زیاده خواهی از واردات خودرو/ اختلاف قیمت خودرو وارداتی در ایران با جهان معادل 38 سال پول بنزین 70 هزارتومانی است! + فیلم

به گزارش رکنا، روز سه شنبه 17 شهریورماه 1405، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور اعلام کرد قیمت واقعی بنزین در شرایط فعلی حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان است و دولت قصد دارد اصلاح قیمت سوخت را به‌صورت تدریجی انجام دهد. جدای از آقای عارف، موضوع قیمت تمام شده بنزین و اختلاف آن با کشورهای همسایه موضوعی است که بارها توسط دولتمردان تکرار شده است.

اما در تمام سال‌هایی که بحث «قیمت جهانی بنزین» مطرح شده، یک سؤال مهم کمتر مورد توجه قرار گرفته است: اگر قرار است قیمت سوخت به قیمت واقعی نزدیک شود، آیا قیمت خودرو، هزینه واردات و ساختار دریافت عوارض نیز نباید به استانداردهای جهانی نزدیک شود؟

قیمت جهانی خودرو نصف قیمت ایران

یکی از استدلال‌های همیشگی درباره ارزان بودن بنزین در ایران، مقایسه قیمت سوخت با کشورهای دیگر است. اما برای یک مقایسه واقعی، باید دید مصرف‌کننده ایرانی خودرو را با چه قیمتی خریداری می‌کند.

برای نمونه، سه خودروی کیا پیکانتو، تویوتا کرولا کراس هیبرید و هوندا سیویک را در نظر بگیرید.

با فرض قیمت هر درهم ۶۱ هزار تومان در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، قیمت پایه این خودروها در امارات و معادل تومانی آنها به این شکل است:

این ارقام نشان می‌دهد که حتی پیش از محاسبه هزینه‌های سوخت، خودرو در بازار ایران با فاصله قابل توجهی نسبت به قیمت تبدیل‌شده آن در امارات عرضه می‌شود.

البته قیمت امارات، قیمت نهایی خودرو در ایران نیست و هزینه‌هایی مانند حمل، بیمه، گمرک، مالیات، سود واردکننده و سایر هزینه‌های قانونی واردات نیز وجود دارد. بنابراین این مقایسه صرفاً برای نشان دادن فاصله قیمت خودرو در دو بازار است.

اختلاف قیمت خودرو در ایران و امارات چقدر است؟

اگر قیمت خودرو در امارات را با نرخ ۶۱ هزار تومانی درهم به تومان تبدیل کنیم، اختلاف قیمت به شکل زیر خواهد بود:

• کیا پیکانتو: ۵.۹ میلیارد تومان در ایران در برابر ۳.۴۷۷ میلیارد تومان در امارات؛ اختلاف حدود ۲.۴۲۳ میلیارد تومان

• تویوتا کرولا کراس: ۷.۷۵ میلیارد تومان در ایران در برابر ۵.۹۱ میلیارد تومان در امارات؛ اختلاف حدود ۱.۸۴ میلیارد تومان

• هوندا سیویک: ۹.۳ میلیارد تومان در ایران در برابر ۶.۰۹ میلیارد تومان در امارات؛ اختلاف حدود ۳.۲۱ میلیارد تومان

حالا اگر قیمت واقعی بنزین را همان ۷۰ هزار تومان در نظر بگیریم که معاون اول رئیس‌جمهور اعلام کرده است، می‌توان این اختلاف قیمت خودرو را با هزینه سوخت مقایسه کرد.

هر خودرو سالانه چقدر بنزین مصرف می‌کند؟

برای اینکه مقایسه یکسان باشد، فرض می‌کنیم هر سه خودرو:

• سالانه ۲۰ هزار کیلومتر حرکت کنند؛

• مصرف متوسط آنها ۶ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر باشد؛

• باک آنها ۵۰ لیتر ظرفیت داشته باشد؛

• قیمت بنزین ۷۰ هزار تومان باشد.

در این شرایط هر خودرو در یک سال حدود ۱۲۰۰ لیتر بنزین مصرف می‌کند.

یعنی:

۲۰ هزار کیلومتر × ۶ لیتر ÷ ۱۰۰ = ۱۲۰۰ لیتر

با قیمت ۷۰ هزار تومان برای هر لیتر، هزینه سوخت سالانه به ۸۴ میلیون تومان می‌رسد.

با باک ۵۰ لیتری نیز خودرو در طول سال تقریباً ۲۴ بار نیاز به یک باک کامل خواهد داشت.

اختلاف قیمت خودرو معادل چند سال بنزین است؟

اینجا مقایسه جالب می‌شود.

کیا پیکانتو

اختلاف قیمت ایران و امارات:

۲.۴۲۳ میلیارد تومان

هزینه بنزین سالانه:

۸۴ میلیون تومان

بنابراین اختلاف قیمت خرید پیکانتو در ایران و امارات معادل هزینه حدود ۲۹ سال بنزین با نرخ لیتری ۷۰ هزار تومان است.

تویوتا کرولا کراس هیبرید

اختلاف قیمت:

۱.۸۴ میلیارد تومان

هزینه بنزین سالانه:

۸۴ میلیون تومان

یعنی اختلاف قیمت این خودرو در دو بازار معادل حدود ۲۲ سال بنزین است.

هوندا سیویک

اختلاف قیمت:

۳.۲۱ میلیارد تومان

هزینه بنزین سالانه:

۸۴ میلیون تومان

در نتیجه اختلاف قیمت سیویک در ایران و امارات معادل حدود ۳۸ سال هزینه بنزین با نرخ لیتری ۷۰ هزار تومان است.

اگر بنزین جهانی است، خودرو هم باید جهانی باشد

بحث اصلی اینجا مخالفت با اصلاح قیمت سوخت نیست؛ مسئله، یکسان نبودن اجزای مقایسه است.

وقتی درباره «قیمت واقعی» یا «قیمت جهانی» بنزین صحبت می‌شود، باید همزمان پرسید چرا مصرف‌کننده ایرانی برای خرید یک خودروی اقتصادی یا متوسط، چندین میلیارد تومان بیشتر از قیمت تبدیل‌شده همان خودرو در یک بازار منطقه‌ای مانند امارات پرداخت می‌کند؟

در قیمت نهایی خودرو در ایران نیز تنها قیمت خود خودرو مطرح نیست. هنگام واردات، مجموعه‌ای از هزینه‌ها و عوارض مانند تعرفه واردات، هزینه اسقاط، مالیات، عوارض هلال‌احمر، هزینه شماره‌گذاری و عوارض و وجوه قانونی از جمله موارد مرتبط با ماده ۴۲ به قیمت خودرو اضافه می‌شود.

بنابراین اگر قرار است دولت استدلال کند که بنزین باید به قیمت واقعی یا جهانی نزدیک شود، منطقی است که درباره کل زنجیره قیمت خودرو نیز با همین منطق صحبت شود.

به بیان ساده‌تر، نمی‌توان فقط یک جزء از اقتصاد خودرو یعنی سوخت را با قیمت جهانی مقایسه کرد، اما در طرف دیگر، مصرف‌کننده را با خودرویی مواجه کرد که قیمت نهایی آن به دلیل تعرفه‌ها، عوارض و هزینه‌های مختلف چندین میلیارد تومان بالاتر از قیمت پایه خودرو در بازارهای منطقه‌ای است.

مسئله فقط قیمت بنزین نیست

خودرویی که در امارات حدود ۵۷ هزار درهم قیمت دارد، با فرض درهم ۶۱ هزار تومانی حدود ۳.۵ میلیارد تومان ارزش دارد، اما همان پیکانتو در ایران ۵.۹ میلیارد تومان قیمت دارد.

در مورد سیویک، این فاصله حتی بیشتر است؛ خودروی حدود ۶.۱ میلیارد تومانی در محاسبه تبدیل قیمت امارات، در ایران حدود ۹.۳ میلیارد تومان قیمت دارد.

بنابراین پیش از آنکه به مردم گفته شود «بنزین ارزان است»، باید به این سؤال نیز پاسخ داده شود که «چرا خودرو برای مصرف‌کننده ایرانی تا این اندازه گران تمام می‌شود؟»

اگر قرار است قیمت انرژی به سمت قیمت واقعی حرکت کند، انتظار منطقی این است که قیمت خودرو، تعرفه واردات، عوارض، مالیات و سایر هزینه‌های تحمیلی به خودرو نیز شفاف، رقابتی و تا حد امکان نزدیک به استانداردهای جهانی شود.

در غیر این صورت، مقایسه صرف قیمت بنزین ایران با قیمت سوخت در سایر کشورها، تنها بخشی از واقعیت هزینه مالکیت خودرو را نشان می‌دهد.