یک پژوهشگر: تجربه‌های تلخ میراث‌فرهنگی نباید تکرار شوند/ تاریخ شفاهی باید به اصلاح تصمیم‌های آینده کمک کند

به گزارش خبرگزاری رکنا، لیلا کفاش‌زاده درباره اهمیت پروژه تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با اشاره به فراز و نشیب‌های ساختاری این مجموعه بیان کرد: سازمان میراث‌فرهنگی در مقاطع مختلف با تغییرات ساختاری، از ادغام با صنایع‌دستی تا پیوستن گردشگری و تبدیل‌شدن به وزارتخانه، مواجه بوده است، تغییراتی که در برخی موارد بدون فراهم‌شدن زیرساخت‌های لازم انجام شد و پیامدهایی برای حوزه‌های تخصصی این مجموعه به همراه داشت.

او با اشاره به اهمیت تخصص در مدیریت حوزه میراث‌فرهنگی، افزود: در برخی دوره‌ها، به‌ویژه در سطوح بالای مدیریتی، ضرورت‌های مدیریتی و ملاحظات مربوط به انتخاب مدیران و وزیر، گاهی بر تخصص مرتبط با این حوزه‌ها تقدم پیدا کرد. این مسئله در کنار برخی تصمیم‌های ساختاری و برنامه‌ریزی‌ها، بر روند فعالیت بخش‌های مختلف میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری تاثیر گذاشت.

این پژوهشگر میراث‌فرهنگی با تاکید بر ضرورت ثبت تجربه‌های گذشته، تصریح کرد: اگر تاریخ شفاهی صرفا به ثبت روایت‌ها و نگهداری آن‌ها در آرشیو محدود نشود و محتوای آن با رویکردی کارشناسی، منصفانه و به دور از غرض‌ورزی بررسی شود، می‌تواند در شناسایی کاستی‌ها و اصلاح تصمیم‌های آینده نقش موثری داشته باشد.

کفاش‌زاده در ادامه، انتقال مجموعه‌های تخصصی و کارشناسی به شیراز و اصفهان را از جمله تصمیم‌هایی دانست که به اعتقاد او، پیامدهای منفی برای بدنه کارشناسی و برخی زیرساخت‌های تخصصی این حوزه به همراه داشت و درس از چنین تجاربی حائز اهمیت است.

این پژوهشگر و فعال حوزه اساطیر، آیین و فرهنگ، با اشاره به تجربه انتقال بخش‌هایی از مجموعه میراث‌فرهنگی اظهار کرد: این جابه‌جایی‌ها علاوه بر تحمیل هزینه‌های انسانی و سازمانی، به فعالیت برخی مراکز تخصصی نیز آسیب وارد کرد و لازم است در تاریخ شفاهی به چنین اتفاق‌های آسیب زننده اشاره کرد که در آینده تکرار نشود.

کفاش‌زاده با اشاره به ادغام سه حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خاطرنشان کرد: اگرچه این حوزه‌ها دارای وجوه مشترک و ظرفیت‌های مکمل هستند، اما هر یک ماهیت، نیازها و اقتضائات تخصصی خود را دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری و مدیریت موثر آن‌ها مستلزم شناخت این تفاوت‌ها و ایجاد توازن میان نیازهای هر سه بخش است.

او ثبت و استفاده عملی از روایت‌های تاریخ شفاهی را از مهم‌ترین ضرورت‌های این طرح دانست و گفت: تاریخ شفاهی می‌تواند با ثبت واقعیت‌ها و تجربه‌های افراد مطلع، به روشن‌شدن ابعاد تصمیم‌های گذشته و پاسخ‌گویی به پرسش‌های تاریخی کمک کند. با این حال، ارزش واقعی این پروژه زمانی آشکار می‌شود که روایت‌های ثبت‌شده مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند و نتایج آن‌ها در تصمیم‌سازی‌های آینده به کار گرفته شود.

این پژوهشگر و فعال حوزه اساطیر، آیین و فرهنگ، همچنین بر ضرورت توجه به کارشناسان باتجربه و دلسوز و فراهم‌کردن زمینه مشارکت موثر آنان تاکید کرد و حمایت از نیروهای متخصص را یکی از راه‌های بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای تقویت و توسعه حوزه‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری دانست./ میراث آریا