چرا دولت مسعود پزشکیان به سمت اتاق‌ های فکر روی آورده است؟

روزنامه آگاه در گزارشی اشاره می‌کند که مجمع وزرای پیشین، یکی از تشکل‌های شناخته‌شده است که با حضور وزرای سابق از دولت‌های مختلف نظیر دفاع مقدس، سازندگی، اصلاحات، دولت‌های نهم و دهم، تدبیر و امید و دولت سیزدهم شکل گرفته و گاهی جلساتی برگزار می‌کند.

این مجمع با هدف مشاوره و ارائه پیشنهادهای کارشناسی به مسئولان اجرایی فعالیت دارد. در همین راستا، معاون اول رئیس‌جمهور روز گذشته جلسه‌ای با سفرای سابق برگزار کرد و نقش برجسته آن‌ها را در قالب اتاق فکر مورد تاکید قرار داد. وی بیان کرد که در بسیاری از کشورهای جهان بهره‌گیری از افراد باتجربه حتی پس از بازنشستگی کاملاً رایج است.

همچنین با اشاره به شرایط پساجنگ در ایران، تأکید کرد که کشوری مثل ایران با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی می‌تواند از این مرحله عبور کند. وی افزود، ایران در دوره جنگ هیچ‌یک از اهداف اعلامی دشمنان را تحقق نبخشید و اکنون دنیا انتظارات بیشتری از این کشور دارد.

ضرورت توجه به دیپلماسی و استفاده از سفرای باتجربه

معاون اول رئیس‌جمهور با تاکید بر اهمیت روابط دیپلماتیک در شرایط کنونی توضیح داد که حوزه دیپلماسی امروز نقش پررنگ‌تری یافته است و سفرای پیشین می‌توانند نقشی حیاتی در این زمینه داشته باشند. او این تشکل را اتاق فکر دیپلماسی دانست که باید به‌صورت منظم جلسات خود را برگزار کرده و با بخش‌های مختلف اجرایی کشور در تعامل باشد.

عملکرد دولت چهاردهم در مواجهه با چالش‌ها

عارف در بخشی از سخنان خود به دوران فعالیت دولت چهاردهم اشاره کرد و از عملکرد وزیران و دیپلمات‌های کشور در مقابل دو جنگ و یک شبه کودتا تقدیر کرد. وی همچنین نام سیدعباس عراقچی را به‌عنوان یکی از دیپلمات‌های برجسته و موفق کشور ذکر کرد و سند یادداشت تفاهمی اخیر را که حتی منتقدان داخلی آن را مثبت ارزیابی کرده‌اند، حاصل تلاش دیپلماسی کشور دانست. او گفت که نیروی انسانی بزرگ‌ترین سرمایه کشور محسوب می‌شود و دستاوردهای علمی و عملی در دو جنگ اخیر، شاهدی بر ظرفیت‌های برجسته داخلی کشور هستند.

بحث نیروهای باتجربه و قوانین اخیر

معاون اول همچنین با ابراز تأسف نسبت به وضع مقرراتی مثل ممنوعیت استفاده از بازنشستگان، خلأ استفاده از افراد باتجربه را مشکلی جدی دانست. به گفته وی، یکی از این ظرفیت‌ها، سفرای پیشین هستند که دولت باید از دانش و تجربه آن‌ها بهره‌مند شود. او تشکیل نهادهایی مثل «وزرای ادوار» را گامی مهم دانست و تاکید کرد که باید از چنین منابع ارزشمندی به نحو مطلوب بهره گرفت.

چالش‌ها و الزاماتی برای کارآمدی اتاق‌های فکر

مرتضی سرمدی، یکی از دیپلمات‌های حاضر در این نشست، به موضوع عدم درک صحیح مفهوم دیپلماسی در ایران اشاره کرد و بیان داشت که برخی هنوز دیپلماسی را مترادف با تسلیم شدن یا پذیرش خواسته‌های طرف مقابل تلقی می‌کنند. وی تأکید کرد که ارزش و منافع دیپلماسی به‌خوبی برای مردم توضیح داده نشده است.

عوامل موثر بر موفقیت اتاق‌های فکر

اتاق‌های فکر برای ایفای نقش مؤثر به سه اصل حیاتی نیاز دارند: استقلال، پیوستگی به بدنه اجرایی و پرهیز از گرایش‌های جناحی. استقلال به معنای آن است که اتاق فکر نباید صرفاً تاییدکننده تصمیمات دولت باشد. اتصال به نهاد اجرایی باید به‌گونه‌ای باشد که خروجی این اتاق‌ها به شکل مؤثر وارد فرآیند تصمیم‌گیری شود. همچنین اگر این اتاق‌ها به باشگاه یک جناح خاص تبدیل شوند، بروز نگاه‌های محدود، بی‌فایده خواهد بود. در نهایت برای عبور از مشکلات اجرایی، دولت باید خرد جمعی را بپذیرد.

اتاق‌های فکر می‌توانند کمبودهای ناشی از عدم وجود نظام حزبی قدرتمند را جبران کنند. وزرای سابق و سفرای پیشین، تنها بازنشستگان عادی نیستند؛ بلکه ذخایر استراتژیک کشور محسوب می‌شوند. هم‌افزایی میان تجربه‌های آن‌ها و توانایی مدیران عملیاتی نتایج مطلوبی به همراه خواهد داشت. اما مهم این است که دولت به چه میزان به پیشنهادات و نتایج اتاق فکرها توجه نشان خواهد داد.