خانه‌های تاریخی آران و بیدگل در مسیر تبدیل به اقامتگاه و جاذبه گردشگری

به گزارش خبرگزاری رکنا، احیای خانه‌های تاریخی، بازسازی آب‌انبارها و محله‌های قدیمی، معرفی مشاهیر و توسعه اقامتگاه‌های گردشگری؛ انجمن دوستداران کهن آران تلاش می‌کند با پیوند دادن میراث فرهنگی به اقتصاد محلی، ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آران و بیدگل را به فرصتی برای رونق گردشگری و توسعه پایدار تبدیل کند.

امیر سحابی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران، با تشریح فعالیت‌های این تشکل مردم‌نهاد در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی گفت: این انجمن در آذرماه ۱۴۰۳ تأسیس شد، اما فعالیت دوستداران میراث فرهنگی در آران و بیدگل از حدود ۱۲ سال پیش به‌صورت پراکنده جریان داشت. فعالان این حوزه با هدف پیگیری منسجم‌تر برنامه‌های حفاظتی و فرهنگی، تصمیم گرفتند فعالیت‌های خود را در قالب یک تشکل سازمان‌دهی کنند.

به گفته او، ترکیب تخصصی اعضای هیئت مؤسس در حوزه‌هایی مانند حقوق، باستان‌شناسی، گردشگری، میراث فرهنگی و طراحی شهری، امکان پیگیری کارشناسی موضوعات مختلف را فراهم کرده است. این انجمن علاوه بر معرفی چهره‌های فرهنگی و تاریخی، شناسایی خانه‌های ارزشمند، پیگیری ثبت آن‌ها و تشویق سرمایه‌گذاران به احیای بناهای قدیمی را در دستور کار قرار داده است.

خانه‌های تاریخی؛ فرصتی برای اقتصاد محلی

سحابی معتقد است حفاظت از بناهای تاریخی زمانی می‌تواند تداوم پیدا کند که این ساختمان‌ها علاوه بر مرمت کالبدی، کاربری مناسبی داشته باشند و در زندگی امروز مردم نقش ایفا کنند. از همین رو، انجمن تلاش می‌کند مالکان و سرمایه‌گذاران را به تبدیل خانه‌های تاریخی به اقامتگاه، فضای فرهنگی و مجموعه‌های گردشگری ترغیب کند.

یکی از نمونه‌های این رویکرد، ساختمان تاریخی مرتبط با نخستین بانک ملی آران و بیدگل است که اکنون با نام بوتیک‌هتل باران فعالیت می‌کند. این مجموعه در مجاورت عصارخانه باران قرار دارد؛ فضایی که به‌واسطه ارتباط با فیلم «مرگ یزدگرد» ساخته بهرام بیضایی نیز اهمیت فرهنگی دارد.

عصارخانه‌ها بخشی از تاریخ اقتصادی و معیشتی منطقه را روایت می‌کنند؛ مکان‌هایی که در گذشته برای فرآوری دانه‌های روغنی و تهیه روغن مورد نیاز روشنایی و مصارف دیگر به کار می‌رفتند.

احیای سازه‌های تاریخی آب و محله‌های قدیمی

رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران با اشاره به ارزش آب‌انبارها، یخچال‌ها و رخت‌شورخانه‌های قدیمی گفت: این سازه‌ها تنها بناهایی تاریخی نیستند، بلکه نشان‌دهنده دانش بومی مردم در مدیریت منابع آب و سازگاری با اقلیم خشک و کویری‌اند.

به گفته او، حفاظت از آب‌انبارهای محله‌هایی مانند سرکوچه دراز، بشاد و حاج امین و همچنین مرمت یخچال قدیمی و احیای رخت‌شورخانه محله سرکوچه یخچال از جمله موضوعاتی است که مورد توجه انجمن قرار دارد.

سحابی محله حاج امین را نمونه‌ای از تأثیر مشارکت اجتماعی در حفاظت از میراث دانست و افزود: این محله در گذشته با خطر تخریب تدریجی روبه‌رو بود، اما همراهی مردم و مشارکت مالی آنان در بازسازی، به بهبود سیمای محله و افزایش ظرفیت گردشگری آن کمک کرد. صنایع‌دستی، پوشش‌های سنتی و فعالیت‌های فرهنگی نیز می‌توانند تجربه متفاوتی برای گردشگران ایجاد کنند.

از مشاهیر تا خوراک و گویش محلی

فعالیت انجمن تنها به بناها محدود نمی‌شود. بزرگداشت و معرفی شخصیت‌هایی مانند سیف‌الله امینیان، بهرام بیضایی، حسین عظیمی آرانی و نظام وفا آرانی از دیگر برنامه‌های این تشکل است. سحابی تأکید کرد هویت یک شهر فقط در ساختمان‌ها و آثار تاریخی خلاصه نمی‌شود، بلکه مشاهیر، اندیشه‌ها، زبان و سنت‌های مردم نیز بخشی از میراث آن هستند.

او همچنین گردشگری خوراک و معرفی گویش محلی را از ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده آران و بیدگل دانست. غذاهایی مانند انواع آبگوشت، شامی، خورش اسفناج و شامی سرکه‌شیره می‌توانند در معرفی فرهنگ غذایی منطقه نقش داشته باشند.

آران و بیدگل؛ مکمل گردشگری کاشان

سحابی با اشاره به جاذبه‌هایی مانند کویرهای مرنجاب و سیازگه، آتشکده هراسگان در پایگاه میراث فرهنگی ویگل، امامزاده هلال بن علی(ع) و ظرفیت‌های صنایع‌دستی گفت: آران و بیدگل می‌تواند در کنار جاذبه‌های تاریخی کاشان، با تکیه بر میراث طبیعی، مذهبی و فرهنگی خود، بسته گردشگری متنوع‌تری برای مسافران منطقه ایجاد کند.

او توسعه زیرساخت‌های اقامتی و حمل‌ونقل و هماهنگی میان دو شهرستان را از عوامل مؤثر در افزایش مدت اقامت گردشگران دانست. همچنین به ظرفیت مراکز درمانی منطقه برای شکل‌گیری گردشگری سلامت اشاره کرد.

رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران در پایان تأکید کرد آینده گردشگری شهرستان به توانایی در کنار هم قرار دادن ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی، فرهنگی، مذهبی، خوراک و سلامت وابسته است؛ مسیری که بدون مشارکت مردم، حمایت مدیریت شهری و جذب سرمایه‌گذاری به نتیجه پایدار نخواهد رسید./ میراث آریا