فیلم / جدیدترین وضعیت کاخ گلستان پس از آسیب ناشی از امواج انفجار / مسئول موزه‌های کاخ گلستان: همزمان با روند آسیب شناسی، اقدامات حفاظت اضطراری در حال انجام است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، کاخ گلستان، یکی از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین مجموعه‌های تاریخی تهران، یادگاری برجای‌مانده از دوران صفویه و اوج شکوه معماری دوره قاجار است. این مجموعه که در قلب بافت تاریخی پایتخت و در محدوده میدان ارگ قرار دارد، طی سال‌های طولانی محل استقرار و برگزاری مراسم رسمی پادشاهان قاجار بود. تالارهای آیینه، عمارت‌های تاریخی، تزیینات چشم‌نواز، ارسی‌های چوبی، گچبری‌ها و کاشی‌کاری‌های منحصربه‌فرد، کاخ گلستان را به یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی ایران تبدیل کرده است. این مجموعه در سال ۱۳۹۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و امروز، نه تنها بخشی از هویت تاریخی تهران؛ بلکه بخشی از حافظه فرهنگی جهان محسوب می‌شود.

جبار آوج، مسئول موزه‌های کاخ گلستان و رئیس موزه مردم‌شناسی، در گفت‌وگو با رکنا درباره آسیب‌های واردشده به این مجموعه تاریخی گفت: در شامگاه ۱۰ اسفند سال گذشته و حوالی ساعت ۹ شب، بر اثر اصابت پرتابه‌های دشمن متخاصم به حریم کاخ گلستان و میدان تاریخی ارگ، که ساختمان شماره ۲ قوه قضائیه نیز در آن محدوده قرار دارد، امواج ناشی از انفجارها خسارات قابل‌توجهی به مجموعه کاخ گلستان وارد کرد.

وی افزود: مهم‌ترین آسیب‌ها مربوط به تزیینات وابسته به معماری، عناصر چوبی شیروانی‌ها و بخشی از لوسترهای مجموعه بود. در حالی که طبق کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی، تعرض به بناهای تاریخی و حریم آثار فرهنگی در زمان جنگ و حملات نظامی کاملا مردود و خلاف قوانین بین‌المللی است؛ اما متأسفانه این ضوابط از سوی دشمن رعایت نشد و مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان دچار آسیب شد.

آوج ادامه داد: بخش قابل‌توجهی از ارسی‌ها، درها و پنجره‌های چوبی، شیروانی‌ها، آیینه‌کاری‌ها، گچبری‌ها و حتی شیشه‌ها و قاب پنجره‌ها آسیب دیده‌اند. به همین دلیل، در حال حاضر امکان بازدید عمومی از مجموعه وجود ندارد و همکاران ما مشغول آسیب‌شناسی دقیق بخش‌های مختلف هستند. پس از پایان این مرحله، اقدامات مرمتی آغاز خواهد شد. البته همزمان، دفتر فنی مجموعه در حال اجرای اقدامات حفاظت پیشگیرانه است.

مسئول موزه‌های کاخ گلستان با اشاره به وضعیت آثار تاریخی موجود در این مجموعه گفت: خوشبختانه هیچ‌یک از اشیای تاریخی کاخ گلستان آسیب ندیدند؛ چراکه اقدامات حفاظت پیشگیرانه به‌موقع انجام شد و تمامی اشیا به مخازن امن انتقال پیدا کردند. از این جهت، آثار موجود در کاخ از خطر مصون ماندند.

وی تاکید کرد: هرچند ابنیه تاریخی بر اثر امواج انفجار دچار آسیب شده‌اند؛ اما همزمان با روند آسیب‌شناسی، اقدامات حفاظت اضطراری نیز در حال انجام است. برای مثال، بخشی از سقف‌های شیروانی بر اثر ترکش‌ها و قطعات ناشی از انفجار ساختمان‌های مجاور آسیب دیده بود که اگر به‌موقع ترمیم موقت نمی‌شد، در بارندگی‌ها می‌توانست خسارت‌های ثانویه و جدی‌تری به ساختمان وارد کند.

آوج در پایان گفت: همچنین شیشه‌های شکسته و بخش‌هایی از درها و پنجره‌ها که از بین رفته بودند، به‌صورت موقت با نایلون پوشانده شدند تا از ورود گردوغبار، عوامل جوی و حتی پرندگان به داخل موزه‌ها جلوگیری شود. تمامی اقداماتی که برای متوقف کردن روند آسیب‌های پیشرونده لازم بود، انجام شده و اکنون کاخ گلستان در شرایط پایداری قرار دارد تا پس از پایان مرحله برنامه‌ریزی و آسیب‌شناسی، وارد فاز مرمت جامع و تکمیلی شود.