بازنگری در مراکز ماده ۱۶ و طراحی «مرکز امید و زندگی» برای درمان و بازتوانی معتادان متجاهر

به گزارش رکنا،  سی و نهمین جلسه کمیته کشوری هماهنگی مراکز موضوع ماده ۱۶ قانون مبارزه با موادمخدر در ستاد مبارزه با موادمخدر برگزار شد؛ نشستی که در آن بازنگری طرح «مرکز امید و زندگی» به عنوان الگوی جدید ساماندهی، درمان و بازتوانی معتادان متجاهر مورد بررسی قرار گرفت.

در حاشیه این جلسه، دکتر سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر، با تشریح جزئیات طرح گفت این برنامه در پاسخ به ضعف‌های مراکز ماده ۱۶ در سال‌های گذشته در حوزه پذیرش، درمان و پیگیری پس از ترخیص تدوین شده است و هدف آن اصلاح زنجیره درمان از مرحله شناسایی تا بازگشت به جامعه است.

وی با اشاره به ضرورت اصلاح فرآیند پذیرش افزود در مدل جدید، نظام غربالگری دقیق در بدو ورود اجرا می‌شود تا افراد بر اساس وضعیت جسمی، روانی و اجتماعی تفکیک شوند؛ به گفته او بخشی از افراد معرفی‌شده اساساً معتاد نیستند و به مراکز حمایتی ارجاع داده می‌شوند و برخی دیگر نیز به چرخه درمانی مناسب خود بازمی‌گردند.

عباسی گروه اصلی هدف این طرح را معتادان متجاهر فاقد سرپناه و حمایت اجتماعی عنوان کرد و گفت این افراد پس از پذیرش تحت معاینات پزشکی، تشکیل پرونده درمانی، مراقبت‌های اولیه و خدمات بهداشتی قرار می‌گیرند و سپس وارد مرحله سم‌زدایی تحت نظارت تیم‌های تخصصی می‌شوند.

به گفته مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر، رویکرد «مرکز امید و زندگی» صرفاً درمان جسمی نیست و ابعاد روانی و اجتماعی نیز در آن دیده شده است؛ به همین منظور خدماتی مانند روان‌درمانی، خانواده‌درمانی، مهارت‌آموزی، حرفه‌آموزی، ورزش‌درمانی، هنردرمانی و آموزش سبک زندگی سالم در این مراکز پیش‌بینی شده است.

وی با تأکید بر حضور تیم‌های تخصصی شامل پزشکان، روان‌پزشکان، روان‌شناسان، پرستاران و مددکاران اجتماعی گفت هدف، پوشش همزمان ابعاد درمان، بازتوانی و توانمندسازی افراد است.

عباسی یکی از مهم‌ترین ضعف‌های گذشته را نبود برنامه مؤثر پس از ترخیص دانست و افزود در طرح جدید این خلأ با اجرای نظام «مدیریت مورد» جبران شده است؛ به این صورت که مددکاران اجتماعی پس از ترخیص نیز پیگیری وضعیت فرد، خانواده و اشتغال او را ادامه خواهند داد.

او همچنین از پیش‌بینی برنامه‌های اسکان و اشتغال برای افراد بهبودیافته خبر داد و گفت افراد فاقد شغل از طریق آموزش‌های فنی و حرفه‌ای توانمند شده و به بازار کار معرفی می‌شوند و برای افراد فاقد سرپناه نیز سازوکار حمایتی در نظر گرفته شده است.

عباسی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه «مدیریت مصرف» برای گروهی از مصرف‌کنندگان مزمن اشاره کرد و گفت برای این افراد به جای تمرکز بر ترک کامل، کاهش آسیب و کنترل رفتارهای پرخطر در دستور کار قرار می‌گیرد.

وی همچنین از راه‌اندازی سامانه هوشمند «غوام» خبر داد و افزود ثبت و چهره‌نگاری افراد در این سامانه امکان رصد سوابق و جلوگیری از سوءاستفاده از ظرفیت مراکز درمانی را فراهم می‌کند و افراد تکراری یا غیرهدف پس از طی مراحل قانونی به مراکز تخصصی‌تر ارجاع خواهند شد.

مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر در پایان تأکید کرد «مرکز امید و زندگی» یک مرکز صرفاً نگهداری نیست، بلکه ساختاری جامع برای درمان، بازتوانی و بازگشت پایدار افراد به زندگی سالم و اجتماعی است که ارزیابی آن بر اساس شاخص‌هایی مانند کاهش بازگشت به اعتیاد، کاهش مرگ‌ومیر و افزایش اشتغال انجام خواهد شد.