زمان بارش شهابی برساوشی مرداد ماه در آسمان ایران مشخص شد/ فرصتی برای دیدن ۶۰ شهاب در هر ساعت!

بارش شهابی برساوشی در روزهای پایانی مرداد

کاظم کوکرم، مدرس علم نجوم و سخنگوی کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران، در مورد یکی از هیجان‌انگیزترین پدیده‌های آسمان شب امسال توضیحاتی ارائه داد. وی اعلام کرد که بارش شهابی «برساوشی» به زودی به اوج خود خواهد رسید و بهترین زمان برای مشاهده این پدیده شگفت‌انگیز، شب‌های بیست و یکم تا بیست و سوم مردادماه است. طبق اطلاعات ارائه‌شده، اوج این بارش از بامداد ۲۲ مرداد تا بامداد ۲۳ مرداد پیش‌بینی شده است.

منشأ پدیده بارش شهابی برساوشی

بارش شهابی برساوشی در دوره زمانی ۲۶ تیرماه تا ۲ شهریورماه هر سال رخ می‌دهد. در این بازه، حرکت زمین به دور خورشید باعث برخورد آن با ذرات برجای‌مانده از دنباله‌دار «سوئیفت‌تاتل» می‌شود. این دنباله‌دار، حین گردش خود به دور خورشید، ذرات غباری را در مسیر مدارش به جا می‌گذارد. زمین نیز در مسیر سالانه خود از میان این ذرات عبور می‌کند و پدیده بارش شهابی شکل می‌گیرد.

در شب‌های ۲۱ تا ۲۳ مرداد، تعداد شهاب‌های مشاهده‌شده در آسمان به بالاترین حد خود می‌رسد و این شب‌ها به عنوان زمان اوج بارش شهابی شناخته می‌شوند. برای ناظران در ایران، ساعت اوج این رویداد حدود ساعت ۱۸ و ۲۳ دقیقه پنجشنبه ۲۲ مرداد تخمین زده شده است.

چرا بعد از نیمه‌شب زمان مطلوب‌تری برای مشاهده است؟

کوکرم توضیح داد که زمان اوج بارش، لزوماً بهترین موقع برای مشاهده شهاب‌ها نیست. دلیل این موضوع این است که در ساعات اعلام‌شده هنوز خورشید غروب نکرده و همچنین صورت فلکی برساوش، که شهاب‌ها از سمت آن به نظر می‌رسند، پس از نیمه‌شب در آسمان ظاهر می‌شود. بنابراین، بهترین زمان برای مشاهده این شهاب‌ها، در ساعات بامدادی و پس از نیمه‌شب است.

به گفته وی، در شب‌های باقی‌مانده تا ۲۲ و ۲۳ مرداد، هر شب پس از نیمه‌شب می‌توان تعداد زیادی شهاب را مشاهده کرد. نزدیک به زمان اوج بارش، تعداد شهاب‌ها بیشتر می‌شود و انتظار می‌رود در بامداد این دو شب، تا ۶۰ شهاب در هر ساعت قابل‌مشاهده باشد.

نقش آلودگی نوری در کاهش کیفیت رصد

دیدن این پدیده در محیط‌های شهری به دلیل وجود آلودگی نوری بسیار دشوار است. آلودگی هوا، ساختمان‌ها، کوه‌ها و درختان نیز از دیگر عوامل محدود‌کننده هستند. برای مشاهده شهاب‌ها، باید به مکان‌هایی با آسمان تاریک و کمترین میزان آلودگی نوری سفر کرد. در چنین شرایطی می‌توان انتظار داشت که تا بیش از ۵۰ شهاب در هر ساعت مشاهده شود.

توضیحی درباره نرخ ساعتی سرسویی

نرخ ساعتی سرسویی (ZHR) برای این بارش حدود ۱۰۰ تخمین زده شده است. این عدد به معنی مشاهده ۱۰۰ شهاب در شرایط کاملاً ایده‌آل است؛ یعنی وقتی آسمان کاملاً تاریک باشد و صورت فلکی برساوش با زاویه مناسب در آسمان قرار گیرد. اما به دلیل وجود محدودیت‌هایی مانند آلودگی نوری، معمولاً این عدد در عمل به حدود ۵۰ شهاب در ساعت کاهش می‌یابد.

شهاب‌های دیده‌شده می‌توانند شامل شهاب‌های کم‌نور و همچنین شهاب‌های روشن و درخشان باشند که به آذرگوی معروف هستند.

اجتناب از انتظار اغراق‌آمیز

برخلاف تصور برخی که گمان می‌کنند در زمان بارش شهابی تعداد بسیار زیادی شهاب یکجا دیده می‌شود، کوکرم تأکید کرد که معمولاً در هر دقیقه یک شهاب قابل‌مشاهده است. البته ممکن است برخی از آن‌ها کم‌نور باشند یا از زاویه‌ای عبور کنند که از چشم ناظر پنهان باقی بمانند. به‌ویژه در شهرها که به دلیل آلودگی نوری، ممکن است طی یک ساعت فقط یک یا دو شهاب دیده شود.

موقعیت مناسب جغرافیایی برای مشاهده

این پدیده تقریباً در تمام نقاط زمین قابل‌مشاهده است، بدون محدودیت جغرافیایی خاص. تنها نکته مهم، اجتناب از نور ماه و منابع آلودگی نوری شهری است. در صورتی که این شرایط رعایت شود، امکان تماشای شهاب‌ها با کیفیت مطلوب فراهم می‌شود.

ویژگی خاص بارش شهابی برساوشی امسال

بارش شهابی امسال با شرایط کم‌نظیری همراه است. زمان اوج این بارش با پایان ماه قمری هم‌زمان شده و در نتیجه، نور ماه در آسمان وجود ندارد. این شرایط باعث می‌شود که شهاب‌های کم‌نور نیز قابل‌مشاهده باشند. همچنین تعطیلات پایان ماه صفر فرصت مناسبی برای برنامه‌ریزی سفر به مکان‌های مناسب جهت رصد فراهم کرده است.

دعوت به شرکت در تورهای مشاهده پدیده

کوکرم از علاقه‌مندان به نجوم دعوت کرد تا از این فرصت استفاده کنند و ضمن برنامه‌ریزی قبلی، به مکان‌های مناسب برای رصد سفر کنند. مراکز آموزشی و گروه‌های نجوم در کشور تورهای رصدی ایمن و معتبر برگزار می‌کنند. همراهی با این کارشناسان، امکان مشاهده شهاب‌ها به‌همراه اطلاعات علمی دقیق و استفاده از تجهیزات تخصصی را فراهم می‌کند.