این فیلم را با نفس حبس‌ شده ببینید؛ عبور از تیغه مرگ خلنو/جایی که انسان با دیواره 500 متری می‌جنگد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، یک کوهنورد، تیغه‌ای باریک از سنگ و صدها متر پرتگاه در دو سوی مسیر؛ صحنه‌ای که در نگاه نخست بیشتر به سکانسی از یک فیلم ماجراجویانه شباهت دارد تا واقعیتی در دل کوهستان. اما این تصویر واقعی است؛ تصویری که سعید طیرانی، معلم بازنشسته آموزش‌وپرورش اسلامشهر و تصویربردار کوهستان،  ثبت کرده است.  عبور نفس‌گیر کوهنوردان از تیغه مشهور ژاندارم در مسیر صعود به قله خلنو .

خلنو با ارتفاع ۴۳۷۵ متر، بلندترین قله استان تهران است. بسیاری از کوهنوردان این قله را از مسیر معمول آن صعود می‌کنند، اما تیغه ژاندارم داستان دیگری دارد؛ گذرگاهی فنی، هیجان‌انگیز و پرخطر که تنها کوهنوردان باتجربه پا به آن می‌گذارند.

برای شنیدن روایت این صعود و پشت‌صحنه ثبت این فیلم، با سعید طیرانی گفت‌وگو کرده‌ایم.

 تیغه ژاندارم چه ویژگی‌ای دارد که آن را به یکی از مشهورترین مسیرهای کوهنوردی تهران تبدیل کرده است؟

خلنو دو مسیر اصلی برای صعود دارد؛ یک مسیر عادی و شناخته‌شده که بیشتر کوهنوردان از آن استفاده می‌کنند و مسیر دیگر، تیغه ژاندارم است که کاملاً فنی و چالش‌برانگیز محسوب می‌شود. شکل این تیغه به برج‌ها و باروهای یک قلعه سنگی شباهت دارد و به همین دلیل نام «ژاندارم» برای آن انتخاب شده است.

در دو سوی این تیغه، پرتگاه‌های عمیقی قرار دارد که در برخی نقاط به حدود ۵۰۰ متر می‌رسد. بخش حساس مسیر نیز نزدیک به ۱۰۰ متر طول دارد و عبور از آن به تمرکز، تجربه و مهارت فنی بالایی نیاز دارد.

من معمولاً برای عکاسی و فیلم‌برداری از کوهنوردان از قبل برنامه‌ریزی می‌کنم. آن روز هم موقعیت مناسبی را انتخاب کرده بودم و حدود یک‌ونیم تا دو کیلومتر با کوهنوردان فاصله داشتم. دوربین روی سه‌پایه قرار داشت تا کوچک‌ترین لرزش نیز روی کیفیت تصویر اثر نگذارد.

برای من در کنار کوه و کوهنوردی ؛ آنچه جذاب است تلاش انسان در برابر عظمت طبیعت است. وقتی از فاصله دور به صحنه نگاه می‌کنید، کوهنوردان در میان دیواره‌ها و یال‌های سنگی تنها به اندازه یک نقطه دیده می‌شود، اما همان نقطه های کوچک با اراده‌ای بزرگ در حال عبور از مسیری هستند که بسیاری حتی جرأت نزدیک شدن به آن را ندارند.

صعود انفرادی یا «سولو» در کوهنوردی وجود دارد، اما در مسیرهایی مانند ژاندارم توصیه عمومی نیست. معمولاً کوهنوردان این بخش را با استفاده از طناب، تجهیزات ایمنی و حمایت گروهی پشت سر می‌گذارند.

فردی که به‌تنهایی وارد چنین مسیری می‌شود باید از نظر فنی در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشد و تجربه زیادی در کوهنوردی داشته باشد. در چنین محیطی، کوچک‌ترین خطا می‌تواند عواقب جدی به همراه داشته باشد.

شما سال‌ها معلم بوده‌اید. چه شد که مسیر زندگی‌تان به کوهستان و عکاسی گره خورد؟

حدود ۳۷ یا ۳۸ ساله بودم که برای انجام آزمایش پزشکی مراجعه کردم. پزشک به من توصیه کرد سبک زندگی‌ام را تغییر دهم و فعالیت بدنی بیشتری داشته باشم.

در همان روزها اطلاعیه‌ای روی دیوار دیدم که روی آن نوشته شده بود: «کوهنوردان جوان شهرستان عضو می‌پذیرند.» از روی کنجکاوی ثبت‌نام کردم. نخستین صعودم چندان آسان نبود؛ حتی به دلیل کمبود آب با مشکل مواجه شدم. اما همان تجربه سخت، جرقه علاقه‌ای شد که سال‌هاست ادامه پیدا کرده است.

در ابتدا تصور می‌کردم کوهنوردی فقط رسیدن به یک قله است، اما به مرور فهمیدم ماجرا بسیار عمیق‌تر از این حرف‌هاست. کوهستان به انسان صبر، آرامش و فروتنی می‌آموزد. وقتی ساعت‌ها در دل طبیعت قدم می‌زنید، نگاهتان به زندگی هم تغییر می‌کند. یاد می‌گیرید برای رسیدن به هر هدفی باید گام‌به‌گام پیش رفت و در برابر سختی‌ها ایستادگی کرد.

عکاسی در این میان چه جایگاهی دارد؟

عکاسی برای من ادامه همان نگاه به طبیعت است. در کوهستان فقط قله‌ها تماشایی نیستند؛ گاهی یک گل کوچک میان سنگ‌ها، پرواز یک پرنده یا حرکت یک حشره می‌تواند به اندازه یک چشم‌انداز بزرگ شگفت‌انگیز باشد.

من تلاش می‌کنم بخشی از این زیبایی و بخشی از اراده انسان را ثبت کنم؛ لحظه‌ای که یک کوهنورد میان زمین و آسمان، بر لبه تیغه‌ای باریک گام برمی‌دارد و برای رسیدن به قله با ترس، خستگی و ارتفاع روبه‌رو می‌شود.

شاید به همین دلیل است که این فیلم تنها روایت یک صعود نیست؛ روایت رویارویی انسان با محدودیت‌های خودش است؛ جایی که چند قدم روی لبه سنگ، معنایی فراتر از فتح یک قله پیدا می‌کند و به داستانی از جسارت، تمرکز و اراده تبدیل می‌شود.