خورسند: محیط زیست ایران هیچ اقدام بین المللی برای آسیب های محیط زیستی جنگ انجام نداده / لاهیجان زاده: خسارت های نفتی به خلیج فارس هنوز محاسبه نشده است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در پی وقوع آلودگی‌های نفتی در محدوده جنوب جزیره قشم و تنگه هرمز در پی اقدامات خصمانه آمریکا، اقدامات لازم برای پایش، پاکسازی و مستندسازی این آلودگی‌ها در حال انجام است.

احمدرضا لاهیجان‌زاده با اشاره به آلودگی‌های نفتی ایجادشده در اطراف جزایر خلیج فارس، به‌ویژه جزیره قشم به رکنا گفت: آلودگی‌های متعددی در محدوده جنوب جزیره قشم و تنگه هرمز رخ داده که بخشی از آنها متناوب است. آخرین موردی که حدود ۲۰ روز پیش به ما گزارش شد، در جزیره قشم اتفاق افتاد و من نیز حدود دو روز در محل حضور داشتم و از نزدیک روند پاکسازی را پیگیری کردم.

وی افزود: برنامه‌ریزی شده است که با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و همچنین گزارش‌هایی که از منطقه دریافت می‌کنیم، بتوانیم در کوتاه‌ترین زمان ممکن وارد عمل شویم. در این زمینه جلسات متعددی با سازمان بنادر، مدیریت بحران استان هرمزگان، استانداری و منطقه آزاد قشم برگزار کرده‌ایم و در حال حاضر آمادگی مناسبی برای مقابله با این آلودگی‌ها وجود دارد.

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: یک گروه امداد و نجات برای این موضوع در نظر گرفته شده است که به محض دریافت گزارش آلودگی، بتواند وارد منطقه شود. در مرحله نخست، حفاظت از آب‌شیرین‌کن موجود در منطقه اهمیت دارد و خوشبختانه در مورد اخیر، آلودگی نفتی به آب‌شیرین‌کن نرسید. پس از آن نیز پاکسازی سواحل و محدوده‌های آلوده در دستور کار قرار می‌گیرد.

لاهیجان‌زاده با اشاره به تکرار این آلودگی‌ها گفت: تکرار آلودگی‌های نفتی، کار را بسیار دشوار کرده است. حتی در یکی از موارد، خودم در محل حضور داشتم و یک مرحله پاکسازی انجام شد؛ اما روز بعد موج جدیدی از آلودگی وارد منطقه شد و عملا لازم بود تمام فرآیند پاکسازی از ابتدا تکرار شود.

وی با اشاره به پیامدهای احتمالی حمله به نفتکش‌ها و شناورهای نفتی در منطقه تصریح کرد: هر زمان خبر هدف قرار گرفتن یک کشتی یا نفتکش منتشر می‌شود، این احتمال وجود دارد که در پی آن آلودگی نفتی نیز ایجاد شود. به همین دلیل، در حال حاضر علاوه بر اقدامات میدانی، مستندسازی و محاسبه خسارت‌های واردشده را نیز دنبال می‌کنیم.

معاون سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در این زمینه قراردادی با یکی از دانشگاه‌ها منعقد کرده‌ایم تا محاسبات خسارت به‌صورت کاملا علمی و با رعایت موازین و حقوق بین‌الملل انجام شود. این کار برای آن است که بتوانیم خسارت‌های واردشده را به‌صورت دقیق مستند کنیم و در ادامه، ادعای خسارت مربوط به این آلودگی‌ها را پیگیری کنیم.

وی ادامه داد: اقدامات بین‌المللی در این زمینه نیز در حال انجام است و تمام مکاتبات از طریق مرکز امور بین‌الملل و سایر مراجع ذی‌ربط دنبال می‌شود. البته اعلام میزان خسارت، فرآیندی کاملاً علمی است و باید ابتدا مطالعات و محاسبات آن تکمیل شود.

لاهیجان‌زاده خاطرنشان کرد: قراردادی که با دانشگاه منعقد شده، هشت‌ماهه است؛ اما با توجه به اینکه آلودگی‌ها ممکن است ادامه داشته باشد، در صورت تداوم این شرایط، خسارت‌های جدید نیز باید به محاسبات اضافه شود؛ بنابراین در این مدت، هر میزان خسارتی که به محیط زیست و سواحل وارد شود، مستند و محاسبه خواهد شد تا امکان پیگیری آن در آینده وجود داشته باشد.

در شرایطی که امنیت در منطقه وجود ندارد، طبیعتا انجام اقدامات بین‌المللی نیز دشوارتر می‌شود

همچنین آرمان خورسند، رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست، درباره اقدامات  بین المللی انجام‌شده در پی آلودگی‌های نفتی در خلیج فارس و سواحل قشم به رکنا گفت: تا این لحظه اقدام بین‌المللی مشخصی در این زمینه صورت نگرفته است؛ اما اقدامات داخلی با سرعت در حال انجام است.

وی افزود: در حال حاضر سازمان حفاظت محیط زیست برای انعکاس جنایات محیط‌زیستی رخ‌داده، مستندی را در داخل سازمان تهیه می‌کند. همکاران ما که در مناطق آسیب‌دیده حضور دارند، به‌صورت مستمر گزارش ارائه می‌کنند و اقدامات خوبی نیز در زمینه کاهش آسیب‌ها، از جمله در جنگل‌های حرا و آلودگی‌های ایجادشده در سواحل، انجام شده است.

خورسند با اشاره به گستردگی تخریب‌های محیط‌زیستی گفت: شدت تخریب‌ها قطعا بسیار بیشتر از اقداماتی است که تاکنون امکان انجام آنها فراهم شده؛ اما خوشبختانه دستگاه‌های مختلف نیز در این زمینه همکاری خوبی داشته‌اند. وزارت نفت و سازمان بنادر اقدامات موثری انجام داده‌اند و سازمان حفاظت محیط زیست نیز با جدیت در حال پیگیری موضوع و تلاش برای کاهش آسیب‌هاست.

رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست درباره اقدامات بین‌المللی برای ثبت و پیگیری این خسارت‌ها تصریح کرد: تا این لحظه اقدام بین‌المللی مشخصی انجام نشده است. در شرایطی که امنیت در منطقه وجود ندارد، طبیعتا انجام اقدامات بین‌المللی نیز دشوارتر می‌شود.

وی ادامه داد: ما با شرایطی مواجه هستیم که یک قدرت فرامنطقه‌ای وارد منطقه شده و به اقداماتی دست می‌زند که از نظر ما برای توجیه و استمرار حضور خود در منطقه انجام می‌شود. در چنین شرایطی، امکان ورود موثر سازوکارهای بین‌المللی با دشواری بیشتری مواجه است.

خورسند گفت: از زمان آغاز جنگ، به‌صورت مکرر از سازوکارهای سازمان ملل متحد و همچنین برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) درخواست کرده‌ایم که برای ثبت و ضبط خسارات و همچنین تعریف سازوکارهای جبرانی در این زمینه حضور پیدا کنند.

وی افزود: با این حال، سازوکارهای بین‌المللی تا این لحظه، جز ابراز نگرانی و دعوت به خویشتن‌داری، اقدام بازدارنده مشخصی انجام نداده‌اند. توصیه به خویشتن‌داری و اینکه طرف‌ها از یکدیگر دوری کنند، به‌تنهایی نمی‌تواند در برابر چنین شرایطی بازدارندگی ایجاد کند.

رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط زیست در پایان گفت: در شرایط فعلی، مهم‌ترین کاری که از دست ما برمی‌آید این است که صدای این آسیب‌ها باشیم، آن‌ها را مستند و منعکس کنیم و حقوق ملی خود را به‌صورت دقیق مطالعه و پیگیری کنیم. در حال حاضر نمی‌توان امید زیادی داشت که سازوکارهای بین‌المللی بتوانند به‌سرعت اقدامی مؤثر در این زمینه انجام دهند.