موزه گل‌ومرغ شیراز را ببینید، خانه‌ای که هر گوشه‌اش قاب هنری است

به گزارش خبرگزاری رکنا، برای دیدن همزمان زیبایی و اصالت معماری شیراز و هنر سرانگشتان نگارگران شیرازی می‌توانید سری به کوچه پانزدهم بلوار میرزای شیرازی بزنید.

از همان ابتدا، در چوبی معرق‌کاری شده با گل میخ‌های خاطره‌انگیزش به شما خوش آمد می‌گوید و میل و اشتیاق شما را به دیدن آن سوی در بیشتر می‌کند؛ جایی که زیبایی تزئینات قجری و نگاره‌های گل و مرغ هنرمندان سرشناس شیراز منتظر چشم‌های هنردوست است.

خانه عبدالمجید آباد، سال ۱۳۶۲ ساخته شده و اکنون ۴۳ ساله است اما مرمت و بهسازی این بنا از ۱۵ سال پیش آغاز شد و به سلیقه مالک، با تزئینات فراوان هنری آراسته شد؛ حالا می‌توان آن را از زیباترین خانه‌های معاصر شیراز دانست که به سبک و سیاق قاجاری بازسازی شده و استفاده از هنر هنرمندان بنام شیرازی، در این پروژه بر شان اثر افزوده است.

خوش‌آمدگویی هنرمندانه حجاری سنتی و آیینه‌کاری به بازدیدکنندگان

از همان هنگامی که پا را به راهرو ورودی بنا بگذارید، گام‌ها، آهسته و چشم‌ها سرگرم تماشا می‌شوند؛ دیواره‌های راهرو ورودی در ۲ طرف با نقش سربازان هخامنشی حجاری و سقف راهرو آیینه‌کاری شده است.

پس از چند پله، به فضای کوچک هشتی‌مانند می‌رسید که در دو سوی آن دو اتاق ساده قرار دارد و در ادامه راهرو به فضاهای اصلی مجموعه که شامل دو سالن بزرگ است، راه می‌یابد؛ این سالن‌ها مملو از تزئینات هنرمندانه است که بازدیدکننده را میخکوب خواهد کرد.

یک پنل چوبی با سه درک چوبی که حاشیه‌های آن با گره‌چینی و شیشه‌های رنگی تزئین شده، دو سالن اصلی موزه را از یکدیگر جدا کرده است.

گنجینه هنرهای بومی شیراز در سالن‌های خانه آباد

خانه به شکل یک طرف و با یک حیاط ال‌شکل ساخته شده است؛ دو ورودی در ضلع غربی قرار دارد که ورودی اول به سالن‌های اصلی خانه و ورودی دوم به حیاط راه پیدا می‌کند.

سالن شمالی که بزرگترین فضای خانه نیز محسوب می‌شود، با آیینه‌کاری‌های ظریف مزین شده و در میانه آن تصویر زنان قاجاری جلوه‌گری می‌کند و آثار گل و مرغ، ویترای و قاب‌های چوبی ساخته‌شده توسط استادکاران ماهر با نهایت دقت، جان خاصی به فضا بخشیده است.

ممکن نیست اهل هنر باشید، پا به این سالن بگذارید و تابلوی نقاشی‌های گل و مرغ پایین شومینه و روی دیواره شمالی سالن شما را در جا میخکوب نکند؛ اثر استاد فقید حسین قهرمانی که در نارنجستان قوام و باغ عفیف‌آباد نیز نام خود را جاودانه کرده است.

خانه واجد ارزش تاریخی عبدالمجید آباد که حالا موزه گل و مرغ شیراز شده، علاوه بر بدنه، در کف و سقف نیز در نهایت زیبایی به هنرهای ایرانی مزین شده است و به هر سو که چشم بچرخانید زیبایی می‌بینید.

سقف تقریبا با آیینه‌کاری پوشانده شده و در مرکز دارای یک نورگیر است که ۲ دیواره کوتاه پلکانی دارد؛ ردیف اول دیواره مقرنس آیینه‌کاری و ردیف دوم با تزئینات گره‌چینی‌های چوبی و شیشه‌های رنگی آذین شده است.

درست در زیر این قسمت در کف سالن با استفاده از هنر کاشی‌کاری طرح فرش ایرانی کار شده و در بقیه قسمت‌های کف نیز طرح گلیم همانند موزه زینت‌الملک اجرا شده است.

این تنوع تماشایی هنر تا انتهای جنوبی سالن و پیش از آنکه پا به حیاط بگذارید نیز امتداد یافته است و راهرو نیز با سقف‌های آیینه‌کاری و قاب‌های وسیع گره‌چینی با شیشه‌های رنگی تزئین شده است.

این قاب گره‌چینی که آنجا می‌بینید، قدیمی و متعلق به دوره قاجاریه است.

اینجا محل نمایش ظروف گل و مرغ نیز هست و بخش‌هایی از درک‌ها نیز با کاشی هفت‌رنگ و طرح گل و مرغ تزئین شده است.

هنرنمایی گل و مرغ در شاه‌نشین خانه آباد

سالن اصلی موزه گل و مرغ، شاه‌نشین این خانه است که با هفت درک ارسی در ضلع جنوبی، ۲ درک ارسی و سه درک دولتی در ضلع شمالی و ۲ درک دولتی در ضلع غربی شما را به تماشای خود دعوت می‌کند.

اینجا اوج هنرنمایی نگاره‌های اصیل گل و مرغ است؛ سقف با تلفیق آیینه و نقاشی به شکل بسیار هنرمندانه‌ای تزئین شده است.

نقاشی‌های سقفی با سبک گل و مرغ قاجاری است که فرشته‌های بالدار را در مرکز خود جای داده و در اطراف نقوش متعدد گل و مرغ و نبرد شیر و گاو در میانه کادرهای آیینه‌کاری اجرا شده است.

دور تا دور شاه‌نشین، ویترین‌های چیده شده که از ظروف گل و مرغ میزبانی می‌کند و می‌تواند آرام قدم زد و محو تماشای ظرافت و زیبایی آنها شد.

ورود به سردابه خانه آباد

کف شاه‌نشین این موزه، دو دریچه شیشه‌ای است که به شما امکان ارتباط چشمی با حوضخانه را می‌دهد.

حوضخانه موزه گل و مرغ شامل یک راهروی طولی و دو فضای اصلی است که درست در زیر شاه‌نشین خانه قرار دارد.

برای اینکه به وارد سردابه و حوضخانه شوید باید چند پله را از حیاط به پایین بروید و سپس از ۲ راهرو بگذرید.

اینجا هم گل و مرغ جلوه‌گری می‌کند؛ اول در حوضچه سنگی شش‌ضلعی و پاشویه پیرامون آن و سپس در یک حوض قدح‌شکل با پاشویه‌های کاشی و سرشیر سنگی.

راه‌آب‌های این دو حوض در زیرزمین با هم ارتباط داشته و آب این مجموعه در ارتباط با حوض درون حیاط دارای گردش هستند.

کاشی‌کاری‌های بدنه حوضخانه نیز هنرمندانه، برایتان روایات تاریخی و داستانی ایران را بازگو می‌کنند و یک طاقچه نیز با عمقی زیاد میزبان اشیای تاریخی است که دیدنشان خالی از لطف نیست.

امتداد هنر معماری شیراز در ۲ حیاط موزه گل و مرغ

خانه تاریخی آباد ۲ حیاط دارد که با یک سردر هنری به یکدیگر راه می‌یابد؛ در حیاط کوچک‌تر یک سکوی نشیمن ساخته شده است که زیر آن مخزن آب خانه و بالای آن بادگیری به منظور هدایت هوای خنک بر سطح نشیمن سکو ساخته شده است.

این بادگیر دارای آجرکاری و کاشی‌کاری است و سکو نیز با کاشی‌های قجری منقش آراسته شده است.

ارتباط حیاط کوچک و بزرگ با یک سردر بسیار زیبا مملو از نقوش کاشی‌کاری به یکدیگر برقرار است؛ نمای آجرکاری سردر به همراه کاشی‌کاری منقش به تصاویر حماسی و اسطوره‌ای شاهان ساسانی و شیرسرهای چوبی آذین شده و می‌تواند پیش از ورود به حیاط دیگر، دقایقی شما را آنجا نگه دارد.

حیاط اصلی موزه نیز درست روبروی شاه‌نشین قرار دارد؛ جایی که گفته می‌شود تا پیش از خشکسالی، آب قنات رضاآباد در آن جریان داشته است.

حیاط موزه در چهارطرف دارای تزئیناتی است که شما را به تماشا در فضای باز دعوت می‌کند و کاشی‌کاری روایی یوسف و زلیخا، شیخ صنعا، دختر ترسا و هفت‌خوان رستم در سراسر بدنه آن دیده می‌شود.

ورودی اصلی بنا در ضلع غربی همین حیاط است، جایی که با گذر از آن، به یک ورودی چهارطاق راه می‌یابید که با یک‌هزار کاشی چهار سانتی منقش به سیمرغ‌های قرینه و گل و مرغ آراسته شده است.

در مرکز حیاط، درست روبروی درک اصلی شاه‌نشین دو حوض با اختلاف ارتفاع به سبک حمام فین کاشان قرار دارد.

مجسمه کریم‌خان زند، هاون‌های سنگی و خمره‌های ذخیره آذوقه قدیمی که برخی از آنها هنوز بر خود امضا و نشان سازنده را دارند نیز بر غنای بصری حیاط خانه آباد افزوده است.

موزه گل و مرغ، استوار و ماندگار

خانه عبدالمجید آباد، امروز بسیاری از هنرهای اصیل ایرانی را ماندگار کرده و یکجا به پیشگاه دیدگان شما و دیگر بازدیدکنندگان هنردوست تقدیم می‌کند.

همین مرمت، بهسازی و رسیدگی، سبب شده تا ایستایی بنا نیز حفظ شود و تا حد زیادی از گزند آسیب و تخریب در امان بماند.

بررسی‌های کارشناسان میراث فرهنگی فارس می‌گوید این خانه واجد ارزش تاریخی در وضعیت ایستایی مناسبی قرار دارد و با توجه به مرمت و استحکام‌بخشی انجام‌شده، آسیبی به آن وارد نشده است./ ایرنا