شریعت: بارش‌های امسال نباید وزارت نیرو را به خواب خرگوشی ببرد/ به‌جای انتقال آب، جلوی هدررفت منابع موجود را بگیریم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، بارش‌های قابل‌توجه روزهای اخیر در نقاط مختلف کشور، بار دیگر امیدها به بهبود وضعیت منابع آبی را افزایش داده است؛ بارندگی‌هایی که اگر به‌درستی مدیریت و ذخیره‌سازی شوند، می‌توانند بخشی از فشار ناشی از سال‌ها کم‌آبی را کاهش دهند. اما در کنار خوشحالی از بارش‌ها، یک پرسش اساسی مطرح است: آیا وزارت نیرو و مجموعه مدیران حوزه آب توانایی نگهداری، ذخیره‌سازی و جلوگیری از هدررفت این منابع را دارند یا پس از پایان بارندگی‌ها دوباره با همان مشکلات گذشته مواجه خواهیم شد؟

علی شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی رکنا با اشاره به بارش‌های اخیر اظهار کرد: ابتدا باید بارش‌های بسیار خوبی را که در چند روز گذشته در کشور داشتیم به مردم تبریک بگویم. پیش‌بینی‌ها نشان می‌داد که پاییز نسبتاً پربارشی خواهیم داشت، هرچند مهرماه شرایط مطلوبی نداشت و گرمای بی‌سابقه‌ای را پشت سر گذاشتیم، اما بارش‌های آبان‌ماه تا حدودی این وضعیت را جبران کرده است.

او با تأکید بر اهمیت پراکندگی بارش‌ها در نقاط مختلف کشور افزود: پراکندگی بارندگی بسیار مهم است. در برخی مناطق معمولاً بارش‌ها مناسب و در برخی نقاط کمتر است، اما امسال به نظر می‌رسد بخش‌های گسترده‌ای از کشور از بارندگی‌های خوبی بهره‌مند شوند. امیدواریم این بارش‌ها ادامه داشته باشد و تمام کشور بتواند از این منابع آبی بهره‌مند شود.

شریعت با اشاره به اقدامات پیشگیرانه مجموعه وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای پیش از بارندگی‌های اخیر گفت: خوشبختانه همکاران ما در وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای برای بارش‌های سنگین، لایروبی رودخانه‌ها، انهار و مسیل‌ها را آغاز کردند. این اقدام مبارکی بود و به نظر می‌رسد کمک کرده است که بارش‌های اخیر با کمترین آسیب همراه باشد و روان‌آب‌ها به سمت دریاچه‌ها و سدها هدایت شوند.

بارش‌های امسال نباید ما را به خواب خرگوشی ببرد

دبیرکل فدراسیون صنعت آب کشور در ادامه نسبت به خوش‌بینی بیش از اندازه به بارش‌های امسال هشدار داد و تصریح کرد: امیدوارم بارش‌های امسال ما را به خواب خرگوشی نبرد. کشور ما از نظر اقلیمی شرایط مشخصی دارد و همواره با محدودیت منابع آب و بارش مواجه بوده است. ایران تمدنی است که در شرایط کم‌بارشی شکل گرفته و باید این واقعیت را بپذیریم که مدیریت آب در کشور ما نیازمند برنامه‌ریزی دائمی است.

او با اشاره به رابطه تاریخی ایرانیان با آب گفت: از گذشته رابطه‌ای شبیه رابطه عاشق و معشوق میان مردم ایران و آب وجود داشته است، اما متأسفانه در سال‌های اخیر فاصله‌ای میان این رابطه ایجاد شده و اهمیت آب تا حدودی به فراموشی سپرده شده است.

شریعت تأکید کرد: نباید اجازه دهیم بارش‌های خوب امسال ما را از واقعیت بحران آب دور کند. باید از این فرصت برای استفاده بهینه از منابع، کنترل برداشت‌ها و اصلاح رابطه خود با آب استفاده کنیم.

نگاه حاکمیت به مدیریت آب هنوز تغییر نکرده است

یکی از محورهای مهم این گفت‌وگو، فرسودگی زیرساخت‌های انتقال آب و هدررفت منابع در شبکه‌های موجود بود؛ موضوعی که در سال‌های گذشته بارها از سوی کارشناسان مطرح شده، اما همچنان بخش مهمی از آن باقی مانده است.

شریعت در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت زیرساخت‌های فرسوده و نقش آنها در هدررفت آب گفت: واقعیت این است که هنوز نگاه دولت به معنای حاکمیت در رابطه با آب تغییر نکرده است. همچنان همان سبک و سیاق سابق دنبال می‌شود و سیاست انتقال آب از مناطق شمالی، شمال غربی و شمال شرقی به مناطق دیگر ادامه دارد.

او با انتقاد از این رویکرد افزود: این روند متأسفانه یک تسلسل باطل است؛ هر جا آب ببرید، جمعیت هم جذب می‌کند و در نتیجه تقاضا برای آب افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل اعتقاد دارم باید یک بار دیگر به سمت جایگزینی رویکرد «خرد آب» حرکت کنیم.

راهکار جایگزین انتقال آب چیست؟

دبیرکل فدراسیون صنعت آب کشور در تشریح مفهوم خرد آب گفت: باید به سراغ راهکارهایی برویم که به کمک آنها بتوانیم از منابعی که در اختیار داریم، بهتر استفاده کنیم. استفاده از لوازم کاهنده مصرف آب، جمع‌آوری آب باران و بازچرخانی آب در منازل، کارخانه‌ها، بیمارستان‌ها و مجتمع‌های تجاری از جمله اقداماتی است که می‌تواند به مدیریت مصرف کمک کند.

او با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای الزام ساختمان‌ها به جمع‌آوری آب باران اظهار کرد: در این زمینه اتفاقات خوبی در حال رقم خوردن است. ما در فدراسیون صنعت آب با همکاری وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی، روی ۱۶ الزام برای سازندگان ساختمان‌ها در زمینه استفاده از آب حاصل از بارندگی در مناطق مختلف تهران کار می‌کنیم.

شریعت ادامه داد: بخشنامه مربوط به این موضوع تقریباً آماده شده و طراحی آن انجام گرفته است. اگر این موضوع نهایی شود، می‌توانیم استفاده از آب باران را برای تمام سازندگان ساختمان‌ها الزامی کنیم تا مجتمع‌های ساختمانی نیز از این ظرفیت بهره‌مند شوند.

آب را باید از کالای یک‌بارمصرف به کالای چندبارمصرف تبدیل کنیم

او با تأکید بر ضرورت تغییر الگوی مصرف آب در کشور گفت: باید به جای اینکه آب را به‌عنوان یک کالای یک‌بارمصرف ببینیم، به سمت استفاده از آن به‌عنوان کالایی چندبارمصرف حرکت کنیم. این تغییر نگاه می‌تواند بخش مهمی از مشکلات مدیریت منابع آب را کاهش دهد.

شریعت در پایان با اشاره به موانع اجرایی این طرح‌ها گفت: تنها مسئله‌ای که در این مسیر وجود دارد، بروکراسی اداری است که متأسفانه همیشه گرفتار آن بوده‌ایم؛ با این حال به نظر می‌رسد اراده و تلاش در مجموعه‌های مختلف برای پیشبرد این موضوع وجود دارد. همان‌طور که در حوزه انرژی و برق، الزاماتی برای ساختمان‌ها در نظر گرفته شده، امیدواریم در حوزه آب نیز چنین الزاماتی اجرایی شود؛ به‌ویژه در کلان‌شهرهایی مانند تهران، اصفهان و مشهد که با شرایط بسیار نگران‌کننده‌ای در حوزه منابع آب مواجه هستند.

پرسش اصلی همچنان باقی است: باران می‌بارد، اما آیا مدیریت آب کشور می‌تواند این نعمت را به ذخیره‌ای پایدار تبدیل کند؟ بارندگی‌های اخیر فرصتی برای وزارت نیرو است تا نشان دهد مدیریت منابع آب فقط به انتقال آب و عبور دادن سیلاب محدود نمی‌شود و جلوگیری از هدررفت، اصلاح زیرساخت‌ها، بازچرخانی و ذخیره‌سازی آب نیز باید در اولویت قرار گیرد.