احتمال توافق میان ایران و آمریکا کم‌تر و خطر اقدام نظامی افزایش یافته است

به گزارش خبرگزاری رکنا، رضا میرطاهر، کارشناس مسائل بین‌الملل،  درباره اختلاف ایران و آمریکا بر سر اولویت پرونده هسته‌ای یا بازگشایی تنگه هرمز، اظهار کرد: به نظر می‌رسد با توجه به اظهارات مقامات دو کشور، اختلاف اصلی بر سر اولویت‌های طرفین است؛ به‌طوری که برای ایران رفع محاصره دریایی و هوایی اهمیت زیادی دارد، در حالی که آمریکا دستیابی به توافقی جامع به‌ویژه در زمینه هسته‌ای را در اولویت قرار داده است.

وی افزود: کلیدواژه اظهارات مقامات آمریکایی، از ترامپ تا هگست و روبیو، این است که ایران باید تضمین‌هایی ارائه یا اقداماتی انجام دهد که نشان دهنده‌ی دست نیافتن در هیچ زمانی به سلاح هسته‌ای باشد. ترامپ بارها مدعی شده توان هسته‌ای ایران را کاملاً نابود کرده است؛ ادعایی که با تأکید دوباره بر ضرورت محدودسازی توان هسته‌ای ایران، پرسش‌هایی ایجاد می‌کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: خواسته‌های آمریکا عملاً فراتر از موضوع هسته‌ای است و از دیدگاه ترامپ، ایران باید همه مطالبات واشنگتن شامل مواد، تأسیسات، زیرساخت‌ها و فناوری هسته‌ای ایران  را بپذیرد. در مراحل بعد، احتمالاً توانمندی‌های موشکی و پهپادی و سیاست منطقه‌ای ایران، نیروهای هم‌پیمان منطقه‌ای و حمایت از محور مقاومت را در بر می‌گیرد.

میرطاهر با اشاره به مواضع طرف ایرانی اظهار کرد: سرلشکر رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام کرده که آمریکایی‌ها در پیامی به ایران، برخی از شروط هفت‌گانه ایران را پذیرفته‌اند، در حالی که ایران خواهان پذیرش همه این شروط است.

وی با بیان اینکه چشم‌انداز دستیابی به توافق در شرایط کنونی چندان امیدوارکننده نیست، افزود: با توجه به فاصله زیاد مواضع دو طرف، احتمال توافق اندک است و در مقابل، احتمال اقدام نظامی ترامپ و رژیم صهیونیستی علیه ایران افزایش یافته است. بنیامین نتانیاهو با انتخابات اواخر اکتبر ۲۰۲۶ مواجه است و این انتخابات برای او اهمیت حیاتی دارد. تجربه نشان داده است که بدون دست زدن به ماجراجویی خارجی، احتمال چندانی برای پیروزی ندارد. از این رو، ممکن است رژیم صهیونیستی با اقدام نظامی علیه ایران به دنبال افزایش محبوبیت نتانیاهو در داخل اسرائیل باشد.

میرطاهر با اشاره به فشارهای ناشی از تداوم انسداد تنگه هرمز بر آمریکا گفت: با توجه به بن‌بست کنونی و فشارهای ایران برای تداوم انسداد این آبراه راهبردی و ممانعت از تردد نفتکش‌ها و کشتی‌ها، باید دید آمریکا تا چه زمانی می‌تواند این وضعیت را تحمل کند. تداوم شرایط کنونی موجب افزایش قیمت حامل‌های سوختی، به‌ویژه بنزین و گازوئیل، در جهان و آمریکا شده و ادامه آن تا انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶ می‌تواند احتمال شکست جمهوری‌خواهان را به‌شدت افزایش دهد.

وی افزود: مشخص نیست ترامپ برای معکوس کردن این روند، پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای دست به اقدام نظامی خواهد زد یا آن را به فاصله انتخابات نوامبر ۲۰۲۶ تا آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه ۲۰۲۷ موکول می‌کند. با این حال، افزایش احتمال ماجراجویی نظامی آمریکا در مقطع کنونی و پس از انتخابات میان‌دوره‌ای قابل انکار نیست. احتمال این اقدام به‌شدت بالاست و ممکن است با حمله اولیه رژیم صهیونیستی آغاز شود و آمریکا به آن بپیوندد، یا اینکه آمریکایی‌ها عملیات را شروع کنند و اسرائیل همراهی کند. شواهد نشان می‌دهد که پنتاگون و سنتکام طرح‌های عملیاتی برای حملات گسترده علیه ایران آماده کرده‌اند.

میرطاهر درباره امکان استفاده از ظرفیت روسیه و چین برای ایجاد بازدارندگی در برابر آمریکا گفت: انتظارات ایران از این دو کشور باید منطقی باشد. روسیه و به‌ویژه چین حاضر نیستند به خاطر ایران با آمریکا وارد تقابل شوند، اما در راستای منافع راهبردی خود می‌خواهند ایران همچنان توان مقاومت در برابر آمریکا را حفظ کند. از این رو، کمک‌های اطلاعاتی، از جمله ارائه تصاویر دقیق از پایگاه‌های آمریکایی در منطقه و  حمایت‌های تسلیحاتی امکان‌پذیر است، اما مشارکت نظامی مستقیم این کشورها در جنگ علیه آمریکا بعید است.

وی افزود: ایران در شرایطی قرار گرفته که طی ۵۰ سال اخیر سابقه نداشته و با فشار همه‌جانبه آمریکا، از جمله محاصره دریایی و هوایی و احتمالاً در آینده زمینی، مواجه است. صادرات نفت ایران به‌شدت محدود شده و واردات با محدودیت‌های جدی روبه‌روست؛ بنابراین، ایران باید از هرگونه کمک از هر منبع ممکن استقبال کند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه، درباره پیشنهاد احتمالی روسیه برای میانجیگری در انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران اظهار کرد: روسیه همواره پیشنهاد داده است که برای تضمین عدم گسترش تسلیحات هسته‌ای، اورانیوم ۶۰ درصدی ایران که پیش‌تر حدود ۴۰۰ کیلوگرم اعلام شده بود، به‌صورت امانت به این کشور سپرده شود؛ هرچند در حال حاضر وضعیت این ذخایر مشخص نیست.

میرطاهر تصریح کرد: مسئله اصلی این است که آیا آمریکا چنین پیشنهادی را می‌پذیرد یا خیر. از دیدگاه ترامپ، آمریکا پیروز جنگ بوده و ایران باید به‌عنوان طرف بازنده تمام خواسته‌های واشنگتن را بپذیرد؛ شرایطی که به معنای تسلیم ایران است و تهران آن را نخواهد پذیرفت. بنابراین، هرگونه میانجیگری باید بر نزدیک کردن خواسته‌های دو طرف و ایجاد تعادلی منطقی میان مطالبات ایران و آمریکا استوار باشد./ ایلنا