بازار لوازم یدکی خودرو در محاصره قطعات استوک / زور مردم به خرید قطعه نو نمی رسد

به گزارش رکنا و به نقل از مهر، در بازار لوازم یدکی، سؤال مشتری دیگر فقط این نیست که «قطعه موجود دارید؟»؛ اولین سؤال در بسیاری از موارد تبدیل شده به «چند؟». افزایش قیمت قطعات باعث شده مالکان خودرو برای خرید یک قطعه، قیمت چند فروشگاه را مقایسه کنند و در نهایت بر اساس توان مالی تصمیم بگیرند که قطعه نو بخرند، سراغ نمونه ارزان‌تر بروند یا قطعه قبلی را تعمیر کنند.

فعالان بازار می‌گویند بخش قابل توجهی از قطعات یدکی یا به‌صورت کامل وارداتی هستند یا مواد اولیه آنها از خارج تأمین می‌شود؛ بنابراین نوسان ارز، هزینه واردات و حمل‌ونقل مستقیماً روی قیمت بازار اثر می‌گذارد. در برخی قطعات نیز افزایش قیمت طی یک سال گذشته به بیش از دو برابر رسیده است.

قطعه هست، اما خریدنش سخت شده است

بازار لوازم یدکی را نمی‌توان یکدست توصیف کرد. قطعات مصرفی خودروهای داخلی پرتیراژ همچنان در بسیاری از فروشگاه‌ها پیدا می‌شوند، اما قیمت آنها افزایش یافته و در برخی گروه‌ها نیز تأمین قطعه با دشواری همراه است.

شرایط برای خودروهای چینی و مونتاژی پیچیده‌تر است. تنوع بالای مدل‌ها، وابستگی بیشتر به واردات و محدودیت شبکه تأمین باعث شده برخی قطعات این خودروها به‌راحتی قطعات خودروهایی مانند پراید، پژو و تیبا پیدا نشوند.

در نتیجه ممکن است مالک یک خودروی مونتاژی نه‌تنها با قیمت بالای قطعه، بلکه با خواب خودرو در تعمیرگاه نیز مواجه شود.

مشتری اول قیمت می‌گیرد، بعد سراغ قطعه می‌رود

افزایش قیمت قطعات، رفتار مشتریان را نیز تغییر داده است. مالکی که در گذشته برای تعمیر خودرو مستقیماً قطعه نو خریداری می‌کرد، حالا ممکن است ابتدا قیمت قطعه اصلی را بگیرد و بعد از تعمیرکار بپرسد آیا امکان تعمیر همان قطعه وجود دارد یا خیر.

در خودروهای قدیمی‌تر این رفتار بیشتر دیده می‌شود؛ چراکه مالک ممکن است حاضر نباشد برای یک خودروی چند ساله، هزینه‌ای سنگین بابت یک قطعه نو پرداخت کند.

به همین دلیل، قطعات استوک و تعمیر قطعات قبلی به گزینه‌های جدی‌تری در بازار تبدیل شده‌اند. این تغییر البته به معنای توقف تقاضا نیست؛ خودرو همچنان باید تعمیر شود، اما نوع انتخاب مشتری تغییر کرده است.

از قطعه چندصدهزار تومانی تا قطعات ۲۰ میلیونی

فاصله قیمت در بازار لوازم یدکی بسیار زیاد است. برخی قطعات ساده و مصرفی هنوز با چندصد هزار تومان قابل خریداری هستند، اما قیمت قطعات فنی و مجموعه‌ای به چند میلیون و حتی ده‌ها میلیون تومان می‌رسد.

برای نمونه، در بازار قطعات خودروهای داخلی، کیت تسمه تایم اورجینال ال۹۰ حدود ۱۱ میلیون تومان، سرسیلندر کامل دوگانه پژو ۴۰۵ حدود ۲۷ میلیون تومان و کمپرسور کولر پژو ۴۰۵ حدود ۲۱.۸ میلیون تومان قیمت دارد.

در بخش بدنه نیز قیمت برخی قطعات به چند میلیون تومان رسیده است؛ به‌عنوان نمونه، رودری کامل پراید حدود ۳ میلیون تومان و سپر جلو پژو پارس حدود ۵.۶ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است.

در بخش سیستم انتقال قدرت نیز دیسک و صفحه والئو ال۹۰ حدود ۱۱.۳ میلیون تومان قیمت دارد و قیمت باتری خودروها نیز بسته به برند و ظرفیت، از حدود ۴ میلیون تومان تا بیش از ۱۰ میلیون تومان متغیر است.

در چنین شرایطی، یک خرابی ساده ممکن است بعد از مراجعه به تعمیرگاه به فهرستی از چند قطعه تبدیل شود؛ قطعاتی که مجموع قیمت آنها به همراه اجرت تعمیر، هزینه قابل توجهی را به مالک تحمیل می‌کند.

خودروهای چینی؛ قطعه گران، تأمین سخت

در بازار قطعات خودروهای چینی، مسئله فقط افزایش قیمت نیست. دسترسی به قطعه نیز به یک چالش تبدیل شده است.

برای نمونه، قیمت کیت کلاچ ام‌وی‌ام ۵۳۰ حدود ۱۵.۵ میلیون تومان، واترپمپ تیگو ۵ حدود ۸.۴ میلیون تومان، کمپرسور کولر هایما S5 حدود ۱۰.۶ میلیون تومان و استارت جک S5 حدود ۸.۵ میلیون تومان گزارش شده است.

اما هزینه قطعات مجموعه‌ای بسیار بالاتر است. قیمت گیربکس اتوماتیک آریزو ۶ حدود ۹۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان و گیربکس کامل جک S5 حدود ۱۹۰ میلیون تومان گزارش می‌شود. ساعت گیربکس جک S5 نیز حدود ۱۰۳ میلیون تومان و دبل‌کلاچ این خودرو بین ۷۶ تا ۹۲ میلیون تومان قیمت دارد.

در بخش بدنه نیز قیمت سپر برخی مدل‌های ام‌وی‌ام X22 پرو به حدود ۳۵ میلیون تومان و چراغ جلو X22 به حدود ۱۱ تا ۱۴.۵ میلیون تومان رسیده است.

این ارقام در کنار دشواری تأمین برخی قطعات، هزینه تعمیر خودروهای مونتاژی را برای مالکان افزایش داده است.

چرا قطعه گران می‌شود؟

فعالان بازار، نوسان ارز، محدودیت‌های واردات، افزایش هزینه حمل‌ونقل و رشد هزینه تولید را از عوامل افزایش قیمت قطعات می‌دانند.

از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از قطعات یا وارداتی هستند یا برای تولید آنها از مواد اولیه وارداتی استفاده می‌شود. بنابراین حتی قطعه‌ای که در داخل تولید می‌شود نیز لزوماً از نوسان نرخ ارز مصون نیست.

فروشنده نیز در این شرایط با مشکل دیگری مواجه است؛ قطعه‌ای که امروز می‌فروشد ممکن است فردا با همان قیمت قابل جایگزینی نباشد. به همین دلیل قیمت یک قطعه مشابه ممکن است در دو فروشگاه متفاوت باشد؛ عواملی مانند برند، کشور سازنده، اصالت، زمان خرید و موجودی فروشنده در این اختلاف نقش دارند.

قطعه قاچاق؛ ارزان‌تر اما پرریسک‌تر

در کنار افزایش قیمت رسمی، بازار قطعات قاچاق نیز همچنان وجود دارد. پلیس امنیت اقتصادی تهران از کشف بیش از ۲۵ هزار قلم لوازم یدکی قاچاق به ارزش ۳۰ میلیارد تومان در یک انبار خبر داده است.

در بازاری که مشتری به دنبال کاهش هزینه تعمیر است، کالاهای ارزان‌تر می‌توانند جذابیت بیشتری داشته باشند؛ اما در مورد قطعات حساس، مشخص نبودن اصالت و مسیر تأمین می‌تواند علاوه بر ضرر اقتصادی، تبعات ایمنی نیز داشته باشد.

تعمیر خودرو برای مردم گران‌تر از همیشه

بازار لوازم یدکی حالا با یک تناقض جدی مواجه است؛ از یک طرف خودروها به‌طور مستمر به قطعه و تعمیر نیاز دارند و از طرف دیگر، قیمت قطعات قدرت خرید مالکان را محدود کرده است.

نتیجه این وضعیت را می‌توان در رفتار مشتری دید: مقایسه قیمت بیشتر، خرید قطعه ارزان‌تر، استفاده از قطعات استوک و افزایش تمایل به تعمیر قطعه قبلی.

به این ترتیب، گرانی قطعات فقط قیمت یک کالا را بالا نبرده، بلکه رفتار مالکان خودرو را نیز تغییر داده است. برای بسیاری از مردم، تعمیر خودرو دیگر با سؤال «کدام قطعه بهتر است؟» شروع نمی‌شود؛ سؤال اول این است که کدام گزینه کمتر به جیب فشار می‌آورد؟