اورژانس تهران ۱۸۴۰ نیرو کم دارد؛ از تماس‌های بی‌پاسخ تا کمبود آمبولانس

 «با اورژانس 115 تماس گرفتم، کلی از من سؤال پرسیدند آخر هم گفتند که نیرو نمی‌فرستند! خب اگر مریض من اتفاقی برایش می‌افتاد چه کسی پاسخگو بود؟»

به گزارش خبرگزاری رکنا، تماس با اورژانس ۱۱۵ همیشه به اعزام آمبولانس منجر نمی‌شود؛ فرآیندی که گاهی برای تماس‌گیرندگان سؤال‌برانگیز است. در این روند، کارشناسان دیسپچ ۱۱۵ با طرح مجموعه‌ای از سؤالات، شدت علائم و میزان فوریت وضعیت بیمار را بررسی می‌کنند و بر اساس شرایط، درباره اعزام یا عدم اعزام نیرو تصمیم می‌گیرند.

در صورت نیاز، متناسب با وضعیت بیمار، موتورلانس، آمبولانس، اتوبوس آمبولانس یا حتی بالگرد به محل اعزام می‌شود. اگر شرایط بیمار اورژانسی تشخیص داده نشود، اعزام انجام نمی‌شود و کارشناسان، مشاوره و راهنمایی تلفنی لازم را ارائه می‌کنند.

یکی از دلایل اجرای این پروتکل، حجم بالای تماس‌های غیرضروری است؛ تماس‌هایی که گاهی به دلیل سردرد، سرگیجه، علائم سرماخوردگی و مشکلاتی انجام می‌شود که در لحظه، تهدیدکننده حیات نیستند.

در کنار این موضوع، مسئله محدودیت تعداد آمبولانس‌ها، موتورلانس‌ها، تجهیزات و نیروی انسانی مطرح است که باعث شده اعزام‌های اورژانس 115 مدیریت شود. 

برای بررسی دلایل کمبود نیروی انسانی در اورژانس115 و راه‌حل‌های آن به سراغ اسماعیل فراهانی قائم مقام اورژانس استان تهران رفته‌ایم و مفصل به گفت وگو پرداختیم.

کمبود ۱۸۴۰ نیروی عملیاتی در اورژانس

در حال حاضر چه میزان کمبود وجود دارد و برای رسیدن به استاندارد نیروی انسانی مورد نیاز در پایگاه‌های اورژانس، چه تعداد نیرو نیاز است ؟

فراهانی: برای اینکه کل پایگاه‌های اورژانس به آن عدد استاندارد برسند و بتوانند خدمات مورد نیاز را به شکل مطلوب ارائه دهند، نزدیک به ۴ هزار و ۴۴۰ نیروی انسانی عملیاتی نیاز داریم. 

در حال حاضر نزدیک به ۲ هزار و ۶۰۰ نفر نیروی عملیاتی نزدیک به ۳ هزار نفر، در حال انجام وظیفه هستند و ما نیز حدود هزار و ۸۴۰ نفر نیروی عملیاتی در سطح استان تهران کم داریم. 

تلاش داریم، ان‌شاءالله با توسعه پایگاه‌هایی که در حال انجام است، این کمبود را نیز به‌تدریج جبران کنیم و سطح ارائه خدمات فوریت‌های پزشکی را ارتقا دهیم.

نهایی شدن ۱۶۷۷ پست سازمانی برای اورژانس

 برای جبران این کمبود نیروی انسانی چه اقداماتی انجام شده است؟

فراهانی: برای پایگاه‌های در حال توسعه، اقدامات مربوط به پست‌های تشکیلاتی مصوب توسط مجموعه وزارت بهداشت انجام شده و اکنون موضوع در سازمان اداری و استخدامی در حال نهایی شدن است. ان‌شاءالله ۱۶۷۷ پست برای اورژانس نهایی می‌شود که به نظرم بخش اعظمی از مشکلات ما در بحث پست سازمانی با این اقدام حل خواهد شد. 

پس از نهایی شدن این پست‌ها، باید به سمت برگزاری آزمون استخدامی برویم تا نیروهای داوطلب بتوانند در این فرآیند شرکت کنند. 

البته کمبود حدود ۱۸۰۰ تا ۱۸۴۰ نیروی عملیاتی در اورژانس وجود دارد و زمان می‌برد تا این نیروها وارد مجموعه شوند و مراحل استخدام و آموزش‌های لازم را طی کنند.

توسعه متوازن پایگاه، آمبولانس و نیروی انسانی

 آیا توسعه اورژانس صرفاً به افزایش تعداد نیروهای انسانی محدود می‌شود؟

فراهانی: توسعه اورژانس باید همه‌جانبه و متوازن باشد. اگر قرار است نیروی انسانی افزایش پیدا کند، طبیعتاً آمبولانس نیز مورد نیاز است و برای استقرار آمبولانس هم باید پایگاه مناسب وجود داشته باشد. 

بنابراین توسعه متوازن نیاز است؛ یعنی پایگاه اورژانس، آمبولانس و نیروی انسانی باید توأمان توسعه پیدا کنند. این‌طور نیست که اگر فردا ۲۰۰ دستگاه آمبولانس به مجموعه تزریق شود و بدون در نظر گرفتن نیروی انسانی بتوانیم از ظرفیت آنها استفاده کنیم؛ این آمبولانس‌ها برای فعالیت به نیروی انسانی نیاز دارند.

به همین دلیل تلاش می‌کنیم توسعه پایگاه‌ها، توسعه آمبولانس‌ها و جذب نیروی انسانی متناسب با یکدیگر انجام شود تا این سه مؤلفه همزمان رشد پیدا کنند و خدمات فوریت‌های پزشکی با شرایط استاندارد تعریف‌شده ارائه شود.

کاهش استقبال از رشته فوریت‌های پزشکی

طبق بررسی‌هایی که انجام شده، به نظر می‌رسد رشته فوریت‌های پزشکی در دانشگاه‌ها با استقبال زیادی مواجه نیست و بعضاً صندلی‌های آن خالی می‌ماند. دلیل این کاهش تمایل چیست؟

فراهانی: همان‌طور که اشاره کردید، اگر بخواهم این موضوع را تأیید کنم، یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی ۶۶ پست داشته که برای آزمون استخدامی گذاشته شده، اما فقط چهار نفر مراجعه کردند و استخدام شدند. 

در تهران نیز به‌جز آن ۱۶۷۷ پستی که در حال نهایی شدن است، ۱۴۴ پست بلاتکلیف داشتیم. باید توجه داشت فردی که قرار است استخدام شود، باید برای پایگاه اورژانس پست تشکیلاتی داشته باشد تا امکان استخدام او فراهم شود. 

برای برگزاری آزمون استخدامی نیز ابتدا باید تشکیلات و پست سازمانی وجود داشته باشد تا بتوان نیرو جذب کرد. برای نهایی شدن این فرآیند، ما ۱۴۴ پست داشتیم؛ یعنی امکان جذب ۱۴۴ نیروی فوریت‌های پزشکی در تهران وجود داشت. 

آماری که اعلام می‌کنم مربوط به سال گذشته است که آزمون استخدامی برگزار شد و در نهایت توانستیم ۵۶ نفر را جذب و پست‌های مربوطه را تکمیل کنیم.

سختی شغل و شرایط ویژه فعالیت نیروهای اورژانس

 چرا حتی با وجود ظرفیت استخدام رسمی، استقبال از شغل فوریت‌های پزشکی کاهش پیدا کرده است؟

فراهانی: این موضوع زنگ خطری است که نشان می‌دهد افراد دیگر مانند گذشته از شغل فوریت‌های پزشکی استقبال نمی‌کنند، حتی برای استخدام رسمی در این پست‌ها. اگر بخواهیم دلایل را خیلی ساده بررسی کنیم، یکی از عوامل می‌تواند میزان دریافتی‌ها باشد و عامل دیگر، سختی خود شغل است. 

شغل فوریت‌های پزشکی ذاتاً کاری پراسترس و سخت است. نیروی اورژانس همزمان باید کار بیمار را انجام دهد و مسئولیت رانندگی آمبولانس را نیز بر عهده داشته باشد. 

از سوی دیگر، تمام مناسبت‌ها و ایامی که مردم عزیز برای سفر و استراحت خود برنامه‌ریزی می‌کنند، اورژانس جزو دستگاه‌هایی است که باید در تمام این ایام آماده‌باش باشد.

آماده‌باش نیروها در تمام مناسبت‌ها و بحران‌ها

نیروهای اورژانس در چه شرایط و مناسبت‌هایی باید در محل خدمت حضور داشته باشند؟

فراهانی: نوروز، تابستان، جنگ، بحران، سیل، زلزله، طرح امداد زمستانی، ۲۲ بهمن، عید فطر، چهارشنبه‌سوری و تمام مناسبت‌ها و برنامه‌های مهم کشور، شرایطی است که نیروهای اورژانس باید در آماده‌باش باشند. 

بنابراین شغلی است که فرد وقتی آن را انتخاب می‌کند، عملاً باید با بسیاری از برنامه‌های شخصی، مسافرت و آسایش معمول خود خداحافظی کند. نیروهای اورژانس در بسیاری از ایام که خانواده‌ها در کنار یکدیگر هستند، در محل خدمت حضور دارند و آماده ارائه خدمات به مردم هستند. 

این شرایط، طبیعت و ماهیت کاری فوریت‌های پزشکی است و باید در سیاست‌های جذب و نگهداشت نیروی انسانی نیز مورد توجه قرار گیرد.

هزینه بالای زندگی در تهران و چالش جذب نیرو

فارس: برخی از این کارشناسان برای اشتغال از شهر‌های دیگر به پایتخت مراجعه کردند و امروز  دوباره به استان زادگاهشان بازمی‌گردند؛ علت این بازگشت چیست؟

فراهانی: بله، در استان تهران که ما متولی آن هستیم، یک چالش جدی به نام هزینه زندگی در تهران وجود دارد که تا حدودی با میزان دریافتی کارکنان تناسب ندارد. 

فردی که می‌خواهد از شهرستان به تهران بیاید و در اورژانس استخدام شود، با حقوقی که براساس قانون مدیریت خدمات کشوری به او پرداخت می‌شود، ممکن است نتواند هزینه‌های زندگی در تهران را به‌طور کامل تأمین کند.

برای فردی که تازه می‌خواهد زندگی خود را شروع کند، خانه اجاره کند و هزینه‌های معیشتی خود را تأمین کند، این شرایط جذابیت استخدام را کاهش می‌دهد و یکی از دلایل عمده کاهش استقبال از این شغل محسوب می‌شود.

ایجاد خوابگاه پرسنلی برای حمایت از نیروها

برای کاهش مشکلات معیشتی و مسکن نیروهای اورژانس چه اقداماتی انجام شده است؟

فراهانی: برای اینکه بتوانیم به نیروها کمک کنیم، حدود دو سال قبل یک ظرفیت خوابگاه پرسنلی ایجاد کردیم که ظرفیت آن برای استقرار ۶۰ نفر نیرو در هر شب است. این خوابگاه می‌تواند به نیروهایی که از شهرستان می‌آیند و با مشکل مسکن مواجه هستند یا میزان دریافتی آنها با هزینه‌های زندگی تناسب ندارد، کمک کند.

با این حال، همین ظرفیت ۶۰ نفر نیز در حال حاضر با یک‌سوم ظرفیت تکمیل شده است و به‌طور میانگین حدود ۲۰ نفر نیرو در آنجا شب‌ها استراحت می‌کنند. این موضوع نیز نشان می‌دهد که مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، شغلی و معیشتی بر میزان استقبال از این حرفه تأثیرگذار است.

سختی کار و فرسودگی شغلی نیروهای اورژانس

چه عوامل دیگری موجب کاهش تقاضا برای شغل فوریت‌های پزشکی شده است؟

فراهانی: سختی کار، دوری از محل زندگی، اختلاف میان میزان دریافتی و هزینه‌های زندگی در تهران، آماده‌باش‌های مستمر و حضور مداوم در مناسبت‌ها و برنامه‌های مختلف کشور، از جمله عوامل مؤثر هستند. طرح‌های امدادی ویژه نیز بخشی از مأموریت‌های این دستگاه محسوب می‌شوند.

همه این عوامل باعث می‌شود افراد در انتخاب شغل، با دقت بیشتری شرایط را بررسی کنند و شاید شغل فوریت‌های پزشکی برای بسیاری از متقاضیان، جذابیت کافی نداشته باشد. 

در نهایت افرادی که عشق و انگیزه بیشتری برای کمک به همنوع دارند، وارد این حرفه می‌شوند؛ زیرا نجات یک فرد و کمک به او، حس خوشایندی برای کارکنان ایجاد می‌کند و می‌تواند انگیزه ورود به این شغل باشد، در حالی که درآمد و تأمین هزینه‌های زندگی نیز باید در ادامه مورد توجه قرار گیرد.

آسیب‌های شغلی و پرخاشگری علیه کارکنان اورژانس

آیا آسیب‌های جسمی و روحی ناشی از مأموریت‌های اورژانس نیز در فرسودگی نیروها تأثیر دارد؟

فراهانی: قطعاً. یکی از موضوعاتی که باید به دلایل فرسودگی نیروهای اورژانس اضافه کرد، آسیب‌هایی است که پرسنل در جریان مأموریت‌ها با آن مواجه می‌شوند. گاهی همراهان بیمار یا حتی بیماران، رفتارهای پرخاشگرانه‌ای دارند و همین مسئله موجب آسیب دیدن همکاران ما می‌شود. 

جراحت‌هایی که در برخی مأموریت‌ها به نیروها وارد می‌شود و همچنین آسیب‌های شغلی که معمولاً در محیط اورژانس وجود دارد، از جمله مشکلات جسمی و فرسودگی ناشی از کار، قابل توجه است. 

مشکلاتی مانند دیسک کمر، بیماری‌های قلبی و فشار خون نیز از جمله مواردی هستند که در ارتباط با شرایط سخت کاری مطرح می‌شوند و می‌توانند فرسودگی شغلی این افراد را افزایش دهند.

وضعیت پرداخت حقوق و مطالبات کارکنان

وضعیت پرداخت حقوق، اضافه‌کار و مطالبات کارکنان اورژانس چگونه است؟

فراهانی: مطالبات پرسنل ما شامل حقوق و اضافه‌کار است که خوشبختانه در این بخش عقب‌ماندگی نداریم و پرداخت‌ها انجام شده است. در حوزه رفاهیات نیز به‌روز هستیم و پرداخت‌های مربوطه انجام شده است.

تنها موردی که در حال حاضر برای همکارانمان در تهران معوق داریم، موضوع کارانه است. اگر پایان این ماه، یعنی پایان ماه پنجم سال، را در نظر بگیریم، همکاران ما پنج ماه کارانه از مجموعه مطالبه دارند و در این بخش به دوستان و همکارانمان بدهکار هستیم. تلاش می‌کنیم این مطالبات نیز در چارچوب منابع و فرآیندهای موجود تعیین تکلیف و پرداخت شود.

نحوه محاسبه کارانه نیروهای اورژانس

میزان کارانه کارکنان اورژانس بر چه اساسی تعیین می‌شود و آیا برای همه نیروها مبلغ یکسانی پرداخت می‌شود؟

فراهانی: میزان کارانه به پارامترهای مختلفی بستگی دارد و برای آن شیوه‌نامه مشخصی وجود دارد. سابقه همکاران، مدرک تحصیلی، محل خدمت، اینکه فرد در شهر، جاده یا مرکز ارتباطات فعالیت می‌کند و همچنین حجم کاری که انجام می‌دهد، از جمله تعداد مأموریت‌هایی که به آن اعزام می‌شود، در این فرمول قرار می‌گیرد.

براساس همان شیوه‌نامه‌ای که ابلاغ شده، میزان دریافتی و سهم هر شخص مشخص می‌شود و طبیعتاً این رقم برای همه کارکنان یکسان نیست. اگر فردی در یک ماه حضور بیشتری داشته باشد، تعداد مأموریت‌های بیشتری انجام داده باشد یا حجم کار بیشتری داشته باشد، به تناسب عملکرد و کارکرد او، میزان دریافتی نیز متفاوت خواهد بود.

حداقل و حداکثر کارانه پرداختی

حداقل و حداکثر میزان کارانه‌ای که به نیروهای اورژانس پرداخت می‌شود، چقدر است؟

فراهانی: حداقل دریافتی کارانه حدود چهار میلیون تومان در ماه است و برای همکارانی که حضور بیشتری داشته‌اند و کارکرد بالاتری ثبت کرده‌اند، پرداختی تا سقف ۱۰ میلیون تومان نیز داشته‌ایم. بنابراین میزان کارانه براساس شیوه‌نامه، شرایط محل خدمت، سابقه، مدرک تحصیلی، حجم فعالیت و تعداد مأموریت‌ها تعیین می‌شود و رقم پرداختی میان کارکنان می‌تواند متفاوت باشد./ فارس