سرویس مدرسه زیر ذره‌بین پلیس؛ از «سپند» و برچسب مجاز تا جریمه

به گزارش خبرگزاری رکنا، همزمان با بازگشایی مدارس، یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها نحوه جابه‌جایی ایمن دانش‌آموزان در مسیر خانه و مدرسه است. سرویس مدارس به عنوان یکی از اجزای مهم حمل‌ونقل دانش‌آموزی، تحت ضوابط مشخصی قرار دارد و پلیس راهور نیز بر اجرای مقررات و برخورد با تخلفات تأکید کرده است.

بر اساس آیین‌نامه اجرایی حمل‌ونقل دانش‌آموزان، فرآیند ساماندهی این ناوگان باید از مسیر قانونی و از طریق «سامانه پایش ناوگان دانش‌آموزی» یا همان «سپند» انجام شود؛ سامانه‌ای که برای ثبت، ساماندهی، مدیریت و نظارت بر عملکرد دستگاه‌های متولی، پیمانکاران، رانندگان و ناوگان دانش‌آموزی ایجاد شده است.

در این آیین‌نامه، برای رانندگان، خودروها، پیمانکاران، مراقبان و حتی نحوه قرارداد با والدین ضوابط مشخصی تعیین شده و تخلف از برخی مقررات می‌تواند به ابطال یا ضبط گواهی صلاحیت راننده و برخورد قانونی با سرویس منجر شود.

راننده سرویس مدرسه چه شرایطی باید داشته باشد؟

مطابق ماده ۲ آیین‌نامه، رانندگان ناوگان دانش‌آموزی باید دارای گواهی صلاحیت معتبر باشند. داشتن گواهینامه رانندگی معتبر با حداقل سه سال سابقه، گواهی سلامت جسمی و روانی، گواهی عدم سوءپیشینه مؤثر کیفری، نداشتن محرومیت یا محدودیت رانندگی، گواهی عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان، حداقل تحصیلات پایان دوره اول متوسطه و تابعیت جمهوری اسلامی ایران از جمله شرایط تعیین‌شده برای رانندگان است.

رانندگان همچنین موظفند هر سال دوره‌های آموزشی حضوری یا مجازی تعیین‌شده را با موفقیت بگذرانند. در مدارس دخترانه، اولویت ارائه خدمات با بانوان است و در صورت استفاده از راننده مرد، متأهل بودن وی الزامی خواهد بود. همچنین ارائه خدمات حمل‌ونقل به دانش‌آموزان پسر در مقاطع متوسطه اول و دوم باید توسط رانندگان مرد انجام شود. برای رانندگان ناوگان دانش‌آموزان استثنایی نیز آموزش‌های ویژه‌ای درباره ویژگی‌ها و نحوه ارتباط با دانش‌آموزان دارای معلولیت پیش‌بینی شده است.

راننده حق سوار کردن افراد متفرقه را ندارد

یکی از الزامات صریح آیین‌نامه، ممنوعیت سوار کردن افراد متفرقه در زمان ارائه خدمات حمل‌ونقل دانش‌آموزی است. راننده همچنین موظف است ظرفیت خودرو را مطابق کارت شناسایی ناوگان رعایت کند.

رانندگان باید هنگام ارائه خدمات با چراغ روشن حرکت کنند و هنگام سوار یا پیاده شدن دانش‌آموزان از چراغ‌های چشمک‌زن عقب و جلو استفاده کنند. استفاده از چراغ زردگردان نیز تنها زمانی مجاز است که دانش‌آموزان برای سوار یا پیاده شدن ناچار به عبور از عرض معبر باشند.

خودروهای سرویس مدرسه؛ از معاینه فنی تا کپسول آتش‌نشانی

آیین‌نامه تنها برای راننده ضابطه تعیین نکرده و خودروهای مورد استفاده برای سرویس مدارس نیز باید شرایط مشخصی داشته باشند.

بر اساس ماده ۸، خودرو باید ظرفیت چهار نفر به بالا داشته و دارای معاینه فنی و بیمه شخص ثالث معتبر باشد. وجود کمربند ایمنی، جعبه کمک‌های اولیه، کپسول اطفای حریق و برچسب و علائم ممیزه مصوب نیز از الزامات ناوگان دانش‌آموزی است.

اطلاعات کامل خودروها نیز باید در سامانه ثبت و صحت‌سنجی آنها توسط متقاضی مجاز و شهرداری یا دهیاری تأیید شود.

به این ترتیب، خودرویی که صرفاً برای جابه‌جایی دانش‌آموزان مورد استفاده قرار می‌گیرد، بدون برخورداری از الزامات قانونی و ایمنی، امکان فعالیت به عنوان سرویس رسمی مدرسه را نخواهد داشت.

بدون برچسب، سرویس مدرسه محسوب نمی‌شوید

بر اساس تبصره یک ماده ۸، هرگونه جابه‌جایی دانش‌آموزان با ناوگان فاقد برچسب یا علائم ممیزه مصوب، تخلف محسوب می‌شود و پلیس راهور موظف به برخورد قانونی است.

پلیس راهور نیز اعلام کرده است که خودروهای فاقد برچسب سرویس مدرسه از هفته دوم مهرماه مشمول جریمه خواهند شد. بنابراین صرف ادعای فعالیت به عنوان سرویس مدرسه برای تردد و استفاده از امتیازات مربوط کافی نیست و خودرو باید در فرآیند رسمی ساماندهی قرار گرفته باشد.

مراقب؛ حلقه دیگری در زنجیره ایمنی

یکی دیگر از موضوعات پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه، حضور مراقب دانش‌آموزان است. استفاده از مراقب در خودروهای جمعی شامل مینی‌بوس و اتوبوس، بنا بر انتخاب والدین پیش‌بینی شده است.

مراقب باید گواهی عدم سوءپیشینه، سلامت جسمی و روانی و عدم اعتیاد داشته باشد و دوره‌های آموزشی مورد نیاز را نیز بگذراند.برای ناوگان دانش‌آموزی دخترانه، مراقب الزاماً باید زن باشد و در ناوگان دانش‌آموزان پسر در دوره متوسطه اول و دوم، مراقب باید مرد باشد. مسئولیت تأمین، انتخاب و آموزش مراقب بر عهده پیمانکار است.

پیمانکاران موظف به ثبت اطلاعات در «سپند» هستند

بخش دیگری از آیین‌نامه به وظایف پیمانکاران اختصاص دارد. پیمانکار باید دارای گواهی صلاحیت باشد و از رانندگان و خودروهای دارای شرایط قانونی استفاده کند.

پیمانکار موظف است اطلاعات رانندگان، خودروها و مراقبان را در سامانه به‌روزرسانی کند و امکان بازدید و بازرسی از شرکت، تجهیزات، ناوگان و رانندگان را برای مرجع صدور گواهی صلاحیت فراهم کند.

همچنین در صورت غیبت راننده، پیمانکار باید راننده جایگزین معرفی کند یا هزینه‌های مربوط به خدمت سرویس را جبران کند.رعایت نرخ‌های مصوب شورای شهر یا روستا نیز از دیگر تکالیف پیمانکاران است.

سفر دانش‌آموز نباید بیش از یک ساعت طول بکشد

یکی از نکات مهم آیین‌نامه که مستقیماً با آسایش دانش‌آموزان ارتباط دارد، ماده ۱۳ است. بر اساس این ماده، پیمانکاران باید ترتیبی اتخاذ کنند که مدت زمان رفت یا بازگشت دانش‌آموزان با ناوگان دانش‌آموزی در حوزه شهری از یک ساعت تجاوز نکند.

هزینه سرویس باید شفاف باشد

بر اساس ماده ۱۴، اطلاعات قرارداد میان پیمانکار و والدین باید در سامانه ثبت شود. در قرارداد نیز نرخ خدمات راننده و هزینه‌های بالاسری از جمله آموزش، تجهیز ناوگان به علائم ممیزه و استفاده از مراقب باید به صورت جداگانه و شفاف درج شود. دریافت هر مبلغ بیشتر از بهای خدمات حمل‌ونقل دانش‌آموزی مصوب شورای شهر یا روستا و همچنین دریافت مبالغ خارج از عناوین مصوب، تخلف محسوب می‌شود.

مدیر مدرسه حق عقد قرارداد سرویس را ندارد

آیین‌نامه دخالت مدیر یا سایر مسئولان مدرسه در حوزه حمل‌ونقل دانش‌آموزی خارج از چارچوب تعیین‌شده و همچنین انعقاد قرارداد میان مدارس و پیمانکاران را ممنوع کرده است. مدارس موظفند والدین را برای استفاده از خدمات اشخاص حقوقی دارای گواهی صلاحیت معتبر راهنمایی کنند و در صورت احراز تخلف، با مدیر یا مؤسس مدرسه متخلف مطابق مقررات برخورد خواهد شد.

تخلف راننده می‌تواند گواهی صلاحیت را یک سال ضبط کند

برای برخورد با تخلفات، در آیین‌نامه سازوکار انضباطی مشخصی پیش‌بینی شده است. اگر راننده خودرو مدارس تصادف منجر به فوت یا جرح داشته باشد و مقصر شناخته شود، گواهی صلاحیت او به طور موقت اخذ و در صورت محکومیت ابطال خواهد شد.

همچنین اگر راننده در طول دوره اعتبار گواهی صلاحیت بیش از سه بار مرتکب تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، انحراف به چپ، رعایت نکردن حق تقدم، عبور از چراغ قرمز و عبور از محل ممنوعه شود، گواهی صلاحیت وی برای مدت یک سال ضبط خواهد شد.

سرویس غیرمجاز؛ مسئولیت با به‌کارگیرنده است

بر اساس ماده ۲۰، در اختیار گذاشتن ناوگان دانش‌آموزی به افراد فاقد گواهی صلاحیت و همچنین رانندگی با ناوگان دانش‌آموزی بدون اخذ گواهی صلاحیت در زمان ارائه خدمات ممنوع است. از سوی دیگر، ماده ۳۳ تصریح می‌کند مسئولیت و عواقب ناشی از به‌کارگیری هر نوع خودرو یا راننده‌ای که در چارچوب ضوابط آیین‌نامه نباشد، متوجه شخص یا اشخاص به‌کارگیرنده خواهد بود.

«سپند»؛ حلقه اتصال مدرسه، راننده، خودرو و پلیس

مرجع صدور گواهی صلاحیت در شهرها شهرداری و در روستاها دهیاری است. این مراجع موظفند اطلاعات متقاضیان، رانندگان و ناوگان دانش‌آموزی را در سامانه ثبت و تأیید کنند. همچنین مرجع صدور گواهی صلاحیت باید هر شش ماه یک بار وضعیت تخلفات رانندگان را از پایگاه داده پلیس استعلام کند. پلیس نیز موظف است حداکثر ظرف دو هفته به این استعلام‌ها پاسخ دهد.

بر اساس آیین‌نامه، وزارت کشور نیز باید دسترسی لازم به سامانه را برای پلیس فراهم کند تا امکان نظارت و اطلاع از وضعیت حمل‌ونقل دانش‌آموزی وجود داشته باشد.

استقرار پلیس زن مقابل مدارس ابتدایی دخترانه

یکی از اقدامات اعلام‌شده پلیس راهور برای سال تحصیلی جدید، استفاده از نیروهای پلیس زن در مقابل مدارس ابتدایی دخترانه است. بر اساس اعلام پلیس، بانوان پلیس راهور در مقابل این مدارس مستقر خواهند شد تا به ساماندهی تردد خودروها و مدیریت وضعیت ترافیکی اطراف مدارس کمک کنند.

همچنین پلیس راهور اعلام کرده است با سرویس‌های فاقد مجوز و تخلفات حادثه‌ساز برخورد خواهد کرد و در موارد لازم، توقیف خودرو نیز در دستور کار قرار دارد. بی‌توجهی رانندگان به فرمان پلیس مدرسه نیز مشمول جریمه ۱۰۰ هزار تومانی اعلام شده است.

سرویس دانش‌آموزان استثنایی؛ رایگان با تأمین اعتبار دولت

آیین‌نامه برای حمل‌ونقل دانش‌آموزان استثنایی نیز حکم جداگانه‌ای دارد. بر اساس ماده ۳۶، دولت مکلف است هزینه‌های مربوط به تأمین حمل‌ونقل این دانش‌آموزان را در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی کند تا پس از تصویب مجلس، برای ارائه سرویس رایگان در اختیار شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی قرار گیرد.

همچنین شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی کشور حسب مورد مکلف به مناسب‌سازی ناوگان فعال در حوزه حمل‌ونقل دانش‌آموزان استثنایی هستند.

والدین چه نکاتی را باید بررسی کنند؟

بر اساس مجموع مقررات آیین‌نامه، خانواده‌ها برای اطمینان از رسمی بودن سرویس مدرسه می‌توانند وضعیت ثبت خودرو و راننده در سامانه سپند، داشتن گواهی صلاحیت، وجود برچسب و علائم مصوب، معاینه فنی و بیمه شخص ثالث خودرو را بررسی کنند.

همچنین اطلاعات قرارداد، هزینه‌های سرویس و در صورت استفاده از مراقب، هزینه مربوط به آن باید به صورت شفاف در قرارداد درج شده باشد. در نهایت، آیین‌نامه اجرایی حمل‌ونقل دانش‌آموزان، مسئولیت‌هایی را برای شهرداری، دهیاری، آموزش و پرورش، پلیس راهور، پیمانکاران و والدین تعیین کرده است؛ چارچوبی که هدف آن ساماندهی ناوگان دانش‌آموزی، شناسایی سرویس‌های رسمی و افزایش نظارت بر ایمنی جابه‌جایی دانش‌آموزان است./ مهر