افشاگری درباره اهداف اسرائیل از ترور شهیدان لاریجانی و خرازی؛ اینترنت جاسوسان داخلی چگونه تامین می شد؟

افشای دلایل اسرائیل برای ترور شهیدان لاریجانی و خرازی؛ اینترنت جاسوسان داخلی از کجا تامین می شد؟

در برنامه «روبروی تصویر»، احسان تقدسی، فعال و پژوهشگر حوزه رسانه، درباره مجموعه ای از تصاویر و موضوعات سیاسی، امنیتی، رسانه ای، ورزشی، اقتصادی و فناوری سخن گفت. محورهای این گفت وگو از شهادت علی لاریجانی و کمال خرازی تا عملکرد صداوسیما، مدیریت پیمان جبلی، نقش هوش مصنوعی در عملیات امنیتی، توان موشکی ایران، تحولات سیاسی، کودتای ۲۸ مرداد، حوادث اخیر، استفاده از مشاوران خارجی و عملکرد کارلوس کی روش در فوتبال ایران را دربر گرفت.

در ادامه، بخش های مختلف این گفت وگو را می خوانید.

روایت تقدسی از شهادت رهبر انقلاب

برنامه با تصویری از رهبر شهید انقلاب آغاز شد. تقدسی درباره آن روز گفت: محل کارم فاصله زیادی با دفتر ایشان نداشت. زمانی که آن محل هدف قرار گرفت، صدای انفجار، دود و اتفاقات پس از آن برایم بسیار غیرعادی و تکان دهنده بود. در زندگی، عزیزان زیادی را از دست داده ایم، اما برای من هیچ داغی با لحظه اعلام شهادت ایشان قابل مقایسه نبود.

تصور نمی کردیم پس از شهادت حاج قاسم، اندوهی سنگین تر را تجربه کنیم؛ اما فقدان رهبر شهیدمان بسیار بزرگ بود و هنوز این داغ برای ما تازه است. مراسم وداع و تشییع در ایران و به ویژه در عراق، ابعاد شخصیت و جایگاه ایشان را بیش از گذشته نشان داد. ای کاش پیش از این، قدر ایشان را بهتر می دانستیم.

پرسش: اگر امکان دیداری خصوصی با رهبر شهید انقلاب فراهم می شد، در یک جمله چه می گفتید؟

پاسخ: می گفتم: «دوستتان دارم.»

چرا لاریجانی و خرازی هدف قرار گرفتند؟

در بخش بعدی، تصویر دو چهره موثر در سیاست خارجی و تصمیم سازی کلان کشور، یعنی کمال خرازی و علی لاریجانی، نمایش داده شد؛ دو شهیدی که در جریان جنگ رمضان جان خود را از دست دادند.

تقدسی درباره وجه اشتراک این دو چهره اظهار کرد: هر دو پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه گفته بودند اگر ایران هدف حمله قرار گیرد، ممکن است در دکترین هسته ای کشور تغییر ایجاد شود. یکی مشاور رهبر شهید بود و دیگری سابقه دبیر شورای عالی امنیت ملی را داشت. به باور من، اسرائیل برای جلوگیری از تغییر احتمالی دکترین هسته ای ایران، این دو شخصیت را هدف قرار داد.

او افزود: برای ایجاد بازدارندگی، ایران ناچار است به سمت سلاح هسته ای حرکت کند. کشوری که بارها با تهدیدهای بسیار شدید از سوی ترامپ روبه رو شده است، نمی تواند در برابر قدرت های هسته ای جهان فاقد چنین ابزاری باشد. برخی در داخل می گویند سلاح هسته ای بازدارندگی ایجاد نمی کند و برای این ادعا مثال هایی هم مطرح می کنند؛ اما در شرایط بحرانی کنونی، کشورهای دارنده این سلاح در حال افزایش تولید آن تا سال ۲۰۲۶ هستند. بنابراین، این سلاح می تواند نقش بازدارنده داشته باشد.

پرسش: اخیرا گزارشی خارجی مدعی شده بود رهبر جدید تمایل بیشتری به تغییر راهبرد هسته ای دارد. این ادعا را چگونه ارزیابی می کنید؟

پاسخ: درباره این موضوع اطلاعاتی ندارم و نمی توانم آن را تایید یا رد کنم؛ با این حال، امیدوارم چنین تغییری واقعا رخ دهد. برای حفظ تمامیت ایران، جلوگیری از تجزیه کشور و ایستادگی در برابر قدرت های هسته ای، به باور من چاره ای جز در اختیار داشتن سلاح هسته ای نداریم.

فیلترینگ و درآمد فروشندگان وی پی ان

در ادامه، تصویری از نماد وی پی ان و بازار گسترده فروش این ابزارها نمایش داده شد. تقدسی درباره سیاست های اینترنتی کشور گفت: دولت ها در بسیاری از نقاط جهان به جای بستن کامل اینترنت، به دنبال افزایش کنترل و نظارت بر آن هستند. استدلال داخلی درباره برخی پیام رسان ها این است که امکان تامین امنیت آنها وجود ندارد و ابزارهایی مانند تلگرام و واتساپ در بحران ها ممکن است برای هماهنگی گروه های تروریستی مورد استفاده قرار گیرند.

با این حال، در برخی کشورها مانند فرانسه، واتساپ مسدود نیست و نهادهای دولتی با نظارت بر آن، فعالیت های مشکوک و تروریستی را رصد می کنند. در ایران، نتیجه گسترش وی پی ان ها بیشتر به افزایش درآمد فروشندگان این ابزارها منجر شده است و مانع دسترسی کاربران به محتوای مورد نظرشان نشده است.

فیلترینگ و قطع یا محدودسازی اینترنت، به افرادی که اقتصادشان به اینترنت و وی پی ان وابسته است نیز آسیب زده است. از طرف دیگر، فعال شدن وی پی ان باعث می شود محتواها و فضاهایی در دسترس کودکان و نوجوانان قرار گیرد که شاید خانواده ها تمایلی به مشاهده آنها نداشته باشند.

او ادامه داد: سرویس های امنیتی خارجی برای ارتباط با عوامل خود دیگر به اینترنت ایران وابسته نیستند. آنها ابزارهای ارتباطی ویژه ای در اختیار نیروهای خود قرار داده اند که امکان تبادل پیام، دریافت و ارسال داده و انتقال موقعیت مکانی را فراهم می کند. حتی برخی افراد بازداشت شده یا اعدام شده که با سرویس های بیگانه ارتباط داشته اند، در برابر مبالغی مانند ۵، ۱۰ یا ۲۰ دلار اطلاعات ارسال کرده اند و از طریق همین ابزارها شناسایی شده اند.

توان موشکی ایران و نقش سردار موسوی

تصویر بعدی به سردار موسوی، معروف به «سید مجید نقطه زن»، اختصاص داشت؛ فرمانده ای که در میان مردم محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

تقدسی درباره نقش او در توان موشکی کشور گفت: سید مجید، مهم ترین نقطه آسیب پذیر آمریکا را در حوزه موشکی می دانست. ایران نیروی هوایی بسیار قدرتمندی ندارد و جنگ زمینی نیز در آن مقطع شکل نگرفته بود. به همین دلیل، در کنار پدافند و دیگر ظرفیت ها، بار اصلی نبرد هوایی بر توان موشکی قرار گرفت.

راهبری فضای هوافضای سپاه در جنگ ۴۰ روزه، یکی از نقاط قوت ایران بود. پس از جنگ ۱۲ روزه و انتصاب ایشان، ضعف های مرتبط با نقطه زنی و عملکرد موشک ها تا حد زیادی پوشش داده شد و حتی غافلگیری هایی برای آمریکا رقم خورد. در دوره آتش بس، میزان اصابت موشک ها به ۹۷ درصد رسید؛ به این معنا که پدافند موثری برای جلوگیری از برخورد موشک های ایران وجود نداشت. این نتیجه حاصل تغییر تاکتیک ها، تکنیک ها و راهبردهای مجموعه هوافضای سپاه بود.

کودتای ۲۸ مرداد و حوادث دی ماه ۱۴۰۴

در بخش دیگری از برنامه، تصویری از کودتای ۲۸ مرداد نمایش داده شد. تقدسی درباره ارتباط این رویداد با تحولات اخیر گفت: حدود ۷۲ سال پس از کودتای ۲۸ مرداد، در دی ماه ۱۴۰۴ نیز تلاشی ناموفق برای کودتا رخ داد. در سال ۱۳۳۲، آمریکا عامل اصلی کودتا بود، اما در رویداد سال ۱۴۰۴، اسرائیل نقش محوری داشت. به نظر من، اسرائیلی ها با استفاده از نیروهای داخلی و نفوذی که بر پهلوی داشتند، این طرح را برنامه ریزی و اجرا کردند.

این تلاش به دلیل حضور مردم و ایستادگی رهبر شهیدمان به نتیجه نرسید، هرچند خسارت های زیادی به کشور وارد شد و شمار قابل توجهی از مردم جان خود را از دست دادند.

وی با اشاره به دو دیدار نتانیاهو و پهلوی افزود: در دیدار نخست، پهلوی با تجزیه ایران موافقت نکرد و گفت کشور نباید تقسیم شود؛ اما در دیدار دوم، پس از فشار نتانیاهو، پذیرفت ایران تجزیه شود و سرزمینی با عنوان «ایرانستان» باقی بماند و او بر آن حکومت کند.

به گفته تقدسی، یکی از عوامل موفقیت کودتای ۲۸ مرداد، غیبت مردم در عصر آن روز بود. اگر حامیان مصدق در خانه نمی ماندند، نیروهای سازمان یافته و افراد مسلح نمی توانستند موفق شوند. در حوادث دی ماه نیز گروه هایی با سلاح و تجهیزات مختلف به نیروهای نظامی و انتظامی حمله کردند و شماری از ماموران را به شهادت رساندند؛ اما این بار حضور مردم مانع تحقق اهداف کودتا شد.

ارزیابی عملکرد پیمان جبلی و صداوسیما

در تصویر بعد، پیمان جبلی و سازمان صداوسیما بررسی شد. تقدسی درباره دوره مدیریت جبلی گفت: از نگاه شخصی من و بر اساس تجربه فعالیت رسانه ای، او ناموفق ترین رئیس صداوسیما در تاریخ ایران است؛ نه فقط در دوره جمهوری اسلامی، بلکه از پیش از انقلاب تاکنون.

سرمایه انسانی، مهم ترین دارایی رسانه ملی است و در دوره مدیریت جبلی، بخش بزرگی از این سرمایه از دست رفت. نمی توان شمار زیادی از مجریان موفق و محبوب را کنار گذاشت؛ افرادی که در شرایط اجتماعی و بحران ها می توانستند به کمک کشور بیایند و میان مردم شناخته شده و مورد اعتماد بودند.

او ادامه داد: نمی توان درباره هر فرد کنار گذاشته شده، یک ایراد مطرح کرد و در نهایت به این نتیجه رسید که همه مشکل دارند جز مدیران سازمان. فرصت های مهمی نیز از دست رفت. رهبر شهید بارها درباره عملکرد صداوسیما تذکر دادند و بر ضرورت اصلاح و ارتقای فعالیت های این سازمان تاکید کردند.

در ماه های پایانی عمر رهبر شهید، ایشان در پاسخ به نامه جبلی، نامه ای نوشتند و با اشاره به برخی مسائل، بر ضرورت توجه مدیران به مشکلات تاکید کردند؛ اما پس از آن نیز روند صداوسیما تغییر محسوسی نکرد. در میان روسای قوا نیز فردی را نمی بینم که از عملکرد این سازمان رضایت داشته باشد.

وقتی مصاحبه رئیس جمهور سانسور می شود، معنایش این است که مدیران رسانه ملی تصور می کنند بهتر از خود رئیس جمهور تشخیص می دهند چه بخشی از سخنان او باید پخش شود. درباره رئیس مجلس و دیگر روسای قوا نیز چنین وضعیتی وجود دارد. این رویکرد باید اصلاح شود. حتی اگر دوره مدیریت جبلی تمدید شود، این تمدید الزاما به معنای رضایت رهبری از عملکرد او نیست.

هوش مصنوعی و کاهش زمان عملیات امنیتی

در بخش فناوری، نقش هوش مصنوعی در حوزه های امنیتی و نظامی مورد بررسی قرار گرفت. تقدسی گفت: پژوهشی ۹۵ صفحه ای در دانشگاه کمبریج انجام شده که ماه گذشته منتشر شد و تاثیر هوش مصنوعی بر عملیات تروریستی و اقدامات امنیتی را بررسی می کند.

پژوهشگر این مطالعه به شمال شرق نیجریه رفته و با اعضای جدا شده از گروه بوکوحرام گفت وگو کرده است. این افراد گفته اند از هوش مصنوعی برای اصلاح تاکتیک ها، بهبود روش های عملیاتی، برطرف کردن نقص سلاح ها و وارد کردن ضربه دقیق تر به رقیب استفاده می کرده اند.

در این تحقیق حدود ۶۰ مصاحبه انجام شده است. یکی از چالش های امنیتی آینده ایران می تواند استفاده گروه های تجزیه طلب و شورشی از هوش مصنوعی در مناطق مرزی باشد؛ زیرا این گروه ها به شکل رایگان به چنین فناوری هایی دسترسی دارند. بنابراین، کشور باید از هم اکنون برای مقابله با این تهدید برنامه ریزی کند.

بر اساس اطلاعاتی که تاکنون درباره جنگ اخیر منتشر شده، هوش مصنوعی فرایند جمع آوری داده، تحلیل رفتار و پیش بینی حرکت ها را بسیار آسان کرده است. پیش از این، در عملیات های موساد فاصله دریافت اطلاعات تا اجرای عملیات حدود ۴۵ دقیقه بود؛ اما با استفاده از هوش مصنوعی، این زمان به کمتر از یک دقیقه رسیده است. در حوزه امنیتی، چنین کاهشی بسیار مهم و نگران کننده است.

کارلوس کی روش؛ نمونه استفاده از امکانات محدود

در بخش ورزشی برنامه، کارلوس کی روش بررسی شد. تقدسی گفت: کی روش را باید از زاویه دیگری دید. او نماد فردی است که با امکانات محدود، برای رسیدن به نتیجه تلاش می کند. مشکلات زیرساختی فوتبال ایران همچنان روشن است؛ ورزشگاه ها، وضعیت بدنسازی، باشگاه ها و امکانات تمرینی با استانداردهای مطلوب فاصله دارند.

ورزشگاه آزادی سال هاست در حال بازسازی است و بعید است در زمان اعلام شده به شرایط ایده آل برسد. برخی باشگاه ها حتی ورزشگاه اختصاصی ندارند. کی روش معتقد بود وقتی امکانات کافی نداریم، باید روش هایی را انتخاب کنیم که امکان رقابت با قدرت های بزرگ فوتبال را فراهم کند. سبک دفاعی که او در تیم ملی ایران به کار گرفت، بعدها در تیم های دیگری که از نظر امکانات وضعیت مشابهی داشتند نیز دیده شد.

در دوره کی روش، تیم ملی حتی بازی های تدارکاتی کافی نداشت و گاهی تهیه کفش ورزشی نیز دشوار بود. با این وجود، او تلاش کرد تیمی بسازد که بتواند برابر تیم هایی مانند اسپانیا، پرتغال و آرژانتین، ۹۰ دقیقه رقابتی و قابل قبول ارائه دهد.

این موضوع را می توان با شرایط جنگی نیز مقایسه کرد. ایران جنگنده رادارگریز یا نیروی دریایی هم سطح قدرت های بزرگ در اختیار ندارد، اما با تقویت توان موشکی توانسته است ظرفیت بازدارندگی خود را افزایش دهد.

به همین دلیل، حتی اگر امیر قلعه نویی یا هر مربی دیگری با شرایط فعلی وارد فوتبال ایران شود، بدون اصلاح زیرساخت ها نمی تواند نتیجه مطلوبی به دست آورد. کی روش برای من نمونه فردی است که با منابع اندک، اهداف بزرگی را دنبال می کند.

آیا استفاده از مشاوران خارجی مفید است؟

در ادامه، موضوع استفاده از مستشاران خارجی در حوزه های مختلف مطرح شد. تقدسی گفت: با حضور مشاور خارجی موافقم، اما اداره کامل امور نباید به او سپرده شود. استفاده از دانش و تجربه مشاوران خارجی در پروژه های مشخص می تواند مفید باشد، مشروط بر اینکه تصمیم گیری نهایی در اختیار نیروهای داخلی باقی بماند.

برای نمونه، کی روش نقشه کمپ باشگاه رئال مادرید را به فدراسیون فوتبال ارائه کرد و گفت چنین مجموعه ای برای تیم ملی لازم است. این کمپ ساخته شد و امروز یکی از قوی ترین مراکز تمرینی تیم ملی و از کمپ های قابل قبول منطقه به شمار می رود.

مسئولان گفته بودند اجرای هم زمان سامانه آب گرم و آب سرد در زیر کمپ هزینه زیادی دارد؛ اما کی روش تاکید کرده بود اگر این امکانات ساخته نشود، از زمین چمن استفاده نخواهد کرد.

در ماجرای دیگری، یکی از مدیران فدراسیون قصد داشت با کفش وارد زمین چمن شود. کی روش هشدار داد که این کار به چمن آسیب می زند و گفت یا باید کفش مناسب پوشید یا وارد زمین نشد. او حتی برای افتتاح مجموعه نیز بر رعایت این موضوع تاکید داشت.

کی روش در اتاق بازیکنان نیز جزئیات را بررسی می کرد. برای نمونه، فاصله تلویزیون از تخت را اندازه گرفت و گفت باید حدود ۲۰ سانتی متر بالاتر نصب شود. وقتی به او گفتند ۵۰ دستگاه تلویزیون نصب شده است، پاسخ داد ارتفاع نامناسب می تواند شرایط تنفسی بازیکن را تحت تاثیر قرار دهد.

به باور تقدسی، می توان از مشاوران خارجی در تیم های پایه فوتبال، اقتصاد، فناوری، فرهنگ و دیگر حوزه ها استفاده کرد. بسیاری از ساختمان ها و زیرساخت های قدیمی کشور نیز با استفاده از دانش خارجی ساخته شده اند و هنوز کارآمد هستند. چه اشکالی دارد از تجربه دیگران بهره بگیریم و امکاناتی بسازیم که نسل های آینده نیز بتوانند از آنها استفاده کنند.

فیلم کامل برنامه روبروی تصویر را در ادامه ببینید: