هشدار نارنجی بارش‌های خسارت‌زا؛ شمال‌غرب و دامنه‌های البرز در مسیر سیلاب و تگرگ

آسمان برخی استان‌های کشور در آستانه ورود موجی تازه از ناپایداری‌های جوی قرار گرفته است؛ موجی که بنا بر اعلام سازمان هواشناسی می‌تواند طی دو روز آینده، از بارش‌های رگباری تا تگرگ و بادهای شدید موقتی را به همراه داشته باشد. بررسی داده‌های رسمی نشان می‌دهد دامنه این سامانه بارشی گستره‌ای از شمال‌غرب کشور تا دامنه‌های البرز مرکزی را دربر می‌گیرد؛ وضعیتی که در ادبیات هواشناسی با صدور هشدار سطح نارنجی توصیف شده و به معنای احتمال وقوع خسارت‌های قابل توجه است.

بر اساس این هشدار، روز سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت‌ماه مناطقی از آذربایجان شرقی، بخش‌های شمالی آذربایجان غربی، زنجان، نیمه شرقی کردستان و غرب استان قزوین در معرض رگبار باران، رعدوبرق، وزش باد شدید موقتی و در برخی نقاط احتمال بارش تگرگ قرار دارند. این الگوی ناپایداری در روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت‌ماه به گستره‌ای وسیع‌تر کشیده می‌شود و استان‌های قزوین و البرز، مناطق شمالی آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی و همچنین دامنه‌ها و ارتفاعات استان‌های تهران، مازندران، شرق گیلان و شمال استان مرکزی را در بر خواهد گرفت.

سناریوی مخاطرات؛ از سیلاب‌های ناگهانی تا اختلال در حمل‌ونقل

ماهیت رگباری این سامانه بارشی به‌گونه‌ای است که احتمال شکل‌گیری سیلاب‌های ناگهانی و طغیان رودخانه‌ها را افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، آبگرفتگی معابر شهری و اختلال در تردد جاده‌ای از نخستین پیامدهایی است که در مناطق تحت تأثیر مشاهده می‌شود. لغزندگی محورهای مواصلاتی، کاهش دید افقی و وزش تندبادهای لحظه‌ای از دیگر عواملی هستند که می‌توانند ایمنی سفرها را با چالش روبه‌رو کنند.

همزمان با این شرایط، احتمال سقوط اشیاء از ارتفاع، شکستن درختان فرسوده و آسیب به سازه‌های موقت نیز مطرح است؛ مخاطراتی که در کنار بارش تگرگ و صاعقه، می‌تواند بخش‌هایی از فعالیت‌های شهری و حتی بخش کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهد. کارشناسان هواشناسی هشدار می‌دهند که بارش‌های کوتاه‌مدت اما شدید در این بازه زمانی، بیشترین ظرفیت ایجاد خسارت را دارند.

توصیه‌های مدیریت بحران؛ آماده‌باش دستگاه‌ها در برابر سامانه ناپایدار

در پی صدور این هشدار، سازمان هواشناسی مجموعه‌ای از توصیه‌های پیشگیرانه را برای کاهش خسارت‌های احتمالی مطرح کرده است. در صدر این توصیه‌ها، پرهیز از توقف یا اتراق در حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها قرار دارد؛ مناطقی که در زمان بارش‌های رگباری می‌توانند در مدت کوتاهی به مسیر سیلاب تبدیل شوند.

همچنین از شهروندان خواسته شده از سفرهای غیرضروری و فعالیت‌هایی مانند طبیعت‌گردی، کوه‌نوردی و جابه‌جایی عشایر در این بازه زمانی خودداری کنند. در سطح مدیریتی نیز تأکید شده دستگاه‌های اجرایی و امدادی در حالت آماده‌باش قرار گیرند، راهداری برای بازگشایی دهانه پل‌ها و کانال‌ها آمادگی داشته باشد و شهرداری‌ها نسبت به پاکسازی مسیرهای آب‌های سطحی اقدام کنند.

در کنار این اقدامات، احتیاط در فعالیت‌های عمرانی و خودداری از پارک خودرو در نزدیکی ساختمان‌های نیمه‌کاره یا درختان کهنسال نیز از جمله توصیه‌هایی است که برای کاهش خطرات ناشی از بادهای شدید مطرح شده است.

هشدار دریایی در دریای عمان؛ امواج بلند در سواحل سیستان و بلوچستان

همزمان با هشدارهای جوی در خشکی، سازمان هواشناسی هشدار دریایی سطح زرد نیز صادر کرده است. بر اساس این هشدار، از بعدازظهر ۲۱ اردیبهشت‌ماه تا ظهر چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت‌ماه، دریای عمان به‌ویژه در نواحی شرقی استان سیستان و بلوچستان با افزایش سرعت باد و ارتفاع امواج روبه‌رو خواهد شد.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد سرعت لحظه‌ای باد در این بازه زمانی به حدود ۲۰ تا ۲۴ نات می‌رسد و ارتفاع امواج نیز ممکن است در مناطق ساحلی و فراساحلی به حدود یک و نیم متر افزایش یابد. چنین شرایطی می‌تواند فعالیت‌های دریایی را با اختلال مواجه کند.

در این وضعیت احتمال بروز مخاطراتی مانند غرق شدن شناگران و غواصان، آسیب به قفس‌های پرورش ماهی و تورهای صیادی، و همچنین اختلال در تردد قایق‌های صیادی و شناورهای سبک افزایش می‌یابد. حتی تردد شناورهای مسافربری و فعالیت‌های فراساحلی نیز ممکن است با محدودیت مواجه شود.

معنای هشدارهای هواشناسی؛ وقتی رنگ‌ها پیام خطر می‌دهند

در نظام هشداردهی سازمان هواشناسی، سطح نارنجی به معنای احتمال وقوع پدیده‌ای جوی با پیامدهای منفی قابل توجه است؛ وضعیتی که دستگاه‌های مسئول را به حالت آماده‌باش برای مدیریت خسارت‌های احتمالی سوق می‌دهد. در مقابل، هشدار زرد بیانگر وقوع پدیده‌ای جوی است که گرچه شدت کمتری دارد، اما می‌تواند در فعالیت‌های روزمره یا سفرها اختلال ایجاد کند.

بر همین اساس، صدور این هشدارها نه‌تنها به منظور آگاه‌سازی عمومی انجام می‌شود، بلکه به عنوان ابزاری برای هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدماتی نیز عمل می‌کند؛ هماهنگی‌ای که در شرایط ناپایداری‌های جوی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارت‌ها داشته باشد.