کاهش بارش در ۱۰ استان ایران/ تهران و قم در صدر کم‌بارش‌ترین‌ها/ ۴ درصد بارش بیشتر، اما خشکی همان است / تابستان سخت در راه

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  در حالی که نخستین ماه از سال ۱۴۰۵ به روزهای پایانی خود نزدیک می‌شود، آمارهای رسمی ارائه شده از سوی مدیرکل دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور، تصویری دوگانه و پیچیده از وضعیت منابع آبی ایران ترسیم می‌کند. اگرچه در نگاه اول، رقم «۴ درصد رشد بارندگی نسبت به میانگین بلندمدت» نویدبخش سالی معتدل است، اما واکاوی دقیق‌تر داده‌ها نشان می‌دهد که سایه سنگین خشکسالی شش‌ساله همچنان بر سر بخش‌های وسیعی از کشور سنگینی می‌کند.

فریب میانگین‌ها، رشد ۴ درصدی در برابر بحران ۱۰ استان

گزارش‌های نشان می‌دهد که میزان بارش در سال آبی جاری در محدوده «نرمال» قرار گرفته است. با این حال، تکیه بر میانگین کشوری می‌تواند گمراه‌کننده باشد. واقعیت این است که این بهبود نسبی در تراز کلی، ناشی از بارش‌های مطلوب در برخی نقاط است و نتوانسته توازن آبی را در قطب‌های جمعیتی و صنعتی کشور برقرار کند.

طبق اعلام دفتر اطلاعات و داده‌های آب، دست‌کم ۱۰ استان کشور با کاهش قابل توجه بارندگی مواجه هستند. در صدر این لیست، نام‌های استراتژیکی همچون تهران، قم و مرکزی به چشم می‌خورد. این توزیع نامتوازن بارندگی به این معناست که برخلاف تصور عمومی، بارش‌های اخیر نتوانسته‌اند گره‌ای از مشکل تأمین آب در مناطق مرکزی و پایتخت باز کنند.

میراث تلخ خشکسالی شش‌ساله

یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های این شرایط، تداوم یک بحران مزمن است و  خشکسالی شش‌ساله. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که حتی بارش‌های نرمال امسال نیز توان جبران خسارت‌های انباشته‌شده در شش سال گذشته را ندارند. این تداوم زمانی باعث شده است که ، ورودی سدها به‌رغم بارش‌ها، میزان ورودی آب به مخازن سدها همچنان با کاهش مواجه باشد؛ چرا که بخش بزرگی از بارش‌ها صرف نفوذ در خاک تشنه و جبران رطوبت از دست رفته زمین می‌شود.ذخایر زیرزمینی بخش دیگر مهم ماجرا است، فشار بر منابع آب زیرزمینی به شکلی نگران‌کننده افزایش یافته است. وقتی سدها خالی بمانند، بار تأمین آب به دوش سفره‌های زیرزمینی می‌افتد که خود در پی سال‌ها خشکسالی، در وضعیت بحرانی قرار دارند.

 تضاد جغرافیایی؛غرب امیدوار، مرکز نگران

در حالی که استان‌های مرکزی مانند قم و تهران با خشکی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، خبرها از مرزهای غربی به گوش می‌رسد که بهبود ذخایر برخی سدها در استان‌های غربی کشور را بیان می کند، تنها نقطه روشن در کارنامه آبی فروردین ۱۴۰۵ همین است. این بهبود اگرچه حیاتی است، اما به دلیل محدودیت‌های انتقال و زیرساختی، تأثیر مستقیمی بر رفع تشنگی در مرکز ایران نخواهد داشت.

 تابستانی سخت در پیش است؟

اطلاعات و داده‌های آب کشور درباره «نگرانی‌ها برای تأمین آب در ماه‌های آینده»، نشان‌دهنده یک پیش‌بینی واقع‌گرایانه از وضعیت تابستان پیش‌روست. کاهش ورودی سدها در کنار کاهش بارندگی در استان‌های کلیدی، زنگ خطر را برای تأمین آب شرب و کشاورزی در فصول گرم سال به صدا درآورده است.

فروردین ۱۴۰۵ برای مدیریت منابع آب ایران، ماهِ «هشیاری» است. عدد ۴ درصد رشد بارندگی نباید باعث خوش‌بینی کاذب شود. تا زمانی که کاهش بارندگی در ۱۰ استان کلیدی جبران نشود و فشار بر منابع زیرزمینی کاهش نیابد، ایران همچنان در وضعیت اضطرار آبی باقی خواهد ماند. مدیریت مصرف و بازنگری در تخصیص منابع، تنها راهکارهای پیش‌رو برای عبور از میراث خشکسالی شش‌ساله است.