چه خبر از 10 تن دارویی که پزشکیان با هواپیمای شخصی آورد؟ / کرمانپور: نمی‌توانم دروغ بگویم، کمبود دارو وجود دارد / محموله دوم به زودی وارد ایران می شود + صوت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  سرنوشت محموله ۱۰ تنی دارویی که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در بازگشت از سفر هند با هواپیمای شخصی خود به ایران آورد، پس از گذشت حدود دو ماه همچنان محل سؤال است. این محموله با هدف کمک به تأمین دارو وارد کشور شد، اما جزئیات مربوط به تعیین تکلیف اقلام آن، زمان ورود به چرخه مصرف و نحوه توزیع داروها همچنان برای افکار عمومی اهمیت دارد.

در همین رابطه، خبرنگار اجتماعی رکنا در گفت‌وگو با حسین کرمانپور، مدیر مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، آخرین وضعیت این محموله، مراحل بررسی و آزمایش داروها و برنامه وزارت بهداشت برای توزیع آنها را پیگیری کرد.

کرمانپور در پاسخ، با اشاره به دو ویژگی مهم این محموله گفت: نخست اینکه به دلیل اهمیت موضوع، تمامی مراحل قانونی، آزمایش‌های دارویی و بررسی‌های لازم باید با دقت انجام می‌شد تا سلامت مردم به خطر نیفتد.

او توضیح داد: هر دارو یا ماده اولیه دارویی که وارد کشور می‌شود، باید پیش از ورود به چرخه مصرف، آزمایش‌ها و ارزیابی‌های لازم را پشت سر بگذارد. نمی‌توان به دلیل کمبود دارو یا ضرورت تأمین سریع آن، این مراحل را نادیده گرفت؛ چراکه سلامت مردم در میان است. تجربه‌های قبلی نیز نشان داده که ورود دارو بدون بررسی‌های کافی می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند و حتی به جمع‌آوری دارو از بازار منجر شود.

مدیر مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت، ویژگی دوم این محموله را حجم و ترکیب اقلام آن دانست و گفت: این محموله ترکیبی از دارو و مواد اولیه دارویی با مصارف مختلف، از جمله داروهای حوزه اعصاب و روان، بوده است. با این حال، حجم آن در مقایسه با جمعیت کشور، کمتر از نیاز یک ماه مصرف دارویی کشور را پوشش می‌دهد و به همین دلیل نباید انتظار داشت تأثیر قابل‌توجهی بر بازار داروی کشور داشته باشد.

کرمانپور در ادامه از تعیین تکلیف محموله نخست خبر داد و اعلام کرد تمامی آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم انجام شده و وضعیت اقلامی که باید وارد چرخه دارویی شوند، مشخص شده است.

او همچنین از ورود محموله دوم دارویی از هند طی ۴۰ تا ۵۰ روز آینده خبر داد و گفت: این محموله برخلاف محموله نخست، از قبل در حال پیگیری است و مراحل مربوط به تشریفات گمرکی، آزمایش‌های آزمایشگاهی و ارزیابی‌های سازمان غذا و دارو برای آن آغاز شده است تا پس از ورود، در کوتاه‌ترین زمان ممکن به چرخه تولید برسد.

به گفته کرمانپور، حجم محموله دوم قابل‌توجه خواهد بود و بخش عمده آن را داروهای مربوط به اعصاب و روان تشکیل می‌دهد. پیش‌بینی وزارت بهداشت این است که در صورت ورود به‌موقع محموله، داروهای آن حداکثر طی یک ماه و نیم آینده وارد بازار و چرخه مصرف شوند و برای مدتی نیاز بازار را پوشش دهند.

تفاوت تأمین دارو با واردات سایر کالاها؛ بیمار نمی‌تواند منتظر بماند

در بخش دیگری از این گفت‌وگو، خبرنگار رکنا با اشاره به تفاوت کیفیت و اثربخشی برخی داروهای داخلی و خارجی، مسئله دسترسی بیماران به داروی مورد نیازشان را مطرح کرد و گفت: با تمام احترامی که برای صنعت داروسازی کشور و تلاش تولیدکنندگان داخلی قائلیم، واقعیت این است که بعضی داروهای تولید داخل در مواردی پاسخگوی نیاز بیمارانی نیستند که سال‌ها از نمونه‌های خارجی استفاده کرده‌اند. از طرف دیگر، نمی‌توان داروی یک بیمار را به‌سادگی تغییر داد. بیمار از مصرف داروی جدید واهمه دارد و گاهی پیش از آنکه داروی جایگزین به بازار برسد، داروی قبلی نایاب می‌شود.

او ادامه داد: ما درباره گوشت و مرغ صحبت نمی‌کنیم؛ درباره داروی بیماری صحبت می‌کنیم که حتی یک روز وقفه در دسترسی به دارو می‌تواند جان او را به خطر بیندازد. به همین دلیل انتظار داریم وزارت بهداشت صدای بلندتری در دفاع از حق دسترسی مردم به دارو داشته باشد.

کرمانپور در واکنش به موضوع دشواری واردات دارو پرسید: به نظر شما ورود دارو چه تفاوتی با واردات سایر کالاها دارد؟

خبرنگار رکنا در پاسخ گفت: در تمام این مدت به مردم گفته شده که دارو و درمان مشمول محدودیت‌های تحریمی نیستند، اما در عمل می‌بینیم که موانع مالی، مشکلات انتقال پول و محدودیت‌های مرزی، واردات دارو را هم با دشواری روبه‌رو کرده است. انتظار ما این است که وزارت بهداشت با صدای بلندتری از حق مردم ایران برای دسترسی به دارو دفاع کند.

کرمانپور با اشاره به محدودیت‌های موجود گفت: دریا، زمین، آسمان و خطوط ریلی با محدودیت مواجه‌اند و واردات با سختی انجام می‌شود.

در ادامه، خبرنگار با اشاره به پرسش افکار عمومی درباره واردات کالاهایی مانند آیفون ۱۸ و خودروهای خارجی پرسید: مردم می‌پرسند چطور این کالاها وارد کشور می‌شوند، اما برای واردات دارو با چنین مشکلاتی مواجه هستیم؟

مدیر مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت در پاسخ گفت: سؤال خوبی است، اما واردات دارو با واردات موبایل یا خودرو تفاوت دارد. دارو ضوابط و استانداردهای خاص خودش را دارد. نمی‌توان دارو را بدون بررسی و کنترل وارد کشور کرد. تمام محموله‌ها باید به‌صورت دقیق بررسی شوند و اصالت برند، مواد اولیه و استانداردهای دارویی آنها تأیید شود. اگر این کنترل‌ها انجام نشود، ممکن است دارویی وارد بازار شود که به‌جای درمان، برای بیمار عوارض جدی ایجاد کند؛ برای مثال، دارویی که قرار است خون بیمار را رقیق کند، ممکن است واکنش حساسیتی شدید یا حتی تنگی نفس خطرناک ایجاد کند. در چنین شرایطی، وزارت بهداشت باید پاسخگو باشد.

او ادامه داد: البته در کنار این کنترل‌ها، باید مراقب باشیم کمبود دارو ایجاد نشود و بیمار به دلیل نبود دارو یا افزایش شدید قیمت آن دچار مشکل نشود. شرایط ارزی کشور را هم باید در نظر گرفت. نمی‌توان انتظار داشت دارو بدون رعایت ضوابط و استانداردها وارد شود.

کرمانپور در ادامه با اشاره به امکان واردات دارو از مسیرهای غیررسمی گفت: آیا اگر هر شرکتی یا هر فردی بتواند برای ما دارو وارد کند، می‌توانیم به آن اعتماد کنیم؟ آیا می‌توانیم بپذیریم دارو مانند کالاهای دیگر از مسیرهای غیررسمی وارد کشور شود؟ قطعاً چنین چیزی قابل قبول نیست.

خبرنگار رکنا در پاسخ تأکید کرد: ما هم چنین انتظاری نداریم. انتظار ما این است که وزارت بهداشت برای تأمین داروی بیماران در شرایط فعلی راهکار ارائه کند. در شرایطی که کشور با محدودیت‌های مختلف روبه‌روست، بیماران و خانواده‌هایشان با مشکلات جدی مواجه‌اند؛ یا داروی مورد نیازشان پیدا نمی‌شود، یا باید آن را با قیمت‌های بسیار بالا تهیه کنند، یا از کیفیت و اثربخشی داروی جایگزین مطمئن نیستند. سؤال این است که وزارت بهداشت برای حل این وضعیت چه برنامه‌ای دارد؟

کرمانپور در پاسخ، بر ضرورت تهیه دارو با نسخه پزشک و استفاده از نمونه‌های تولید داخل تأکید کرد و گفت: مردم باید با نسخه پزشک داروی مورد نیازشان را تهیه کنند و تا جایی که امکان دارد به سراغ برندهای داخلی بروند. برای مثال، داروی آسپرین ۸۰ سال‌هاست توسط شرکت‌های مختلف داخلی تولید می‌شود. امروز دیگر نباید صرفاً به دلیل خارجی بودن یک دارو، آن را ترجیح داد؛ به‌ویژه اینکه به برندهای خارجی ارز تعلق نمی‌گیرد و تهیه آنها هزینه بیشتری به بیمار تحمیل می‌کند.

او افزود: در شرایط فعلی و با توجه به وضعیت کشور، باید از تولید داخل حمایت کنیم. داروهای داخلی در بسیاری از موارد ارزان‌تر هستند و پوشش بیمه‌ای مناسب‌تری دارند. مردم برای استفاده از پوشش بیمه نیز باید دارو را با نسخه پزشک تهیه کنند. برخی افراد تصور می‌کنند با پرداخت هزینه و مراجعه به پزشک می‌توانند داروی ارزان‌تری تهیه کنند، اما باید مسیر درست دریافت دارو را طی کنند.

با این حال، خبرنگار رکنا با اشاره به گزارش‌های مردمی درباره کمبود حتی داروهای تولید داخل گفت: من نام تمام داروها را نمی‌دانم، اما هر بار درباره وضعیت دارو می‌نویسیم، بسیاری از هموطنان در واکنش به گزارش‌ها اعلام می‌کنند که حتی داروهای ایرانی هم در دسترس نیستند. این مشکل درباره بیماران خاص و مبتلایان به بیماری‌های حساس اهمیت بیشتری دارد. بیمارانی هستند که نه داروی خارجی مورد نیازشان پیدا می‌شود و نه نمونه ایرانی آن به‌راحتی در دسترس است. این بیماران در چنین شرایطی باید چه کنند؟

کرمانپور در پاسخ، یکی از دلایل اصلی کمبود داروهای تولید داخل را دشواری تأمین مواد اولیه عنوان کرد و گفت: ما هم پذیرفته‌ایم که یکی از اصلی‌ترین دلایل کمبود برخی داروها، ناتوانی در واردات مواد اولیه مورد نیاز تولید آنهاست. دلیل دوم هم به تفاوت وضعیت تأمین و توزیع دارو در استان‌های مختلف مربوط می‌شود.

اعتراف وزارت بهداشت به کمبود دارو؛ «نمی‌توانم دروغ بگویم»

مدیر مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت در ادامه گفت‌وگو درباره کمبود دارو در داروخانه‌ها توضیح داد: ممکن است یک دارو در یک داروخانه موجود نباشد، اما در داروخانه دیگری پیدا شود. به همین دلیل از مردم خواسته‌ایم در صورت مواجهه با مشکل، با سامانه ۱۹۰ تماس بگیرند. کمبود دارو ممکن است در یک منطقه وجود داشته باشد، اما لزوماً به معنای کمبود کشوری نیست. ما به‌صورت روزانه وضعیت موجودی دارو در کشور را بررسی می‌کنیم و اگر دارویی در منطقه‌ای با کمبود مواجه باشد، تلاش می‌کنیم از مناطقی که توزیع بیشتری داشته‌اند، به مناطق نیازمند منتقل شود.

او در ادامه با درخواست از رسانه‌ها و مردم برای همراهی با نظام سلامت گفت: باید به نظام سلامت کشور کمک کنیم و برای عبور از این شرایط دشوار همفکری داشته باشیم. وزیر بهداشت نیز امروز جمله مهمی مطرح کرد و گفت: «نه جنگ، نه صلح برای سیستم سلامت.» ما نمی‌توانیم به شرایط عادی فکر کنیم، چون هر لحظه ممکن است با کمبود مواجه شویم. با وجود همه مشکلات، در حال حاضر با کمبود سرم مواجه نیستیم و بسیاری از داروها نیز در دسترس هستند.

کرمانپور با اشاره به دشواری واردات داروهای خارجی و برند گفت: صادقانه می‌گویم در شرایط فعلی نمی‌توانیم از آمریکا و اروپا داروهای برند وارد کنیم. وقتی قرار است برای یک دارو ارز با نرخ بسیار بالا اختصاص پیدا کند، عملاً امکان تأمین آن برای بسیاری از بیماران وجود نخواهد داشت. ترجیح ما این است که مواد اولیه دارویی را وارد کنیم و در داخل کشور به تولید دارو بپردازیم تا بتوانیم از این شرایط دشوار عبور کنیم.

مدیر مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت با عذرخواهی از مردم بابت مشکلات موجود افزود: از مردم و خبرنگاران می‌خواهیم شرایط را درک کنند. حتی می‌توانند به وزارت بهداشت بیایند و از نزدیک ببینند که همکاران ما شبانه‌روز برای تأمین دارو تلاش می‌کنند. مشکلات فقط به دارو محدود نیست؛ حتی در تأمین تجهیزات مورد نیاز برای خون‌گیری و نگهداری خون نیز گاهی با اختلال در واردات مواجه می‌شویم و همکاران ما شبانه‌روز برای جلوگیری از بروز کمبود تلاش می‌کنند.

او با اشاره به تفاوت واردات دارو و تجهیزات پزشکی گفت: اگر امروز دستگاهی مانند تیوب یا تجهیزات ام‌آر‌آی دچار مشکل شود، واردات آن از مسیرهای مختلف ممکن است؛ اما در مورد دارو باید سخت‌گیری‌های بسیار بیشتری اعمال شود، چون مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد. تا امروز نیز با وجود شرایط جنگی و محدودیت‌های گسترده، تلاش شده است دارویی که وارد چرخه مصرف می‌شود، به سلامت مردم آسیب نزند.

کرمانپور درباره میزان کمبود دارو نیز گفت: ما خودمان اعلام کرده‌ایم که حدود ۴۰ قلم دارو با کمبود قطعی مواجه‌اند و در تعاریف دیگر، این تعداد به بیش از ۲۰۰ تا ۳۰۰ قلم و حتی حدود ۸۰۰ قلم می‌رسد. مدیریت دارو در شرایط جنگی کار آسانی نیست؛ منابع مالی دولت محدود است، نرخ ارز افزایش یافته، مرزها با محدودیت مواجه‌اند و تحریم‌ها نیز همچنان وجود دارند. واقعیت این است که شرایط بسیار دشوار شده و ما کمتر زمانی را تجربه کرده‌ایم که صدای بیماران در بخش‌های مختلف تا این اندازه به گوش برسد.

خبرنگار رکنا در واکنش به این توضیحات گفت: برای درک مشکل کمبود دارو لزوماً نیازی نیست با داروخانه‌ها تماس بگیریم. کافی است به دو داروخانه در یک شهر مراجعه کنیم و وضعیت مردمی را ببینیم که برای پیدا کردن داروی مورد نیازشان سرگردان شده‌اند. بسیاری از آنها یا دارویشان را پیدا نمی‌کنند یا برای تهیه آن با مشکلات جدی مواجه‌اند. چنین وضعیتی را پیش از این به این شکل تجربه نکرده بودیم.

کرمانپور در پاسخ گفت: نمی‌توانم دروغ بگویم و به شما بگویم کمبود دارو وجود ندارد. می‌توانم مانند برخی افراد فقط بگویم در تلاش هستیم، اما واقعیت این است که من با بیمارانی که به دنبال داروی مورد نیازشان هستند، همدردی می‌کنم. ممکن است خود من یا خانواده‌ام نیز روزی با همین مشکل مواجه شویم. بارها برای بیماران خودمان هم چنین مشکلاتی پیش آمده است، اما بخشی از عوامل خارج از اختیار وزارت بهداشت است. اگر بتوانید قیمت دلار را کنترل کنید، من هم می‌توانم دارو را با شرایطی که شما انتظار دارید وارد کنم.

او با اشاره به افزایش قیمت کالاهای مختلف ادامه داد: وقتی قیمت طلا و سایر کالاها افزایش پیدا می‌کند، بازار تحت تأثیر قرار می‌گیرد. افزایش قیمت‌ها فقط به دارو محدود نیست و بسیاری از کالاها با رشد قیمت مواجه شده‌اند.

خبرنگار رکنا در پاسخ به این مقایسه تأکید کرد: شاید بتوانم مصرف دوغ یا یک کالای دیگر را کنار بگذارم، اما نمی‌توانم داروی مادرم را تهیه نکنم یا مصرف آن را متوقف کنم. دارو کالایی نیست که بیمار بتواند به‌سادگی از خرید آن صرف‌نظر کند.

کرمانپور در واکنش به این موضوع گفت: مسئله این است که شرکت‌های دارویی برای ادامه تولید با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند. اگر به برخی از این شرکت‌ها گفته شود تولید را متوقف کنند، ممکن است دیگر نتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. همه داروها نیز برای تولیدکنندگان سودآور نیستند و برخی داروها حتی با زیان تولید می‌شوند.

خبرنگار در ادامه با تأکید بر اینکه صرف موجود بودن دارو به معنای دسترسی بیمار به آن نیست، گفت: داروی گران هم مشکل بیمار را حل نمی‌کند. وقتی دارویی که تا چند ماه قبل ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشته، حالا به چهار میلیون تومان رسیده است، بیماری که توان پرداخت این مبلغ را ندارد، چگونه باید آن را تهیه کند؟

کرمانپور در پاسخ گفت: از نظر ما در شرایط فعلی اولویت این است که دارو در بازار موجود باشد، نه اینکه اساساً دارویی برای عرضه وجود نداشته باشد؛ چراکه دارو مستقیماً با سلامت مردم ارتباط دارد و نبود آن می‌تواند پیامدهای جدی برای بیماران داشته باشد.