انتخاب رشته کنکور با هزینه ۴۰ میلیونی؛ آیا قبولی در دانشگاه به جیب خانواده‌ها گره خورده است؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، انتخاب رشته برای داوطلبان کنکور صرفاً پر کردن چند ردیف در یک فرم نیست؛ تصمیمی سرنوشت‌ساز است که می‌تواند مسیر تحصیلی، آینده شغلی و حتی محل زندگی فرد را برای سال‌های آینده تعیین کند. همین اهمیت باعث شده است بسیاری از خانواده‌ها در روزهای انتخاب رشته، با نگرانی از دست دادن فرصت‌های تحصیلی فرزندانشان، به دنبال دریافت خدمات مشاوره‌ای باشند؛ نگرانی‌ای که گاهی آنها را با هزینه‌هایی فراتر از توان مالی‌شان روبه‌رو می‌کند.

در چنین شرایطی، تبلیغات گسترده در شبکه‌های اجتماعی و وعده‌های متنوع مؤسسات مشاوره‌ای، انتخاب را برای خانواده‌ها دشوارتر کرده است. اما آیا پرداخت هزینه‌های چندمیلیونی، شانس قبولی داوطلبان را افزایش می‌دهد؟ تفاوت خدمات مشاوران خصوصی با امکانات رسمی سازمان سنجش چیست و خانواده‌ها چگونه می‌توانند بدون تحمیل هزینه‌های سنگین، تصمیمی دقیق و متناسب با شرایط علمی و اقتصادی خود بگیرند؟

انتخاب رشته مجازی با هزینه ۱۵ میلیون تومان!

مادری که دخترش امسال برای دومین سال در کنکور گروه علوم تجربی شرکت کرده است، از پرداخت ۱۵ میلیون تومان برای انتخاب رشته مجازی و دریافت مشاوره تلفنی می‌گوید؛ خدمتی که به گفته او، بخش اصلی آن در یک تماس تلفنی چنددقیقه‌ای خلاصه شده است.

این مادر در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار کرد: «مشاوری را از طریق اینستاگرام پیدا کردیم و برای انتخاب رشته دخترم با او تماس گرفتیم. در تماس تلفنی، درباره علاقه دخترم به رشته‌های مختلف و شهرهایی که تمایل داشت در آنها تحصیل کند، سؤال شد و پس از آن از ما خواسته شد ۱۵ میلیون تومان پرداخت کنیم.»

وی ادامه داد: «پس از پرداخت این مبلغ، فرم انتخاب رشته مجازی را در اختیارمان قرار دادند.»

روایت این خانواده، پرسش‌هایی جدی درباره تناسب هزینه خدمات مشاوره‌ای با خدمات ارائه‌شده مطرح می‌کند. به‌ویژه آنکه همه خانواده‌ها توان پرداخت چنین مبالغی را ندارند و برای برخی از آنها، تأمین هزینه مشاوره به دغدغه‌ای جداگانه در روزهای حساس انتخاب رشته تبدیل می‌شود.

وقتی هزینه انتخاب رشته از توان خانواده خارج می‌شود

این نگرانی برای خانواده‌ای در استان کرمان ابعاد جدی‌تری دارد؛ خانواده‌ای که فرزندشان در کنکور تجربی رتبه ۶۸۳ کسب کرده، اما هزینه انتخاب رشته به مانعی برای تصمیم‌گیری درباره آینده تحصیلی او تبدیل شده است.

مادر این داوطلب که خانواده‌اش تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارد، از مطالبه ۱۰ میلیون تومان برای انتخاب رشته می‌گوید؛ مبلغی که تأمین آن برای خانواده دشوار است.

او اظهار کرد: «فرزندم رتبه ۶۸۳ کنکور تجربی را کسب کرده و حالا باید درباره آینده تحصیلی او تصمیم بگیریم، اما هزینه انتخاب رشته بسیار بالاست و با توجه به شرایط اقتصادی خانواده، توان پرداخت این مبلغ را نداریم. نمی‌دانم این هزینه را چگونه تأمین کنم.»

این روایت‌ها نشان می‌دهد که در کنار رقابت علمی داوطلبان، توان اقتصادی خانواده‌ها نیز می‌تواند به عاملی نگران‌کننده در دسترسی به خدمات مشاوره‌ای تبدیل شود. با این حال، بالا بودن هزینه یک خدمت به‌تنهایی نشان‌دهنده کیفیت بیشتر یا تضمین‌کننده نتیجه بهتر نیست؛ به‌خصوص آنکه نتیجه نهایی پذیرش به عواملی مانند رتبه، سهمیه، ظرفیت رشته‌محل‌ها و ضوابط پذیرش بستگی دارد.

سامانه سنجش؛ ۲۴۵ هزار تومان در برابر هزینه‌های چندمیلیونی

در مقابل هزینه‌هایی که برخی خانواده‌ها از آنها سخن می‌گویند، سازمان سنجش آموزش کشور برای کنکور ۱۴۰۵ سامانه راهنمای انتخاب رشته مجازی را با هزینه خرید کارت اعتباری ۲ میلیون و ۴۵۰ هزار ریال، معادل ۲۴۵ هزار تومان، در اختیار داوطلبان قرار داده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این سامانه، داوطلبان می‌توانند با وارد کردن اطلاعات موردنیاز، رشته‌محل‌های متناسب با وضعیت علمی خود را بررسی و برآوردی از احتمال قبولی در گزینه‌های مختلف به دست آورند. این ابزار با استفاده از اطلاعات داوطلبان سال جاری و داده‌های پذیرش سال گذشته، وضعیت احتمالی قبولی را شبیه‌سازی می‌کند.

البته سامانه انتخاب رشته مجازی را نباید جایگزین قطعی بررسی دفترچه و شناخت شرایط هر رشته‌محل دانست. خروجی این سامانه راهنماست و به‌تنهایی تضمین‌کننده قبولی نیست؛ اما می‌تواند ابزاری کم‌هزینه برای شناخت گزینه‌های احتمالی و تنظیم اولویت‌ها باشد.

رئیس سازمان سنجش: برای انتخاب رشته هزینه‌های هنگفت نکنید

رضا محمدی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، نیز با اشاره به امکانات پیش‌بینی‌شده برای راهنمایی داوطلبان کنکور ۱۴۰۵، بر ضرورت استفاده از ابزارهای رسمی و پرهیز از پرداخت هزینه‌های سنگین تأکید کرده است.

به گفته وی، سازمان سنجش مجموعه‌ای شامل سامانه انتخاب رشته مجازی، ویژه‌نامه راهنمای انتخاب رشته و محتوای آموزشی تهیه کرده است تا داوطلبان بتوانند با هزینه کمتر و اطلاعات مستندتر تصمیم بگیرند.

تأکید بر استفاده از ابزارهای رسمی از آن جهت اهمیت دارد که در روزهای انتخاب رشته، تبلیغات گسترده در شبکه‌های اجتماعی، خانواده‌ها را با پیشنهادهای متنوعی روبه‌رو می‌کند؛ پیشنهادهایی که گاه با وعده انتخاب رشته تضمینی یا افزایش شانس قبولی همراه‌اند. در حالی که هیچ مشاوری نمی‌تواند صرفاً با دریافت هزینه بیشتر، پذیرش قطعی داوطلب در رشته یا دانشگاهی مشخص را تضمین کند.

رعایت احتیاط در ارائه اطلاعات شخصی و آزمونی نیز ضروری است. داوطلبان بهتر است پیش از پرداخت وجه، هویت مشاور، شرح دقیق خدمات، نحوه ارائه مشاوره و هزینه نهایی را بررسی کنند و اطلاعات حساس خود را در اختیار افراد یا مؤسسات ناشناس قرار ندهند.

آموزش‌وپرورش؛ هزینه پایگاه‌های انتخاب رشته حداکثر ۲ میلیون تومان

سمیه ابراهیمی، مدیرکل دفتر مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم درباره فعالیت پایگاه‌های مشاوره انتخاب رشته این وزارتخانه اظهار کرد که هزینه خدمات در این مراکز، با توجه به تفاوت استان‌ها، متغیر است، اما از ۲ میلیون تومان بیشتر نمی‌شود.

وی افزود خانواده‌ها می‌توانند با تماس با مرکز مشاوره منطقه آموزش‌وپرورش محل سکونت خود یا مراجعه به کانال‌های رسمی منطقه و مدرسه در شبکه شاد، از نشانی و نحوه فعالیت این پایگاه‌ها مطلع شوند.

ابراهیمی درباره شرایط فعالیت مشاوران این پایگاه‌ها توضیح داد که مشاوران، تحصیلات بالاتر از کارشناسی ارشد مشاوره دارند، آموزش‌های تخصصی انتخاب رشته را گذرانده‌اند و پس از شرکت در آزمون و کسب شرایط لازم، گواهی فعالیت دریافت کرده‌اند.

به گفته وی، از مجموع ۲۱ هزار مشاور آموزش‌وپرورش، حدود ۴۶۰۰ نفر موفق به دریافت گواهی فعالیت در مراکز انتخاب رشته شده‌اند.

مدیرکل دفتر مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش با تأکید بر اینکه داوطلبان و خانواده‌هایشان در دوره انتخاب رشته با اضطراب زیادی روبه‌رو می‌شوند، هشدار داد که نباید از نگرانی آنها سوءاستفاده شود یا مبالغ کلان برای ارائه این خدمات مطالبه شود.

انتخاب رشته بدون هزینه‌های سنگین هم ممکن است

پرسش اصلی این است که آیا همه داوطلبان برای انتخاب رشته کنکور باید به مشاور مراجعه کنند و چند میلیون تومان بپردازند؟ پاسخ به شرایط علمی، میزان آگاهی داوطلب از ضوابط پذیرش و پیچیدگی انتخاب‌های پیش روی او بستگی دارد؛ اما پرداخت هزینه‌های چندمیلیونی، ضرورتی همگانی نیست.

داوطلبان می‌توانند پیش از هر اقدامی، دفترچه انتخاب رشته و ویژه‌نامه سازمان سنجش را با دقت مطالعه کنند، شرایط رشته‌محل‌ها و دانشگاه‌ها را بسنجند و از سامانه انتخاب رشته مجازی برای بررسی گزینه‌های احتمالی استفاده کنند. سپس، در صورت وجود ابهام درباره سهمیه‌ها، شیوه گزینش، تفاوت دوره‌های تحصیلی یا اولویت‌بندی انتخاب‌ها، از مشاور متخصص کمک بگیرند.

در این مسیر، مهم‌تر از پرداخت هزینه بالا، شناخت علایق و توانایی‌های داوطلب، توجه به شرایط واقعی تحصیل در هر رشته و تنظیم منطقی اولویت‌هاست. انتخاب رشته باید بر پایه اطلاعات معتبر و تصمیمی آگاهانه انجام شود، نه بر مبنای ترس از عقب ماندن از دیگران یا تصور اینکه هرچه هزینه مشاوره بیشتر باشد، نتیجه نیز بهتر خواهد بود.

در نهایت، خانواده‌ها باید بدانند که ابزارهای رسمی و کم‌هزینه برای راهنمایی انتخاب رشته در دسترس است و مراجعه به مشاور خصوصی تنها یکی از گزینه‌های پیش روی آنهاست، نه شرط قطعی موفقیت. آنچه اهمیت دارد، تصمیمی سنجیده و متناسب با رتبه، علایق، امکانات و اهداف داوطلب است؛ تصمیمی که نباید به توانایی خانواده در پرداخت هزینه‌های سنگین گره بخورد./ تسنیم