قیمت غذا و حداقل دستمزدها: کدام کشورهای اروپا همگام مانده‌اند؟

به گزارش رکنا، در پنج سال گذشته، قیمت مواد غذایی در سراسر اروپا به‌طور چشمگیری افزایش یافته، اما در بیشتر ۲۶ کشوری که بخش اقتصاد یورونیوز بررسی کرده، حداقل‌دستمزدها حتی سریع‌تر بالا رفته‌اند.

مالتا یک استثناست. کارگری که در آنجا حداقل دستمزد می‌گیرد، با حقوق ناخالص خود اکنون حدود ۶ درصد غذای کمتری نسبت به پنج سال پیش می‌تواند بخرد، با وجود افزایش دستمزد. کارگران حداقل‌دستمزد در اسپانیا و فرانسه نیز از این نظر عقب مانده‌اند.

بر اساس داده‌های یورواستات، قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در اتحادیه اروپا بین اوت ۲۰۲۱ تا اوت ۲۰۲۶ به‌طور میانگین ۳۴ درصد افزایش داشته است. مجارستان با رشد ۵۷ درصدی بیشترین افزایش را در این بلوک ثبت کرده، پس از آن بلغارستان با ۵۴ درصد و رومانی با ۵۳ درصد قرار دارند. قبرس با افزایش ۲۱ درصدی کمترین رشد را تجربه کرده است.

در میان مجموعه گسترده‌تر ۳۵ کشور اروپایی، سوئیس کمترین افزایش قیمت مواد غذایی را داشته و این شاخص تنها ۵ درصد بالا رفته است.

ترکیه یک مورد استثنایی است؛ قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌های غیرالکلی در این کشور در همین دوره ۷۵۲ درصد افزایش یافته است.

این جهش کم‌سابقه در ترکیه بازتاب سال‌های تورم بالا است که بخشی از آن ناشی از سقوط شدید ارزش لیر بوده و هزینه کالاها و نهاده‌های وارداتی را بالا برده است. افت ارزش لیر تا حدی به‌دلیل سلسله کاهش‌های نرخ بهره که از سال ۲۰۲۱ آغاز شد، در حالی که تورم رو به افزایش بود. کاهش نرخ‌ها نگه‌داشتن این ارز را برای سرمایه‌گذاران کم‌جاذبه‌تر کرد و فشار بیشتری بر ارزش آن وارد آورد. ترکیه در سال ۲۰۳۳ این سیاست را معکوس کرد و نرخ بهره را به‌طور چشمگیری بالا برد، اما قیمت‌ها همچنان به افزایش ادامه دادند.

​

در سراسر اتحادیه اروپا، قیمت مواد غذایی پیش از حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ نیز در حال افزایش بود. جنگ با بالا بردن هزینه انرژی، کود و حمل‌ونقل و همچنین برهم زدن بازارهای کشاورزی فشار بیشتری ایجاد کرد و این هزینه‌ها در نهایت در قیمت‌های سوپرمارکتی منعکس شد.

در میان بزرگ‌ترین اقتصادهای اتحادیه، قیمت مواد غذایی بین اوت ۲۰۲۱ تا اوت ۲۰۲۶ در فرانسه ۲۵ درصد، در ایتالیا ۳۰ درصد، در آلمان ۳۴ درصد و در اسپانیا ۳۵ درصد افزایش یافته است.

مقایسه حداقل دستمزدها

در بسیاری از کشورهای اروپایی دارای حداقل دستمزد قانونی، حداقل دستمزد ماهانه ناخالص نیز در همین دوره افزایش یافته است.

مجارستان با افزایش ۹۳ درصدی، بیشترین رشد حداقل دستمزد را در اتحادیه اروپا ثبت کرده است، در حالی که حداقل دستمزد در آلمان ۴۶ درصد، در اسپانیا ۲۹ درصد و در فرانسه ۲۰ درصد بالا رفته است. این تغییرات بر حسب ارزهای ملی هر کشور محاسبه شده‌اند.

ترکیه در میان کشورهای مقایسه‌شده بیشترین افزایش را داشته و حداقل دستمزد در این کشور طی پنج سال ۸۲۳ درصد رشد کرده است. حداقل دستمزد در صربستان با ۱۰۳ درصد و در مونته‌نگرو با ۱۰۲ درصد نیز بیش از دو برابر شده است.

با این حال، افزایش دستمزدها لزوما به این معنا نیست که کارگران می‌توانند غذای بیشتری بخرند. این مقایسه نشان می‌دهد یک حداقل دستمزد ماهانه ناخالص در اوت ۲۰۲۱ و اوت ۲۰۶ چه مقدار مواد غذایی می‌توانسته تامین کند و مشخص نمی‌کند پس از پرداخت مالیات، اجاره و سایر هزینه‌ها چه میزان پول برای خرید خوراک باقی مانده است.

صربستان و مونته‌نگرو بیشترین افزایش را در حجم مواد غذایی قابل خرید با حداقل دستمزد ثبت کرده‌اند و این شاخص برای هر دو ۳۷ درصد رشد داشته است. کارگری با حداقل دستمزد که در اوت ۲۰۲۱ می‌توانست ۱۰۰ سبد مواد غذایی بخرد، در اوت ۲۰۲۶ قادر بود ۱۳۷ سبد تهیه کند.

کرواسی، آلبانی، رومانی، مجارستان، بلغارستان و لیتوانی نیز افزایش‌هایی بیش از ۲۰ درصد تجربه کرده‌اند.

قدرت خرید مواد غذایی در ایرلند ۱۰ درصد، در آلمان ۹ درصد، در یونان ۷ درصد، در بلژیک و هلند ۶ درصد و در پرتغال ۳ درصد افزایش یافته است.

نمودار بالا که شاخص آن در اوت ۲۰۲۱ روی عدد ۱۰۰ تنظیم شده، نشان می‌دهد حجم مواد غذایی‌ای که یک دارنده حداقل دستمزد می‌تواند بخرد در طول این پنج سال چگونه تغییر کرده است.

در ترکیه حداقل دستمزد ۸۲۳ درصد و قیمت مواد غذایی ۷۵۲ درصد افزایش یافته‌اند. فاصله این دو ۷۱ واحد درصد است، اما رشد قدرت خرید مواد غذایی تنها ۸ درصد بوده است. هم دستمزدها و هم قیمت مواد غذایی بر حسب لیر به‌سرعت بالا رفته‌اند، با این تفاوت که دستمزدها اندکی سریع‌تر رشد کرده‌اند.

نمودار بالا که شاخص آن در اوت ۲۰۲۱ روی عدد ۱۰۰ تنظیم شده، نشان می‌دهد حجم مواد غذایی‌ای که یک دارنده حداقل دستمزد می‌تواند بخرد در طول این پنج سال چگونه تغییر کرده است.

در ترکیه حداقل دستمزد ۸۲۳ درصد و قیمت مواد غذایی ۷۵۲ درصد افزایش یافته‌اند. فاصله این دو ۷۱ واحد درصد است، اما رشد قدرت خرید مواد غذایی تنها ۸ درصد بوده است. هم دستمزدها و هم قیمت مواد غذایی بر حسب لیر به‌سرعت بالا رفته‌اند، با این تفاوت که دستمزدها اندکی سریع‌تر رشد کرده‌اند.

نمودار بالا حداقل دستمزد و قیمت مواد غذایی در ترکیه را که هر دو در اوت ۲۰۲۱ روی شاخص ۱۰۰ قرار گرفته‌اند دنبال می‌کند. این نمودار نشان می‌دهد که دریافت‌کنندگان حداقل دستمزد در برهه‌هایی از سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ زمانی که قیمت مواد غذایی سریع‌تر از دستمزدهایشان بالا رفت، از نظر قدرت خرید عقب افتادند. از ژانویه ۲۰۲۴ به بعد حداقل دستمزد همواره جلوتر از قیمت مواد غذایی بوده و به این ترتیب کارگران قادر شده‌اند نسبت به نقطه آغاز دوره غذای بیشتری بخرند.