بیانیه فعالان حقوق کودک درباره اینترنت طبقاتی/ محدودسازی شبکه جهانی شکاف آموزشی را عمیق‌تر می‌کند

به گزارش خبرنگار رکنا، در روزهایی که اینترنت برای میلیون‌ها کودک و نوجوان به بخشی از مسیر آموزش، یادگیری و ارتباط با جهان تبدیل شده، نگرانی‌ها درباره محدودسازی و نابرابری در دسترسی به اینترنت در ایران دوباره بالا گرفته است. همزمان با تداوم اختلال‌ها و بحث‌های تازه درباره «طبقاتی‌شدن اینترنت»، جمعی از سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان حوزه حقوق کودک با انتشار بیانیه‌ای مشترک هشدار داده‌اند که این روند بیش از همه کودکان و نوجوانان، به‌ویژه در مناطق محروم را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به باور آنان، محرومیت از اینترنت جهانی تنها یک مسئله فنی یا ارتباطی نیست، بلکه به‌طور مستقیم با حق آموزش، دسترسی به اطلاعات، رشد فردی و فرصت‌های برابر برای آینده کودکان گره خورده و می‌تواند شکاف‌های آموزشی و اجتماعی موجود را عمیق‌تر کند.

در متن بیانیه جمعی سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان حقوق کودک درباره محدودسازی اینترنت و نابرابری دیجیتال آمده است:

ما، جمعی از سازمان‌های مردم‌نهاد و فعالان حوزه حقوق کودک، نگرانی و اعتراض خود را نسبت به تداوم محدودسازی، قطع و طبقاتی‌سازی اینترنت اعلام می‌کنیم؛ روندی که بیش از همه، کودکان و نوجوانان، به‌ویژه در مناطق محروم را متضرر کرده و شکاف آموزشی، اجتماعی و اقتصادی را عمیق‌تر می‌کند.

امروز دسترسی آزاد و برابر به اینترنت، دیگر یک امکان لوکس نیست، بلکه بخشی از حقوق بنیادین همگان و به‌ویژه کودکان و نوجوانان است؛ حقی مرتبط با آموزش، دسترسی به اطلاعات، مشارکت اجتماعی، رشد فردی و توانمندسازی. محروم‌کردن کودکان و نوجوانان از اینترنت جهانی، به معنای محروم‌کردن آنان از فرصت یادگیری، مهارت‌آموزی، خلاقیت، ارتباط با جهان و آمادگی برای آینده است.

جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۳ به پیمان‌نامه حقوق کودک پیوسته و متعهد به اجرای آن شده است. بر اساس مواد ۱۳، ۱۷ و ۲۸ این پیمان‌نامه، کودکان و نوجوانان حق دارند به اطلاعات، منابع آموزشی و امکانات یادگیری دسترسی داشته باشند و دولت‌ها موظف به تسهیل این دسترسی‌اند. همچنین حق دسترسی آزاد و برابر شهروندان به اطلاعات، از الزامات توسعه عادلانه و مشارکت اجتماعی در جهان امروز است. با این حال، محدودسازی اینترنت و ایجاد دسترسی تبعیض‌آمیز، عملاً این حقوق را نقض می‌کند.

در سال‌های اخیر، آموزش غیرحضوری و استفاده از منابع آنلاین به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند آموزش تبدیل شده است. در شرایطی که نظام آموزشی کشور خود با مشکلاتی چون کمبود امکانات، نابرابری آموزشی، کمبود معلمان متخصص و فقر منابع یادگیری روبه‌روست، قطع یا محدودسازی اینترنت جهانی، این مشکلات را دوچندان می‌کند و کودکان و نوجوانان مناطق محروم را بیش از دیگران از آموزش باکیفیت دور نگه می‌دارد.

هرچند در بسیاری از مناطق محروم، دسترسی به اینترنت و زیرساخت‌های ارتباطی همچنان دشوار و محدود است، اما محرومیت از اینترنت جهانی، به‌طور چشمگیری از کیفیت، جذابیت و غنای منابع کمک‌آموزشی می‌کاهد. کودکان و نوجوانان، به‌ویژه در آموزش غیرحضوری، بیش از گذشته به محتوای متنوع، به‌روز و تعاملی نیاز دارند و معلمان و فعالان آموزشی نیز برای استفاده از روش‌های نوین تدریس و منابع آموزشی متناسب با نسل جدید، به اینترنت جهانی وابسته‌اند. محدودسازی اینترنت، نه‌تنها فرصت یادگیری را محدود می‌کند، بلکه نابرابری آموزشی و شکاف میان گروه‌های برخوردار و فرودست را با سرعت بیشتری گسترش می‌دهد.

از سوی دیگر، قطع و اختلال گسترده اینترنت تنها بر آموزش اثر نمی‌گذارد، بلکه بر معیشت خانواده‌ها و امنیت اقتصادی آنان نیز تأثیر مستقیم دارد. بسیاری از والدین، کسب‌وکارها و مشاغل خود را بر بستر اینترنت بنا کرده‌اند و آسیب به معیشت خانواده‌ها، مستقیماً زندگی، امنیت روانی و فرصت‌های رشد کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وقتی اینترنت آزاد و باکیفیت به امتیازی برای گروهی محدود تبدیل می‌شود، تبعیض آموزشی، اجتماعی و اقتصادی به شکلی ساختاری بازتولید می‌شود. هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند از عدالت آموزشی و برابری فرصت‌ها سخن بگوید اما همزمان دسترسی برابر مردم به دانش، اطلاعات و ارتباط با جهان را محدود کند.

ما تأکید می‌کنیم که دسترسی آزاد، امن و برابر به اینترنت، بخشی از حقوق بنیادین همگان و ضرورتی انکارناپذیر برای آینده کودکان و نوجوانان در جهان امروز است و هر سیاستی که به محرومیت دیجیتال، گسترش شکاف آموزشی و تعمیق نابرابری منجر شود، آثار بلندمدت و جبران‌ناپذیری بر جامعه خواهد داشت.

ما خواهان پایان‌دادن به محدودیت‌های گسترده اینترنت، توقف روند طبقاتی‌سازی دسترسی دیجیتال و تضمین حق برابر همه شهروندان، برای دسترسی آزاد و باکیفیت به اینترنت جهانی هستیم.

۱_ انجمن پژوهشی های آموزشی پویا

۲_ انجمن حمایت از حقوق کودکان

۳_ انجمن حمایت از کودکان کار

۴_ انجمن پرنده درخت کوچک

۵- انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب

۶- انجمن حمایت و یاری آسیب دیدگان اجتماعی ( احیا ارزش ها)

۷- انجمن دوستداران کودک پویش

۸- انجمن دوستداران کودک کرمان

۹- انجمن یاری کودکان در معرض خطر

۱۰- گروه تلاشگران یاری همدل

۱۱- موسسه انسان دشواری وظیفه

۱۲- موسسه درخت کوچک زندگی

۱۳- موسسه توانمندسازی مهروماه

۱۴- موسسه توانمندسازی ندای ماندگار دروازه غار

۱۵- موسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر

۱۶- موسسه کنشگران فرزانه (اجتماعی)

۱۷- موسسه نوید زندگی کوشا

۱۸- موسسه یاریگران کودکان کار پویا

۱۹- موسسه بنیاد نوای مهر تاک