سبد معیشت کارگران به مرز ۱۰۰ میلیون تومان رسید؛ مرغ هم از سفره‌ها پر می کشد؟

به گزارش رکنا، جهش ناگهانی قیمت مرغ در بازار و رسیدن آن به کیلویی ۳۵۰ هزار تومان، آخرین قلم پروتئینی باقی‌مانده در سبد مصرفی آسیب‌پذیر و طبقه حقوق بگیر را در آستانه حذف کامل قرار داده است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد حداقل دستمزد روزانه یک کارگر، دیگر حتی کفاف خرید یک مرغ متوسط را هم نمی‌دهد.

مرغ دوباره گران شده؛ خبر داری؟این پرسش ساده، این روزها ترجیع‌بند گپ‌وگفت‌های روزمره مردمی است که سال‌ها زیر بار سیاست‌های شوک‌درمانی و آزادسازی قیمت‌ها، شاهد آب رفتن سفره‌های خود بوده‌اند. پس از صعود افسارگسیخته قیمت گوشت قرمز و حذف تدریجی ماهی و میگو از سبد غذایی طبقات کم‌درآمد، گوشت مرغ تنها جایگزین در دسترس برای تأمین پروتئین خانوار بود.

اکنون با عبور قیمت هر کیلو مرغ از مرز ۳۵۰ هزار تومان در بازار رسمی، یک مرغ معمولی ۲ تا ۲.۵ کیلویی بین ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان قیمت می‌خورد. این یعنی تامین تنها ۴ عدد مرغ در ماه برای یک خانواده، هزینه‌ای نزدیک به ۴ میلیون تومان روی دست سرپرست خانوار می‌گذارد؛ رقمی معادل یک‌پنجم تا یک‌ششم کل حقوق ماهانه کارگران.

جهش ۷۰ هزار تومانی در ۷ روز؛ پای چه سیاستی در میان است؟

تنها ظرف یک هفته، نرخ هر کیلو مرغ با رشدی حداقل ۲۵ درصدی، از ۲۸۰ هزار تومان به ۳۵۰ هزار تومان رسید. در واکنش به این وضعیت، اتحادیه‌های تولیدکننده افزایش چندبرابری قیمت نهاده‌ها در پی حذف ارز ترجیحی را متهم اصلی می‌دانند. در مقابل، وزارت جهاد کشاورزی رشد قیمت‌های جهانی نهاده را به عنوان توجیه مطرح کرده است؛ استدلالی که از منظر تحلیلی هم‌خوانی چندانی با ارقام واقعی ندارد، چرا که رشد جزئی بهای جهانی ذرت یا سویا نمی‌تواند توجیه‌گر جهش ناگهانی و ۲۵ درصدی نرخ مصرف‌کننده در بازار داخلی باشد.

واقعیت این است که حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی و سپردن اقلام حیاتی معیشت به نوسانات بازار آزاد، بدون پیش‌بینی تمهیدات بازدارنده، عامل اصلی این موج گرانی است. این سیاست انقباضی در تخصیص ارز واردات نهاده و دارو در حالی اجرا شده که پرونده‌های بزرگ مطالبات ارزی—از جمله بدهی‌های میلیاردی به درآمدهای نفتی کشور—همچنان باز است و مصارف ارزی برای واردات کالاهای غیراساسی متوقف نشده است.

کالابرگی که هرگز حامی نشد

در زمان اجرای سیاست آزادسازی، وعده داده شده بود منابع حاصل از جراحی ارزی در قالب طرح‌های حمایتی و کالابرگ به دست مصرف‌کننده نهایی برسد تا قدرت خرید اقشار آسیب‌پذیر حفظ شود. اما در عمل، مبالغ ناچیز کالابرگ در برابر تورم افسارگسیخته اقلام خوراکی رنگ باخت.

امروز ارزش حمایتی کالابرگ در برابر نرخ‌های جدید بازار، عملا کارایی خود را از دست داده و افزایش‌های مقطعی نیز تنها بخش محدودی از مددجویان را پوشش داده و بخش عظیمی از بدنه جامعه کارگری و حقوق‌بگیران رسمی از آن بی‌بهره مانده‌اند. هم‌اکنون حداقل دستمزد روزانه کارگران حدود ۵۵۴ هزار تومان است؛ رقمی که معادل خرید تنها ۱.۵ کیلوگرم مرغ (با احتساب دورریز و ضایعات) است. یعنی مزد یک روز کار کامل، کفاف تهیه یک وعده غذای حداقلی گوشتی را هم نمی‌دهد.

سبد معیشت در مرز ۱۰۰ میلیون تومان

صعود مداوم اقلام اساسی، معادلات سبد معیشت خانوار را به کلی دگرگون کرده است. بر اساس محاسبات و پایش‌های مستقل معیشت کارگری:قیمت رسمی مرغ در میادین و فروشگاه‌های خرد رو به افزایش است، در حالی که دست‌کم ۴۰ درصد وزن مرغ کامل شامل ضایعات مصرفی است.

نرخ اقلام پایه‌ای و سبزیجات نیز ارقام عجیبی به خود دیده است؛ سیب‌زمینی ۱۱۰ هزار تومانی، پیاز ۱۲۰ هزار تومانی و هویج بالای ۱۸۰ هزار تومان، نشان از گرانی همه‌جانبه زنجیره تغذیه دارد.

در حالی که سبد معیشت حداقلی خانوار تا پیش از پاییز به محدوده ۹۱ میلیون تومان رسیده بود، با رشد حداقل ۱۲ درصدی قیمت سبد خوراکی‌ها ظرف یک ماه، برآوردها حاکی از جهش این شاخص به مرز ۱۰۰ میلیون تومان تا پایان مهرماه است.

فاصله عمیق میان تورم روزمره و دستمزدهای منجمد، وضعیت معیشتی نیروی کار را بحرانی‌تر کرده است. در شرایطی که بازار کالاهای اساسی بدون نظارت موثر پیش می‌رود و برنامه‌ای عملیاتی برای ترمیم قدرت خرید کارگران دیده نمی‌شود، تامین ابتدایی‌ترین نیازهای غذایی از نان و برنج گرفته تا سبزیجات، به معادله‌ای حل‌نشدنی برای خانواده‌های مزدبگیر تبدیل شده است؛ طبقه‌ای که یک ماه کار شبانه‌روزی‌اش، پای چند قلم ساده خوراکی دود می‌شود.

امروز ارزش کالابرگ در برابر واقعیت بازار به حدی بی اثر شده که حتی برای خانواده های که باید یک پنجم حقوقش را پای خرید تنها ۴ عدد مرغ بگذارد، تنها همین ۴ عدد مرغ را پوشش میدهد. یعنی کل سهمیه کالابرگ یک خانواده چهارنفره مزدبگیر، چیزی نیست جز قیمت ۴ عدد مرغ!

با این حال، حتی همین حمایت محدود هم حاشیه نشین ماند؛ با وجود موج پیاپی گرانی، مبلغ کالابرگ تنها ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافت — رقمی که در واقع فقط معادل قیمت یک کیلو و ۲۲۰ گرم مرغ است — و باز هم این افزایش ناچیز تنها نصیب مددجویان کمیته امداد و بهزیستی شد؛ طبقه کارگر و حقوق بگیران از همین سهم کوچک هم بی بهره ماندند.