روف گاردن چییست؟ / نحوه ساخت در خانه
رکنا: روف گاردن یا باغ پشتبام یک فضای سبز مصنوعی است که روی پشتبام ساختمانها ساخته میشود و میتواند به شکلهای مختلف طراحی و اجرا شود.
به گزارش رکنا، روف گاردن یا باغ پشتبام به فضای سبزی گفته میشود که بر روی پشتبام ساختمانها ایجاد میشود. این نوع فضاها به دلیل محدودیت فضا در شهرهای بزرگ و همچنین اهمیت به حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی هوا بسیار محبوب شدهاند. روف گاردنها میتوانند شامل گیاهان زینتی، درختچهها، گلها، چمنها، و حتی درختان بزرگتر باشند.
مزایای روف گاردن
کاهش دمای محیط: این فضاها به عنوان عایق طبیعی عمل کرده و در تابستان میتوانند دمای ساختمان را کاهش دهند.
افزایش زیبایی: به ساختمانها زیبایی خاصی میدهند و میتوانند فضایی دلنشین برای استراحت ایجاد کنند.
مبارزه با آلودگی هوا: گیاهان موجود در روف گاردن به جذب دیاکسید کربن و تولید اکسیژن کمک میکنند.
بازیابی منابع طبیعی: این فضاها میتوانند به جذب آب باران و جلوگیری از روانآبها کمک کنند.
پشتیبانی از تنوع زیستی: روف گاردنها به محیط زیست شهری کمک میکنند تا گیاهان و حیوانات بیشتری در آن زندگی کنند.
این نوع فضاها در طراحی شهری پایدار و هوشمند نقش مهمی دارند و میتوانند به ارتقای کیفیت زندگی شهری کمک کنند.
روف گاردن یا باغ پشتبام یک فضای سبز مصنوعی است که روی پشتبام ساختمانها ساخته میشود و میتواند به شکلهای مختلف طراحی و اجرا شود. این فضاها نه تنها به بهبود محیط زیست کمک میکنند، بلکه بهطور مستقیم و غیرمستقیم به کیفیت زندگی افراد در محیطهای شهری میافزایند. در ادامه، ویژگیها و مزایای بیشتری راجع به روف گاردنها توضیح میدهیم:
1. انواع روف گاردن
روف گاردنها میتوانند بهطور کلی به دو دسته تقسیم شوند:
روف گاردنهای سبز یا گیاهمحور: در این نوع از روف گاردنها، بیشتر از گیاهان و درختان استفاده میشود و هدف اصلی، ایجاد یک فضای سبز است. در این مدل میتوان از چمن، گلها، درختچهها و حتی درختان بلندتر بهره برد.
روف گاردنهای کاربردی یا طراحیشده برای استفادههای خاص: این روف گاردنها ممکن است شامل فضاهایی برای استراحت، باربیکیو، آلاچیق، حوضچهها، و حتی استخرهای کوچک باشند. این فضای سبز میتواند بهعنوان یک فضای تفریحی یا اجتماعی برای ساکنان ساختمانها عمل کند.
2. ساختار و طراحی روف گاردن
برای ساخت روف گاردن، بهطور معمول از چندین لایه برای محافظت از سقف ساختمان استفاده میشود. این لایهها شامل:
لایه ضد آب (Waterproofing Layer): برای جلوگیری از نفوذ آب به سقف ساختمان.
لایه محافظ ریشهها (Root Barrier): برای جلوگیری از رشد ریشه گیاهان به داخل ساختمان.
لایه زهکشی (Drainage Layer): برای هدایت آب اضافی از فضای سبز و جلوگیری از تجمع آب.
لایههای خاک و گیاهان: برای رشد گیاهان و ایجاد فضای سبز.
3. مزایای روف گاردن
کاهش آلودگی و بهبود کیفیت هوا: گیاهان موجود در روف گاردنها میتوانند به جذب آلایندههای هوا مانند دیاکسید کربن و تولید اکسیژن کمک کنند. این امر بهویژه در شهرهای بزرگ و پرجمعیت که آلودگی هوا یک مشکل اساسی است، مفید است.
کاهش اثر جزیره گرمایی شهری (Urban Heat Island Effect): پوشش سبز در پشتبامها باعث میشود دمای اطراف ساختمانها کاهش یابد، زیرا گیاهان از جذب گرما جلوگیری کرده و آن را تبخیر میکنند. این امر باعث کاهش نیاز به سیستمهای تهویه و سرمایش میشود.
ایجاد فضای آرامشبخش و تفریحی: روف گاردنها به ساکنان ساختمانها فضایی برای استراحت، پیادهروی، یا انجام فعالیتهای تفریحی در ارتفاع میدهند.
جذب آب باران و مدیریت آب: این فضاها میتوانند به جذب و ذخیره آب باران کمک کنند و از ایجاد سیلابها و آسیبهای ناشی از روانآبها جلوگیری نمایند. لایههای زهکشی در روف گاردنها به هدایت و جمعآوری آب باران کمک میکنند.
افزایش عمر مفید ساختمان: گیاهان بهعنوان یک لایه عایق طبیعی عمل کرده و از سقف ساختمان در برابر تغییرات دمایی و آسیبهای احتمالی محافظت میکنند.
تنوع زیستی: روف گاردنها میتوانند مکانهایی برای زندگی حیوانات کوچک مانند پرندگان، حشرات و سایر موجودات زنده باشند.
4. چالشها و محدودیتها
وزن اضافی: ساخت روف گاردنها ممکن است باعث ایجاد بار اضافی بر روی ساختمان شود که باید قبل از طراحی و ساخت به آن توجه شود. مهندسان باید ظرفیت سقف را برای تحمل وزن گیاهان و خاک ارزیابی کنند.
هزینههای اولیه و نگهداری: نصب یک روف گاردن نیاز به هزینههای بالایی دارد و نگهداری آن ممکن است شامل آبیاری، هرس گیاهان، و تعمیرات جزئی باشد.
دسترسی و امنیت: برای استفاده از روف گاردنها باید دسترسی به پشتبام مناسب باشد. علاوه بر این، توجه به ایمنی افراد (مانند حصار یا نرده برای جلوگیری از سقوط) از اهمیت زیادی برخوردار است.
5. انواع گیاهان مورد استفاده در روف گاردن
انتخاب گیاهان برای روف گاردن به شرایط اقلیمی، نوع طراحی، و میزان مراقبت مورد نیاز بستگی دارد. برخی از گیاهانی که معمولاً در روف گاردنها استفاده میشوند عبارتند از:
گیاهان مقاوم به خشکی: مانند ساکولنتها، کاکتوسها، و گیاهان دارویی.
گیاهان پوششی: مانند انواع گیاهان رونده که سطح بام را پوشش میدهند.
درختان کوچک و درختچهها: برای ایجاد سایه و زیبایی بیشتر.
گلها و گیاهان تزئینی: برای زیباسازی و رنگآمیزی محیط.
6. روف گاردنها و معماری پایدار
روف گاردنها بهعنوان یک ویژگی در معماری پایدار شناخته میشوند. این نوع فضاها با کاهش مصرف انرژی، بهبود وضعیت زیستمحیطی و ارتقای کیفیت زندگی در شهرها به تحقق اهداف توسعه پایدار کمک میکنند. همچنین، بهدلیل استفاده از منابع طبیعی و کاهش اثرات منفی انسان بر محیط زیست، میتوانند به عنوان راهی برای مقابله با تغییرات اقلیمی نیز شناخته شوند.
بهطور خلاصه، روف گاردنها نه تنها برای زیبایی و آسایش، بلکه برای بهبود کیفیت محیط زندگی و کمک به پایداری شهری نقش بسیار مهمی ایفا میکنند.
![]()
جدول معایب و مزایای روف گاردن
در زیر جدول مزایا و معایب روف گاردن را مشاهده میکنید:
| مزایا | معایب |
|---|---|
| کاهش آلودگی هوا: گیاهان دیاکسید کربن را جذب کرده و اکسیژن تولید میکنند. | هزینههای اولیه بالا: نصب روف گاردن هزینههای زیادی به همراه دارد. |
| کاهش دمای محیط: روف گاردنها به کاهش جزیره گرمایی شهری کمک میکنند. | وزن اضافی: فشار و بار اضافی ممکن است سقف ساختمان را تحت تاثیر قرار دهد. |
| افزایش زیبایی بصری: فضای سبز باعث جذابیت بیشتر ساختمانها و محیط شهری میشود. | نگهداری و مراقبت مستمر: نیاز به آبیاری، هرس، و مراقبت دائمی از گیاهان است. |
| جذب آب باران: کمک به جلوگیری از سیلابها و روانآبها. | دسترسی محدود: نیاز به دسترسی ایمن به پشتبام برای استفاده از روف گاردن. |
| افزایش عمر مفید ساختمان: پوشش گیاهی به عنوان عایق طبیعی عمل میکند. | محدودیتهای اقلیمی: شرایط آب و هوایی میتواند رشد گیاهان را محدود کند. |
| ایجاد فضای تفریحی و استراحتی: فضای مناسب برای پیادهروی یا استراحت. | ریسکهای ایمنی: خطر سقوط از ارتفاع و نیاز به حصار ایمنی. |
| کمک به تنوع زیستی: پناهگاهی برای پرندگان و حشرات مفید. | نیاز به برنامهریزی دقیق: طراحی و نصب نیازمند دانش تخصصی و مهندسی است. |
| پایداری محیط زیست: کاهش مصرف انرژی و کمک به معماری پایدار. | مشکلات زهکشی: نیاز به سیستم زهکشی مناسب برای جلوگیری از آبگرفتگی. |
این جدول کمک میکند تا از مزایا و معایب روف گاردنها بهطور کامل آگاه شوید و در طراحی و اجرای آن تصمیمات بهتری بگیرید.
معروف ترین روف گاردن ها در جهان
بسیاری از شهرهای بزرگ در سراسر جهان از روف گاردنها برای بهبود کیفیت زندگی شهری و ارتقای معماری پایدار استفاده کردهاند. در زیر به برخی از معروفترین روف گاردنها و پروژههای مشابه در جهان اشاره میکنیم:
1. باغهای افقی روی سقف (The High Line) - نیویورک، ایالات متحده
توضیح: پروژه High Line یک پارک عمومی است که بر روی یک خط راهآهن قدیمی در نیویورک ساخته شده است. این پارک با طراحی نوآورانه خود، فضایی سبز را در ارتفاع ایجاد کرده است که شامل گیاهان بومی، مسیرهای پیادهروی و فضاهای تفریحی میشود.
ویژگیها: این روف گاردن یکی از مشهورترین پروژههای بازسازی شهری در جهان است و بهعنوان نمونهای از استفاده هوشمندانه از فضاهای شهری شناخته میشود.
2. پارک روی پشتبام (Parkroyal on Pickering) - سنگاپور
توضیح: این هتل در سنگاپور دارای یکی از زیباترین روف گاردنهای دنیا است که در سرتاسر ساختمان گسترش یافته است. طراحی این پروژه بهگونهای است که ساختمان با استفاده از گیاهان و درختان بهطور کامل پوشیده شده و به محیط زیست شهری کمک میکند.
ویژگیها: این روف گاردن شامل فضاهای سبز، استخرها و مسیرهای پیادهروی است که در ترکیب با معماری مدرن باعث ایجاد یک محیط سبز و آرامشبخش شده است.
3. باغهای سبز برج کوهستانی (Bosco Verticale) - میلان، ایتالیا
توضیح: این پروژه شامل دو برج مسکونی است که روی آنها بیش از 9,000 درخت، 13,000 بوته و 5,000 گیاه گلدار قرار دارد. این برجها بهعنوان یک روف گاردن شهری عمودی شناخته میشوند.
ویژگیها: این پروژه نه تنها به زیبایی شهر کمک کرده بلکه به جذب دیاکسید کربن و بهبود کیفیت هوا نیز میپردازد. برجهای سبز باعث کاهش اثر جزیره گرمایی و بهبود اکوسیستم شهری میشوند.
4. باغهای زمینی (Gardens by the Bay) - سنگاپور
توضیح: این مجموعه باغها در سنگاپور یکی از پروژههای معروف در سطح جهانی است که شامل باغهای عمودی، گلخانهها و روف گاردنهای متنوع است. این پروژه بهعنوان یکی از نمادهای معماری پایدار شناخته میشود.
ویژگیها: "Supertree Grove" یکی از بخشهای برجسته این مجموعه است که شامل درختان مصنوعی بزرگ است که بهعنوان روف گاردن عمل میکنند و انرژی خورشیدی تولید میکنند.
5. باغ پشتبام ساختمان کپنهاگ (Copenhagen’s Cactus Tower) - کپنهاگ، دانمارک
توضیح: این پروژه در کپنهاگ شامل یک برج مسکونی است که از یک روف گاردن زیبا برخوردار است. این برج برای ارتقای کیفیت هوای شهر و استفاده بهینه از فضاهای شهری طراحی شده است.
ویژگیها: استفاده از گیاهان و فضای سبز بر روی سقف برج به جذب دیاکسید کربن و افزایش زیبایی و کیفیت محیط کمک میکند.
6. باغهای برج برفی (Snow Tower Gardens) - توکیو، ژاپن
توضیح: این پروژه در توکیو شامل مجموعهای از باغهای روی سقف است که در تمام طول سال بهعنوان فضای سبز استفاده میشود. طراحی این روف گاردن بهگونهای است که با هر فصل تغییراتی در گیاهان و رنگهای آن ایجاد میشود.
ویژگیها: این پروژه برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و بهبود کیفیت زندگی شهری ایجاد شده است.
7. باغ پشتبام مرکز همایش گلاسگو (Glasgow Convention Centre Roof Garden) - گلاسگو، اسکاتلند
توضیح: این مرکز همایش دارای یک روف گاردن وسیع است که برای استفاده در نمایشگاهها، کنفرانسها و دیگر رویدادها طراحی شده است. این فضای سبز نه تنها به زیبایی محیط کمک میکند، بلکه به جذب آب باران و کاهش دمای محیط نیز کمک میکند.
ویژگیها: روف گاردن این مرکز همایش با گیاهان بومی طراحی شده و بهعنوان مکانی برای استراحت و تفریح شرکتکنندگان استفاده میشود.
8. باغهای روی سقف برج پارک کینگستون (Kingston Park Tower) - لندن، بریتانیا
توضیح: این برج مسکونی در لندن دارای روف گاردن است که فضای سبز و طبیعی را بهطور چشمگیری در محیط شهری معرفی میکند. این باغ بهعنوان مکانی برای ساکنان ساختمان و عموم مردم در دسترس است.
ویژگیها: روف گاردن این برج شامل گیاهان متنوع، مسیرهای پیادهروی و فضاهای نشیمن است.
9. باغ پشتبام برج شیکاگو (Chicago’s Sky Garden) - شیکاگو، ایالات متحده
توضیح: برجهای شیکاگو یکی از پروژههای نمادین ایالات متحده هستند که از روف گاردن برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و بهبود کیفیت زندگی استفاده میکنند.
ویژگیها: این روف گاردنها به کاهش مصرف انرژی در ساختمان و همچنین بهبود کیفیت هوا کمک میکنند.
10. کاخ روی سقف (Roof Garden Palace) - دوبی، امارات متحده عربی
توضیح: در دوبی، پروژههای روف گاردن بهطور فزایندهای رایج شده است، و بسیاری از ساختمانهای تجاری و مسکونی در این شهر به ایجاد فضاهای سبز بر روی پشتبام خود پرداختهاند.
ویژگیها: این روف گاردنها با استفاده از گیاهان مقاوم به خشکی و طراحیهای هوشمندانه، فضایی زیبا و پایدار در یک محیط شهری گرم فراهم میکنند.
این پروژهها نه تنها به بهبود کیفیت زندگی کمک میکنند، بلکه نقش مهمی در مقابله با چالشهای زیستمحیطی و ایجاد معماری پایدار دارند.
![]()
نحوه ساخت روف گاردن در خانه
ساخت روف گاردن در خانه یک فرآیند چندمرحلهای است که نیاز به برنامهریزی دقیق، طراحی مناسب و استفاده از مواد و تکنیکهای خاص دارد. در ادامه، نحوه ساخت یک روف گاردن در خانه به صورت گامبهگام توضیح داده شده است:
1. بررسی ساختار و ظرفیت سقف
ارزیابی ظرفیت تحمل بار سقف: اولین قدم در ساخت روف گاردن، بررسی ساختار سقف ساختمان است. سقف باید قادر باشد وزن اضافی گیاهان، خاک، سیستمهای زهکشی و سایر مواد را تحمل کند. برای این کار باید با یک مهندس سازه مشورت کنید.
مقاومت سقف در برابر آب: روف گاردنها بهطور مستقیم با آب در ارتباط هستند، بنابراین باید مطمئن شوید که سقف شما عایقبندی شده و نمیتواند آب را جذب کند.
2. طراحی و برنامهریزی
انتخاب سبک و طرح: قبل از شروع، تصمیم بگیرید که میخواهید فضای روف گاردن چگونه باشد. آیا میخواهید یک باغ سبز با گیاهان طبیعی، یک فضای استراحت با مبلمان و آلاچیق، یا یک فضای کاربردی مانند یک باربیکیو یا استخر کوچک داشته باشید؟
انتخاب گیاهان مناسب: گیاهان مقاوم به شرایط محیطی مانند باد و نور خورشید باید انتخاب شوند. اگر در منطقهای با آبوهوای گرم زندگی میکنید، گیاهانی مانند ساکولنتها و کاکتوسها مناسب خواهند بود.
3. آمادهسازی سقف
عایقبندی سقف: برای جلوگیری از نفوذ آب به سقف، باید از یک لایه عایق آب استفاده کنید. این کار میتواند شامل پوشاندن سقف با ورقهای ضد آب باشد که از مواد مانند PVC، EPDM یا دیگر مواد مخصوص انجام میشود.
نصب لایه محافظ ریشهها: برای جلوگیری از آسیب رساندن ریشه گیاهان به سقف و لایههای زیرین، باید از یک لایه محافظ ریشه (Root Barrier) استفاده کنید.
4. سیستم زهکشی
ایجاد سیستم زهکشی مناسب: یکی از مهمترین مراحل در ساخت روف گاردن، نصب سیستم زهکشی است. این سیستم به جمعآوری و هدایت آب اضافی به بیرون از بام کمک میکند تا از جمع شدن آب روی بام جلوگیری شود. میتوانید از لولههای زهکشی، سنگهای دانهریز یا سیستمهای زهکشی خاص برای این منظور استفاده کنید.
لایه زهکشی: برای ایجاد زهکشی مناسب، معمولاً از لایههای دانههای سنگی، مواد ویژه یا ورقهای زهکشی استفاده میشود.
5. انتخاب و نصب خاک
استفاده از خاک سبک و مناسب: برای روف گاردن باید از خاکهایی استفاده کنید که سبک بوده و بهراحتی آب را عبور دهند. خاکهای مخصوص روف گاردن که ترکیبی از مواد ارگانیک و معدنی هستند، مناسبترین گزینه برای این کار هستند.
لایهبندی خاک: خاک باید بهطور یکنواخت در سراسر بام پخش شود. از آنجا که ارتفاع خاک نباید زیاد باشد، معمولاً از خاکهایی با ضخامت کم استفاده میشود که برای گیاهان کمعمق مناسب هستند.
6. کاشت گیاهان
انتخاب گیاهان مناسب: گیاهان باید متناسب با شرایط محیطی و نوع طراحی شما انتخاب شوند. گیاهان مقاوم به خشکی، گیاهان رونده، گیاهان زینتی و حتی درختچهها گزینههای مناسبی هستند.
کاشت گیاهان: گیاهان باید بهطور منظم و در فواصل مناسب کاشته شوند. توجه داشته باشید که بعضی گیاهان نیاز به فضای بیشتری دارند، بنابراین از کاشت گیاهان بهطور متراکم خودداری کنید.
7. سیستم آبیاری
نصب سیستم آبیاری قطرهای: برای جلوگیری از هدررفت آب و آبیاری بهینه گیاهان، سیستم آبیاری قطرهای یکی از بهترین گزینهها است. این سیستم آب را مستقیماً به ریشه گیاهان میرساند.
آبیاری دستی: اگر نمیخواهید سیستم آبیاری نصب کنید، میتوانید گیاهان را بهصورت دستی آبیاری کنید، اما این کار وقتگیرتر خواهد بود.
8. نصب مبلمان و دکور
ایجاد فضای نشیمن: اگر میخواهید روف گاردن شما بهعنوان یک فضای استراحت یا تفریحی عمل کند، میتوانید مبلمان مناسب مانند صندلیهای راحتی، میزها، و آلاچیقهای کوچک را در آن قرار دهید.
استفاده از دکور: میتوانید از لوازم دکوری مانند سنگها، آویزها، و چراغهای LED برای زیباتر کردن فضا استفاده کنید.
9. نگهداری و مراقبت
آبیاری منظم: گیاهان نیاز به آبیاری منظم دارند، بهویژه در فصول گرم سال.
هرس گیاهان: هرس گیاهان باعث رشد سالمتر و زیباتر آنها میشود.
کنترل آفات و بیماریها: بهطور مرتب باید به گیاهان خود رسیدگی کنید تا از بروز آفات یا بیماریها جلوگیری کنید.
10. نظافت و نگهداری سالانه
تمیز کردن سیستم زهکشی: سیستم زهکشی باید بهطور مرتب بررسی و تمیز شود تا از انسداد جلوگیری شود.
بازنگری در سیستم آبیاری: بررسی و تعمیر سیستم آبیاری قطرهای (اگر استفاده کردهاید) ضروری است.
نتیجهگیری
ساخت یک روف گاردن در خانه فرآیندی زمانبر و نیازمند دقت است، اما با برنامهریزی مناسب و اجرای صحیح مراحل، میتوانید فضایی سبز، دلپذیر و کاربردی ایجاد کنید که به بهبود کیفیت زندگی شما و کاهش اثرات منفی محیط زیستی کمک کند.
ارسال نظر