فیلم/ دستکاری تراشه کارت‌های سوخت شهروندان به قصد قاچاق سوخت/ کارت سوخت خود را در جایگاه‌ها در اختیار دیگران قرار ندهید

 برخی شهروندان در تماس با خبرنگار اجتماعی رکنا اعلام کرده‌اند که در مواردی، تراشه کارت‌های سوخت در برخی جایگاه‌ها دستکاری یا از روی کارت جدا شده و احتمالاً برای سوخت‌گیری خارج از محل سکونت مالک و در مسیر قاچاق سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در پی این گزارش‌ها، یک منبع آگاه در وزارت نفت در گفت‌وگو با خبرنگار رکنا، ضمن تأیید وقوع چنین مواردی، درباره نحوه این اقدام توضیح داد:

وی گفت: «این فرایند پیچیده نیست و البته  موضوعی فراگیر در جایگاه‌های سوخت هم نیست و تعداد موارد آن محدود است. در این شیوه، فرد مالک کارت سوخت خود را برای سوخت‌گیری در اختیار متصدی جایگاه قرار می‌دهد. متصدی متخلف ممکن است پیش از سوخت‌گیری یا پس از آن، بدون اطلاع مالک، تراشه الکترونیکی کارت را از روی آن جدا کند.»

این منبع آگاه افزود: «تراشه کارت سوخت همان بخش الکترونیکی کوچکی است که امکان شناسایی کارت و انجام عملیات سوخت‌گیری را فراهم می‌کند. در این روش، تراشه کارت اصلی از روی آن برداشته می‌شود و ممکن است تراشه دیگری جایگزین آن شود تا کارت ظاهراً در اختیار مالک باقی بماند، اما دیگر قابلیت استفاده به عنوان کارت سوخت را نداشته باشد.»

به گفته این منبع، تراشه جداشده می‌تواند در ادامه روی کارت دیگری نصب شود و در محلی دیگر برای سوخت‌گیری مورد استفاده قرار گیرد. در چنین شرایطی، کارت متعلق به یک شهروند ممکن است در نقطه‌ای خارج از محل سکونت وی و حتی در مناطقی که قاچاق سوخت در آنها گسترده‌تر است، برای دریافت سوخت مورد استفاده قرار گیرد.

وی درباره مدت زمان انجام این کار نیز گفت: «این اقدام زمان زیادی نمی‌برد و ممکن است در مدت بسیار کوتاهی انجام شود؛ به همین دلیل، مالک کارت ممکن است متوجه دستکاری کارت خود نشود.»

این مقام آگاه در پاسخ به این پرسش که آیا شهروندان می‌توانند صحت این موضوع را بررسی کنند، توضیح داد: «تراشه‌های الکترونیکی مشابه در برخی کارت‌های بانکی، کارت‌های تلفن و بعضی کارت‌های شناسایی نیز وجود داشته است. ساختار این تراشه‌ها به گونه‌ای است که می‌توان آن را از بدنه کارت جدا کرد و در صورت دستکاری تخصصی، ممکن است ظاهر کارت نیز تغییر محسوسی نکند.»

وی تأکید کرد: «هدف اصلی در این شیوه، خود کارت نیست، بلکه تراشه آن است. تراشه جداشده می‌تواند روی کارت دیگری قرار گیرد و از آن برای انجام عملیات سوخت‌گیری استفاده شود.»

هشدار به مالکان کارت سوخت

این منبع آگاه در ادامه با تأکید بر ضرورت مراقبت شهروندان از کارت سوخت خود گفت: «بهتر است مالکان کارت سوخت، تا حد امکان کارت خود را در اختیار افراد دیگر قرار ندهند و در زمان سوخت‌گیری شخصاً کارت را در اختیار داشته باشند.»

وی افزود: «اگر متصدی جایگاه از مالک بخواهد کارت را به محل دیگری ببرد و سوخت‌گیری را انجام دهد، شهروندان باید نسبت به این موضوع حساس باشند و اجازه ندهند کارتشان برای مدت نامعلوم در اختیار فرد دیگری قرار گیرد.»

به گفته این منبع، احتمال وقوع چنین تخلفی برای عموم کارت‌های سوخت بالا نیست و این پدیده را نمی‌توان یک اقدام گسترده و عمومی در جایگاه‌ها دانست؛ با این حال، وقوع حتی موارد محدود آن نیز می‌تواند برای مالک کارت پیامدهای جدی ایجاد کند.

احتمال تشکیل پرونده برای مالک بی‌اطلاع کارت

این منبع آگاه درباره پیامدهای استفاده غیرمجاز از کارت سوخت توضیح داد: «سامانه‌های هوشمند سوخت، امکان ثبت و پایش سوخت‌گیری‌ها را دارند. برای مثال، اگر کارتی که متعلق به یک استان است، در فاصله‌ای دور و در منطقه‌ای دیگر برای سوخت‌گیری‌های غیرمتعارف مورد استفاده قرار گیرد، ممکن است این رفتار در سامانه‌ها به عنوان مورد مشکوک شناسایی شود.»

وی ادامه داد: «در چنین شرایطی، ممکن است حتی برای مالک اصلی کارت نیز مشکل ایجاد شود؛ در حالی که صاحب کارت از سوءاستفاده صورت‌گرفته بی‌اطلاع بوده است. بنابراین، مالکان باید مراقبت بیشتری از کارت خود داشته باشند.»

این منبع آگاه همچنین تأکید کرد: «مالک کارت نباید کارت سوخت خود را در جایگاه جا بگذارد، آن را در اختیار افراد غیر قرار دهد یا اطلاعات مربوط به آن را در اختیار دیگران بگذارد.»

وی در پایان خاطرنشان کرد: «کارت سوخت نیز مانند کارت بانکی است. همان‌طور که نباید کارت بانکی و رمز آن را همزمان در اختیار فرد دیگری قرار داد، در مورد کارت سوخت نیز باید از واگذاری کارت و اطلاعات آن به افراد غیر خودداری کرد.»

کارت‌های سوخت شخصی، سهم ناچیزی در قاچاق سوخت دارند

این منبع آگاه در ادامه با تأکید دوباره بر ضرورت مراقبت شخصی از کارت‌های سوخت گفت: «وقتی فردی کارت خود را در اختیار شخص دیگری قرار می‌دهد، نباید انتظار داشته باشد که از آن سوءاستفاده نشود. حتی در زمان استفاده از کارت‌های بانکی نیز توصیه می‌شود افراد رمز خود را شخصاً وارد کنند و آن را در اختیار فروشنده یا فرد دیگری قرار ندهند. در مورد کارت سوخت نیز همین مراقبت‌های شخصی باید رعایت شود.»

وی افزود: «البته موضوع دستکاری تراشه کارت‌های سوخت، موضوعی فراگیر نیست و موارد آن محدود است. بیشتر کارکنان جایگاه‌های سوخت افراد شریف و زحمتکشی هستند و چنین اقداماتی از سوی آنها انجام نمی‌شود. ممکن است در مواردی محدود، فردی متخلف وجود داشته باشد، اما نمی‌توان این موضوع را به همه جایگاه‌ها یا کارکنان آنها تعمیم داد.»

این مقام آگاه تأکید کرد: «به نظر من، سهم این نوع سوءاستفاده از کارت‌های شخصی در قاچاق سوخت بسیار ناچیز است و حتی ممکن است یک‌دهم درصد از کل قاچاق سوخت را نیز شامل نشود.»

کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها؛ یکی از مسیرهای اصلی قاچاق

وی درباره مسیرهای اصلی قاچاق سوخت توضیح داد: «مسئله مهم‌تر، نحوه مدیریت سهمیه‌ها و کارت‌های سوخت اضطراری جایگاه‌هاست. در مناطق مرزی حتی می‌توان برای افرادی که خودرو دارند، سهمیه مشخصی در نظر گرفت؛ اما استفاده از کارت‌های سوخت اضطراری جایگاه‌ها باید بسیار محدود و کنترل‌شده باشد و در اختیار افرادی قرار گیرد که واقعاً به دلیل مفقودی یا مشکل کارت شخصی خود نیاز به استفاده از آن دارند.»

این منبع آگاه ادامه داد: «اینکه یک جایگاه بتواند روزانه حجم قابل‌توجهی بنزین را با کارت آزاد عرضه کند، می‌تواند زمینه سوءاستفاده را فراهم کند. وقتی اختلاف قیمت سوخت در داخل کشور با قیمت آن در مناطق مرزی و کشورهای همجوار بسیار زیاد است، انگیزه قاچاق نیز افزایش پیدا می‌کند و باید برای این اختلاف قیمت و نحوه توزیع سوخت چاره‌ای اندیشیده شود.»

قاچاق سوخت؛ حاصل یک شبکه چندلایه

وی در جمع‌بندی گفت: «قاچاق سوخت را نباید فقط در یک مسیر یا یک روش خلاصه کرد. بخشی ممکن است از طریق کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها، بخشی از طریق سوءاستفاده‌های محدود از کارت‌های شخصی و بخشی نیز از طریق روش‌های دیگر، از جمله برداشت غیرمجاز از خطوط انتقال یا شبکه توزیع انجام شود.»

این منبع آگاه تأکید کرد: «آنچه در نهایت در مرز مشاهده می‌شود، حاصل جمع همین جریان‌های کوچک و متعدد است؛ بنابراین برای مقابله با قاچاق سوخت، صرفاً نظارت بر کارت‌های شخصی کافی نیست و باید کل زنجیره تولید، انتقال، توزیع، سهمیه‌بندی و عرضه سوخت تحت نظارت هوشمند قرار گیرد.»