5 اشتباه رایج که گیربکس اتومات خودرو را نابود می کند

به گزارش رکنا و به نقل از پدال، با افزایش تعداد خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک در بازار ایران، آشنایی با روش صحیح استفاده و نگهداری از این سیستم اهمیت بیشتری پیدا کرده است. گیربکس‌های اتوماتیک اگرچه رانندگی را ساده‌تر می‌کنند، اما به دلیل ساختار پیچیده‌تر و هزینه بالای تعمیرات، به مراقبت بیشتری نیاز دارند.

بسیاری از عادت‌هایی که در خودروهای دنده‌ای مشکل خاصی ایجاد نمی‌کنند، در خودروهای اتوماتیک می‌توانند باعث افزایش استهلاک شوند. در ادامه ۵ اشتباه رایج را بررسی می‌کنیم که بهتر است برای افزایش عمر گیربکس اتوماتیک از انجام آنها خودداری کنید.

۱. رانندگی با دو پا

یکی از عادت‌های نادرست هنگام رانندگی با خودروهای اتوماتیک، استفاده هم‌زمان از پای راست و چپ برای کنترل پدال‌هاست.

در خودروهای اتوماتیک، برخلاف خودروهای دنده‌ای، نیازی به استفاده از پای چپ برای فشردن کلاچ وجود ندارد. بنابراین توصیه می‌شود راننده با پای راست هم پدال گاز و هم پدال ترمز را کنترل کند و پای چپ را از محدوده پدال‌ها دور نگه دارد.

استفاده از دو پا علاوه بر افزایش احتمال فشردن اشتباه پدال‌ها، ممکن است باعث شود راننده به صورت ناخواسته ترمز و گاز را هم‌زمان فشار دهد. این اتفاق به‌خصوص در شرایط اضطراری می‌تواند کنترل خودرو را دشوار کند.

بنابراین یک قاعده ساده وجود دارد: پای راست برای گاز و ترمز و پای چپ خارج از محدوده پدال‌ها.

۲. حرکت طولانی با دنده خلاص

قرار دادن گیربکس در حالت N یا خلاص هنگام حرکت، به‌خصوص در سرازیری، یکی دیگر از عادت‌هایی است که بهتر است کنار گذاشته شود.

برخی رانندگان تصور می‌کنند با خلاص کردن خودرو هنگام حرکت می‌توانند مصرف سوخت را کاهش دهند، اما در خودروهای مدرن این روش مزیت قابل‌توجهی ندارد و حتی می‌تواند کنترل خودرو را در برخی شرایط کاهش دهد.

وقتی خودرو در حالت N قرار دارد، ارتباط معمول میان موتور و سیستم انتقال قدرت قطع می‌شود. در نتیجه راننده هنگام نیاز به شتاب‌گیری ناگهانی باید ابتدا گیربکس را درگیر کند.

از طرف دیگر، استفاده مکرر و غیرضروری از حالت N در هنگام حرکت، به‌ویژه اگر همراه با تغییر وضعیت دنده در سرعت بالا باشد، می‌تواند فشار اضافی به مجموعه انتقال قدرت وارد کند.

به همین دلیل بهتر است هنگام حرکت عادی، خودرو در حالت D باقی بماند و از N تنها در شرایطی استفاده شود که سازنده خودرو آن را توصیه کرده است.

۳. بی‌توجهی به ورود آب به گیربکس

آب یکی از دشمنان سیستم انتقال قدرت است و ورود آن به روغن گیربکس می‌تواند خسارت‌های جدی ایجاد کند.

این اتفاق ممکن است پس از عبور از آب‌گرفتگی یا سیلاب رخ دهد یا در نتیجه وجود مشکل در آب‌بندی و کاسه‌نمدهای گیربکس اتفاق بیفتد.

روغن گیربکس علاوه بر روانکاری قطعات، وظیفه انتقال حرارت و ایجاد فشار هیدرولیکی در بخش‌های مختلف گیربکس را نیز بر عهده دارد. ورود آب می‌تواند خواص روغن را تغییر داده و زمینه را برای خوردگی، زنگ‌زدگی و آسیب به قطعات داخلی فراهم کند.

یکی از نشانه‌های مهم آلودگی روغن گیربکس، تغییر رنگ و ظاهر آن است. در صورت ورود آب، روغن ممکن است حالت غیرطبیعی و شیری یا کف‌آلود پیدا کند.

اگر خودرو پس از عبور از آب عمیق دچار علائمی مانند تأخیر در تعویض دنده، ضربه هنگام تعویض دنده، لغزش یا صداهای غیرعادی شد، بهتر است خودرو در سریع‌ترین زمان ممکن توسط تعمیرکار بررسی شود.

۴. شتاب‌گیری شدید و لانچ‌های مکرر

فشار دادن ناگهانی پدال گاز و انجام شتاب‌گیری‌های شدید، فشار زیادی به مجموعه انتقال قدرت وارد می‌کند.

در هنگام شتاب‌گیری شدید، موتور گشتاور زیادی تولید می‌کند و این نیرو از طریق مبدل گشتاور یا کلاچ‌های گیربکس به چرخ‌ها منتقل می‌شود. در نتیجه بخش‌های مختلف سیستم انتقال قدرت تحت بار بیشتری قرار می‌گیرند.

این فشار فقط محدود به گیربکس نیست و می‌تواند روی موتور، مبدل گشتاور، کلاچ‌های داخلی، پلوس‌ها، دیفرانسیل و حتی لاستیک‌ها نیز اثر بگذارد.

انجام مکرر لانچ و شتاب‌گیری‌های سنگین، به‌خصوص در خودروهایی که برای رانندگی اسپرت طراحی نشده‌اند، می‌تواند دمای گیربکس را افزایش داده و سرعت فرسایش قطعات را بیشتر کند.

البته شتاب‌گیری سریع در شرایط عادی لزوماً به معنای آسیب فوری به گیربکس نیست؛ مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که این رفتار به صورت مکرر و تحت بار سنگین انجام شود.

۵. بی‌توجهی به روغن گیربکس

یکی از مهم‌ترین موارد در نگهداری گیربکس اتوماتیک، توجه به وضعیت و سطح روغن آن است.

روغن گیربکس تنها یک روان‌کننده ساده نیست. این سیال وظیفه کاهش اصطکاک، انتقال حرارت، انتقال فشار هیدرولیکی و محافظت از قطعات داخلی را بر عهده دارد.

با گذشت زمان، روغن می‌تواند خاصیت اولیه خود را از دست بدهد و در شرایط سخت کاری تحت تأثیر حرارت و فشار زیاد قرار گیرد. پایین بودن سطح روغن یا استفاده از روغن نامناسب نیز می‌تواند عملکرد گیربکس را مختل کند.

البته یک نکته مهم وجود دارد: زمان تعویض روغن برای تمام خودروهای اتوماتیک یکسان نیست. نوع گیربکس، روغن مورد استفاده، شرایط رانندگی و توصیه شرکت سازنده تعیین می‌کند که روغن چه زمانی باید بررسی یا تعویض شود.

بنابراین به جای استفاده از یک عدد ثابت برای تمام خودروها، بهتر است برنامه سرویس گیربکس را مطابق دفترچه راهنمای همان خودرو دنبال کنید.

علائمی مانند تأخیر در درگیر شدن دنده، ضربه هنگام تعویض دنده، لغزش، تغییر رنگ یا بوی سوختگی روغن و صداهای غیرعادی نیز می‌توانند نشانه وجود مشکل در سیستم انتقال قدرت باشند.

چگونه عمر گیربکس اتوماتیک را افزایش دهیم؟

برای افزایش عمر گیربکس اتوماتیک لازم نیست رانندگی پیچیده‌ای داشته باشید. رعایت چند نکته ساده می‌تواند از بسیاری از هزینه‌های اضافی جلوگیری کند:

• هنگام رانندگی از پای راست برای گاز و ترمز استفاده کنید.
• هنگام حرکت، بدون دلیل خودرو را در حالت N قرار ندهید.
• پس از عبور از آب عمیق، وضعیت گیربکس و روغن آن را بررسی کنید.
• از شتاب‌گیری‌های شدید و لانچ‌های مکرر خودداری کنید.
• روغن گیربکس را طبق توصیه سازنده بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.
• از روغن و قطعاتی استفاده کنید که مشخصات آنها با گیربکس خودرو مطابقت داشته باشد.
• در صورت مشاهده ضربه، لغزش یا تأخیر در تعویض دنده، مشکل را به تعویق نیندازید.