورمونها مضر است. اما جالب است بدانید که بر اساس یافتههای علمی، در هیچ جای دنیا از هورمون به عنوان محرک رشد در پرورش طیور صنعتی استفاده نمیشود. با این حال، همین باور در میان مردم آنقدر رایج است که تحقیقات گستردهای را به خود اختصاص داده است.
آگاهی مردم ایران از «مرغ هورمونی»
یک پژوهش علمی در سال ۱۳۹۷ با بررسی نظرات ۳,۷۸۲ نفر از مردم ۲۹ شهر ایران نشان داد که باور به وجود «مرغ هورمونی» بسیار رایج است. در این مطالعه، تنها ۷ نفر (۰.۱۹ درصد) از پاسخدهندگان به وضوح بیان کردند که «مرغ هورمونی» وجود ندارد.
جالب توجه این است که رسانههایی مانند تلویزیون و رادیو نقش چندانی در افزایش آگاهی مردم نسبت به این موضوع نداشتهاند و بسیاری از افرادی که گمان میکردند اطلاعات کافی درباره سلامت مواد غذایی دارند، در واقع آگاهی درستی نسبت به «مرغ هورمونی» نداشتند.
دلیل رشد سریع مرغها چیست؟
اگر هورمون عامل رشد سریع مرغها نیست، پس دلیل این رشد چیست؟ پاسخ در سه عامل اصلی خلاصه میشود:
۱. اصلاح نژاد
طی دهههای اخیر، نژادهایی از مرغ انتخاب و اصلاح شدهاند که به طور ژنتیکی توانایی رشد سریعتر و تبدیل خوراک به گوشت با بازدهی بالاتر را دارند. این فرایند اصلاح نژاد متمرکز و دقیق، اصلیترین عامل رشد سریع مرغهای امروزی است.
۲. تغذیه مدیریتشده
جیره غذایی مرغها توسط متخصصان تغذیه با دقت طراحی میشود. سه نهاده اصلی ذرت، سویا و گندم بخش اصلی جیره را تشکیل میدهند و ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز نیز با محاسبات دقیق به آن اضافه میشود. این خوراکها در کارخانههای مجهز به صورت پلت (دان آماده) تبدیل میشوند تا بیشترین بازدهی را داشته باشند.
۳. شرایط پرورش بهینه
سالنهای پرورش طیور کاملاً کنترلشده است: دما، رطوبت و نور به گونهای تنظیم میشود که مصرف خوراک و رشد را به حداکثر برساند. جوجهها در طول روز تنها چند ساعت تاریکی تجربه میکنند تا دستگاه گوارششان استراحت کند و بقیه زمان را صرف خوردن کنند.
چرا استفاده از هورمون در پرورش مرغ عملی و اقتصادی نیست؟
دلایل علمی و اقتصادی محکمی وجود دارد که استفاده از هورمون را در صنعت طیور غیرممکن یا غیراقتصادی میکند:
جدول مضرات هورمون مرغ
| دلیل | توضیح |
|---|---|
| غیرقانونی بودن | استفاده از هورمون در پرورش طیور در ایران و بسیاری از کشورها ممنوع است |
| قیمت بسیار بالا | هورمون رشد پرندگان به صورت تجاری تولید نمیشود و هزینه تأمین آن بسیار بالاست |
| غیرقابل مصرف خوراکی | هورمون رشد یک پروتئین است. اگر به خوراک اضافه شود، در دستگاه گوارش هضم و به اسیدهای آمینه تجزیه میشود و خاصیت هورمونی خود را از دست میدهد |
| نیاز به تزریق مداوم | برای مؤثر بودن، هورمون باید به صورت مکرر (هر ۹۰ ساعت) و به صورت وریدی به هر پرنده تزریق شود که در مقیاس انبوه غیرعملی است |
| هزینه نیروی کار | تزریق به هزاران یا میلیونها جوجه نیازمند نیروی کار گسترده و هزینههای سنگین است |
| سود پایین صنعت طیور | سود سالانه صنعت طیور به طور متوسط حدود ۲ درصد است؛ مرغداران توانایی تحمل این هزینهها را ندارند |
نگرانی واقعی: باقیمانده آنتیبیوتیکها
اگر هورمون دغدغه اصلی نیست، پس چه چیزی باید باشد؟ پژوهشها نشان میدهند که مهمترین منبع آلودگی گوشت مرغ، باقیماندن آنتیبیوتیک در گوشت است.
استفاده بیرویه از آنتیبیوتیکها در مرغداریها میتواند منجر به مقاومت آنتیبیوتیکی در انسان شود؛ یعنی باکتریها در برابر داروها مقاوم میشوند و درمان عفونتها را دشوار میسازند. این نگرانی واقعی و جدیای است که باید به آن توجه کرد، نه باور بیپایه «مرغ هورمونی».
هورمونها در کجا استفاده میشوند؟
استفاده از هورمونهای رشد در صنعت دام محدود به گاوهای گوشتی و شیری است و تحت شرایط کنترلشده انجام میشود. جالب است بدانید که بین ۶۰ تا ۸۰ درصد شیر گاو پاستوریزه موجود در بازار حاوی مقادیر بیش از حد استروژن و پروژسترون است، زیرا بخش قابل توجهی از شیر توسط گاوهای شیری آبستن تولید میشود. این برخلاف گوشت و تخم پرندگان است که احتمال دریافت هورمونهای استروئیدی از طریق مصرف آنها وجود ندارد.
خلاصه و نتیجهگیری
«مرغ هورمونی» یک باور اشتباه و رایج است که پایه علمی ندارد. رشد سریع مرغهای امروزی حاصل دههها کار علمی در زمینه اصلاح نژاد، تغذیه دقیق و مدیریت بهینه پرورش است - نه تزریق هورمون.
نگرانی اصلی در مصرف گوشت طیور باید متوجه باقیماندههای آنتیبیوتیکی باشد که میتواند به مقاومت آنتیبیوتیکی در جامعه منجر شود. برای کاهش این خطر، توصیه میشود از مرغهای دارای بستهبندی و مجوزهای بهداشتی معتبر استفاده کنید.
ارسال نظر