چرا نظارت مردمی بر مدیریت سهام عدالت ضروری است؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد امیرحسینی - علی‌اکبر رنجبرزاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، در مورد وضعیت مدیریت سهام عدالت و روند آزادسازی آن به همراه لزوم افزایش شفافیت در عملکرد شرکت‌های مرتبط اظهار داشت که سهام عدالت، یکی از منابع عمده و باارزش کشور به شمار می‌رود و تقریباً تمامی مردم ایران به نوعی در این موضوع شریک هستند. به همین دلیل، ضرورت دارد که مدیریت این سهام با سازوکاری شفاف و روشن انجام شود تا امکان نظارت دقیق مردمی فراهم باشد.

نماینده مردم اسدآباد در مجلس بیان کرد که باید چارچوبی مشخص برای مدیریت سهام عدالت طراحی شود. این چارچوب می‌تواند به شکل یک سیستم شفاف عمل کند و جایگاهی باشد که مردم به صورت روزانه، ماهانه و سالانه بتوانند وضعیت منابع و دارایی‌های خود را مشاهده کنند. اطلاع‌رسانی درباره عملکرد اقتصادی شرکت‌ها، کارخانه‌ها و بنگاه‌های مرتبط با سهام عدالت باید دقیق و شفاف باشد تا مردم بتوانند از جزئیات میزان سودآوری و نوع مدیریت آن‌ها اطلاع پیدا کنند.

نیاز به اصلاح سازوکارهای مدیریتی

رنجبرزاده در ادامه به مسئله اصلاح ساختار مدیریتی این مجموعه‌ها اشاره کرد و گفت: ساختار مدیریت سهام عدالت نیاز به بازنگری کامل دارد. اگر این منابع متعلق به مردم هستند، لازم است که خود مردم هم در نظارت بر عملکرد آن‌ها مشارکت داشته باشند. همچنین انتخاب مدیران و اعضای هیئت‌مدیره باید بر اساس شایستگی، تخصص، سلامت اخلاقی، تعهد کاری و دانش اقتصادی صورت گیرد تا افراد توانمند و کارآزموده مسئولیت اداره این مجموعه‌ها را بر عهده بگیرند.

وی افزود: اعضای هیئت‌مدیره باید بر اساس همین معیارها گزینش شوند. تمامی نیروهای انسانی، فنی و تخصصی که در جریان اداره این مجموعه فعالیت می‌کنند نیز باید با توجه به معیارهای حرفه‌ای انتخاب شوند. چنین مدیریتی با گستردگی منابع نیازمند تخصص، سلامت و پاسخگویی است، و نمی‌توان به آن بی‌تفاوت بود.

پیامدهای کم‌توجهی به سهام عدالت

این عضو کمیسیون صنایع و معادن تأکید کرد که باید حساسیت بیشتری در مورد این مسئله وجود داشته باشد. شاید یکی از علت‌های کم‌توجهی به این موضوع، محدود نبودن ذی‌نفعان و ملی بودن این منابع باشد. همچنین، سهم هر فرد از منافع سهام عدالت، به تنهایی ممکن است تأثیر زیادی بر زندگی شخصی نداشته باشد، اما در کلان کشور شاهد هستیم که سهام عدالت منابع بزرگی را در اختیار خود دارد و هر گونه انحراف در مدیریت آن، می‌تواند آسیب‌های جدی بر اقتصاد ملی برجای بگذارد.

رنجبرزاده درباره ضرورت داشتن یک برنامه جامع برای مدیریت این منابع اظهار داشت: باید کارشناسان و متخصصینی در زمینه اقتصاد و مدیریت، شیوه‌های دقیقی برای اداره منابع سهام عدالت ارائه دهند. چنین نقشه راهی می‌تواند بستری برای نظارت مؤثر، تصمیم‌گیری درست و حرکت به سوی پیشرفت ایجاد کند تا این دارایی ملی به بهترین نحو ممکن مدیریت شود.

ضرورت تقویت نظارت عمومی و مردمی

وی افزود در نهایت، سهام عدالت دارایی متعلق به مردم است و نباید بی‌توجه به آن باقی بماند. تجربه مجموعه‌های مردمی مثل تعاونی‌ها نشان داده است که هر جا نظارت عمومی و مشارکت مردم کاهش یافته، مشکلات بیشتری ظهور کرده است. در مورد سهام عدالت، نیز باید تلاش شود که مردم نقش بیشتری در نظارت بر این منابع داشته باشند تا آسیب‌های ناشی از کم‌توجهی به این دارایی‌ها تکرار نشود.

این نماینده مجلس اشاره کرد که مجلس شورای اسلامی در صورت نیاز باید اقدام به اصلاح قوانین مرتبط کند تا نظارت‌ها دقیق‌تر شوند، فرآیند انتخاب مدیران شفاف‌تر شود و مدیریت این دارایی ملی پاسخگوتر باشد. تمامی این اقدامات باید با یک برنامه‌ریزی اصولی صورت گیرد تا بتوان به خواسته‌های مردم پاسخ عملی داد.

او در پایان خاطرنشان کرد که صدای مردم در این زمینه گاهی آن‌طور که شایسته است شنیده نمی‌شود؛ دلیل این امر می‌تواند این باشد که سهم هر فرد از منافع سهام عدالت به تنهایی چنان چشمگیر نیست که باعث ایجاد مطالبه‌گری گسترده شود. اما در سطح کلان، کشور با منابع بسیار بزرگی سروکار دارد که باید تحت مدیریت شفاف و نظارت مؤثر قرار گیرد تا سود و منافع واقعی آن به صاحبان اصلی‌اش، یعنی مردم، برسد.