تحولات جدید در مذاکرات ایران و عمان

گفت‌وگوهای بین ایران و عمان در خصوص مسائل مربوط به ترتیبات آتی تنگه هرمز از همان روزهای ابتدایی پس از اعلام آتش‌بس در فروردین ماه آغاز شده بود و پس از توافق خاتمه جنگ در خردادماه، وارد مرحله‌ای جدی‌تر شد.

براساس اطلاعات ارائه شده، ایران با پایبندی به بند ۵ تفاهم‌نامه، تمام تلاش خود را در جهت همکاری با عمان و مشورت با کشورهای منطقه به کار گرفته است تا اهداف تعیین‌شده در این بند طی بازه زمانی سی روزه تحقق یابد. با این حال، دخالت‌های آمریکا و برخی کشورهای منطقه باعث ایجاد وقفه و موانع در این فرآیند شده‌اند.

در حال حاضر، بیش از دو هفته است که مذاکرات بین ایران و عمان وارد مرحله جدیدی شده و در صورت توقف دخالت‌های آمریکا و برخی طرف‌های دیگر، دستیابی به تفاهم دوجانبه میان این دو کشور بسیار محتمل خواهد بود.

هدف از این مذاکرات طراحی یک کریدور جدید برای عبور کشتی‌ها است، به گونه‌ای که بتواند حقوق و ملاحظات حاکمیتی ایران را به عنوان یکی از دولت‌های ساحلی و طرف مستقیم آسیب‌دیده از رفتار غیرقانونی و سوء استفاده‌های برخی قدرت‌ها از این آبراه تضمین کند. این کریدور جدید امکان عبور ایمن از تنگه را فراهم می‌کند و با اجرایی شدن آن، استفاده از مسیرهای شمالی و جنوبی متوقف خواهد شد.

این مذاکرات صرفاً بین دو کشور ساحلی، ایران و عمان، انجام شده و هیچ ارتباطی به سایر طرف‌ها مانند آمریکا ندارد. با این حال، مقامات آمریکایی از جمله دونالد ترامپ تلاش کرده‌اند با دخالت‌های مکرر، اثرگذاری خود در این روند را القا کنند. ترامپ سعی دارد با تهدید و فشار، خود را به عنوان عامل موفق در دستیابی به پیشرفت معرفی کند، اما این اقدامات تنها موجب کندی مذاکرات شده است.

ایران با پایبندی به اولویت‌ها و منافع ملی خود، طرح‌هایی را برای تحقق ترتیبات جدید در تنگه تدوین کرده است، بدون اینکه تحت تأثیر تهدیدات یا زمان‌بندی‌های تحمیلی آمریکا قرار گیرد.

کریدور موجود در تنگه از سال ۱۹۶۸ در آب‌های سرزمینی عمان بوده و تاکنون حساسیتی از جانب ایران نسبت به آن وجود نداشت. اما طی پنج ماه اخیر، سوء استفاده‌های قابل‌توجه آمریکا و هم‌پیمانان منطقه‌ای این کشور از این گذرگاه برای اقدامات خصمانه علیه ایران، موجب تغییر سیاست‌های ایران شده است. جمهوری اسلامی ایران مأموریت خود را در بازنگری ترتیبات تنگه هرمز با هدف تضمین حقوق حاکمیتی و تأمین امنیت ملی به طور جدی دنبال می‌کند.