مذاکرات اوکراین و روسیه؛ توافق صلح تا چه اندازه نزدیک است و هر طرف چه می‌خواهد؟

به گزارش گروه ترجمه رکنا، به نقل از گاردین، مقام‌های ارشد اوکراینی و روسی قرار است برای دور دوم مذاکراتی که با میانجی‌گری دولت دونالد ترامپ برگزار می‌شود، در ابوظبی دیدار کنند.

این گفت‌وگوهای دو روزه انتظار می‌رود مشابه قالب مذاکرات ماه گذشته باشد و مذاکره‌کنندگانی از واشنگتن، کی‌یف و مسکو در آن حضور داشته باشند.

دونالد ترامپ طی هفته‌های اخیر لحن خوش‌بینانه‌ای اتخاذ کرده و گفته است پایان جنگ چهار ساله در دسترس است. با این حال، مسکو و کی‌یف انتظارات را تعدیل کرده و احتمال دستیابی به یک پیشرفت فوری را کم‌رنگ دانسته‌اند.

روسیه تنها پنج روز پس از آنکه دونالد ترامپ مدعی شد ولادیمیر پوتین به دلیل سرمای شدید در اوکراین با توقف یک‌هفته‌ای حملات موافقت کرده است، بمباران کی‌یف را از سر گرفت.

طرفین تا چه اندازه به یک توافق صلح نزدیک هستند؟

مسیر عملی برای دستیابی به صلح همچنان پیچیده است، زیرا مسکو به فشار برای مطالبات حداکثری ارضی از اوکراین ادامه می‌دهد.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هفته گذشته گفت که مذاکرات حول یک موضوع واحد اما به‌شدت مناقشه‌برانگیز می‌چرخد: زمین. کرملین بارها اعلام کرده است که هرگونه توافق صلح باید شامل واگذاری کامل منطقه شرقی دونباس به روسیه باشد، از جمله مناطقی که هنوز تحت کنترل اوکراین قرار دارند.

کی‌یف این شروط را رد کرده است، هرچند ولودیمیر زلنسکی گفته است که حاضر است ترتیبات جایگزین، از جمله عقب‌نشینی نیروهای اوکراینی از بخش‌هایی از شرق کشور و ایجاد یک منطقه غیرنظامی‌شده را بررسی کند.

مقام‌های آمریکایی به اوکراین فشار آورده‌اند تا از دونباس چشم‌پوشی کند و وعده داده‌اند که تنها در صورت موافقت کی‌یف با امتیازات ارضی، تضمین‌های امنیتی ارائه خواهند شد.

حتی اگر نوعی مصالحه بر سر مسئله سرزمین حاصل شود، موانع دیگری همچنان باقی خواهد ماند. مسکو اعلام کرده است که حضور نیروهای اروپایی در خاک اوکراین را تحمل نخواهد کرد؛ موضوعی که کی‌یف آن را برای تضمین‌های امنیتی ضروری می‌داند. کرملین همچنین خواستار محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر اندازه ارتش اوکراین شده است؛ شرطی که زلنسکی بارها آن را رد کرده است.

با وجود فاصله زیاد میان مواضع دو طرف، هر دو کشور اغلب در برابر ترامپ نوعی رفتار حساب‌شده از خود نشان داده‌اند تا تمایل به صلح را القا کنند و رئیس‌جمهور آمریکا را خشمگین نسازند، در حالی که مسئولیت بن‌بست را به گردن طرف مقابل می‌اندازند.

چه کسانی در مذاکرات شرکت دارند؟

اوکراین و روسیه هیأت‌هایی در سطح بالا اعزام کرده‌اند. تیم اوکراین شامل کیریلو بودانوف، رئیس پیشین اطلاعات نظامی که اکنون ریاست دفتر ریاست‌جمهوری را بر عهده دارد، داوید آراخامیا، مذاکره‌کننده مورد اعتماد، و آندری هْناتوف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح است. هیأت روسیه به ریاست ایگور کوستیوکوف، رئیس سازمان اطلاعات نظامی GRU، به همراه دیگر مقام‌های اطلاعاتی و کریل دیمیتریف، نماینده ویژه کرملین، در مذاکرات حضور دارد.

تصویر رودررویی بودانوف و کوستیوکوف قابل توجه است؛ هر دو به‌عنوان رؤسای پیشین و کنونی دستگاه‌های اطلاعاتی، نظارت بر عملیات‌های پنهانی علیه سرویس‌های رقیب را بر عهده داشته‌اند و اوکراین در جریان جنگ چندین مقام ارشد GRU را از میان برده است.

از سوی آمریکا، انتظار می‌رود استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، در مذاکرات حضور داشته باشند. این دو به چهره‌های ثابت دیپلماسی آمریکا تبدیل شده‌اند و میان خاورمیانه، بحران ایران و جنگ اوکراین در رفت‌وآمد هستند، هرچند به دلیل نداشتن تجربه رسمی دیپلماتیک مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.

هنوز مشخص نیست که ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی چه زمانی ممکن است دیدار کنند. زلنسکی بارها اعلام کرده است که آماده دیدار با پوتین در مکانی بی‌طرف است. کرملین اما گفته است که رهبر روسیه تنها در صورتی با مذاکرات موافقت می‌کند که زلنسکی به مسکو سفر کند.

اکثر اوکراینی‌ها و روس‌ها چه می‌خواهند؟

اوکراینی‌ها که زمستانی بی‌سابقه از نظر سرما را پشت سر گذاشته‌اند و با ماه‌های دشواری در پیش رو مواجه‌اند، در حالی که بخش بزرگی از زیرساخت‌های غیرنظامی‌شان بر اثر حملات روسیه آسیب دیده، نشانه‌های روشنی از فرسودگی نشان می‌دهند. اگرچه تمایل به صلح گسترده است، نظرسنجی‌ها حاکی از مقاومت قاطع در برابر هرگونه توافقی است که به واگذاری کامل منطقه دونباس به روسیه در ازای تضمین‌های امنیتی آمریکا و اروپا و پایان جنگ منجر شود. بسیاری نگران‌اند که چنین مصالحه‌ای به صلح پایدار نینجامد و در عوض مسکو را به ادامه فشارها تشویق کند.

سنجش افکار عمومی در روسیه دشوارتر است، زیرا هرگونه انتقاد از جنگ می‌تواند به حکم زندان منجر شود. با این حال، معدود نظرسنجی‌های مستقل موجود نشان می‌دهد که سهم روس‌هایی که از مذاکرات صلح حمایت می‌کنند به ۶۱ درصد افزایش یافته است. در عین حال، این نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که روس‌ها، همانند رهبرشان، همچنان تمایلی به دادن امتیازات ارضی در قالب یک توافق صلح ندارند.

اگر مذاکرات بار دیگر شکست بخورد چه خواهد شد؟

پوتین استدلال کرده است که روسیه در حال پیروزی در جنگ است و نشان داده که در صورت نپذیرفتن شروط مسکو از سوی اوکراین، آماده ادامه نبرد است.

در جنگ فرسایشی‌ای که نزدیک به دو میلیون کشته و زخمی بر جای گذاشته، پرسش اصلی این است که کدام طرف زودتر تاب می‌آورد؛ یا به بیان دیگر، کدام‌یک توان و استقامت بیشتری برای ادامه درگیری دارد.

اوکراین با جمعیتی بسیار کمتر از روسیه، برای بسیج نیروهای کافی با مشکل مواجه است و تردیدهایی وجود دارد درباره اینکه آیا ظرفیت صنایع نظامی اروپا می‌تواند به‌سرعت به اندازه‌ای افزایش یابد که کاهش کمک‌های نظامی آمریکا را جبران کند یا نه.

در مقابل، روسیه نیز تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارد. اقتصاد این کشور در حال رکود است، بسیاری از بخش‌های غیرنظامی در حال کوچک شدن‌اند و درآمدهای نفتی به‌دلیل تأثیر تحریم‌ها به‌شدت کاهش یافته است.